گه‌ڕان به‌ دوای کۆمه‌ڵگه‌ی داهاتوودا / پێوویستی ڕێکخستن

گه‌ڕان به‌ دوای کۆمه‌ڵگه‌ی داهاتوودا

2- پێوویستی ڕێکخستن

نووسینی : دانیێڵ گرین

و/ له‌ عه‌ره‌بییه‌وه‌: سه‌لام عارف

ئازادیخوازیی دژی ئه‌وه‌یه‌، که‌ به‌ به‌ره‌ڵایی و دژه‌ ڕێکخستن ناوببرێت (پرۆدۆن) یه‌که‌م که‌س بووه‌، که‌ وتوویه‌تی (ئه‌نارکیزم) فه‌وزا نییه‌، به‌ڵکو په‌یڕه‌وێکی سروشتییه‌ دژ به سه‌روه‌ری‌ په‌یڕه‌وێکی درووستکراوی سه‌پێنراو، هه‌روه‌ها یه‌کێتییه‌کی ڕاسته‌قینه‌یه‌ دژ به‌ یه‌کێتییه‌کی چه‌وت، که‌ له‌ زۆره‌ملێکارییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یگرتوه‌، گه‌ر ئه‌و دوو جۆره‌ یه‌کێتییه‌ به‌راورد بکه‌یت یه‌کێتی ڕاسته‌قینه‌ یه‌کێتییه‌که ‌(بیرده‌کاته‌وه‌ و وێنه‌ی مرۆیه‌ك ئه‌جمێت) هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌وه‌ش، له‌به‌رئه‌وه‌یه‌، که‌ ته‌نها که‌سێك بزوێنه‌ری نییه‌، به‌ڵکو خۆبه‌خۆیی وه‌ك هه‌ر بونه‌رێکی دی ڕێکخراو و زیندووه‌ وه‌ك تێگه‌یشتنه‌ بێکۆتاییه‌که‌ی (پاسکال) ناوه‌ند له‌ هه‌موو جێگه‌یه‌ك هه‌یه‌ و ده‌ورووبه‌ر  بوونی نییه‌.

ئازادیخوازیی (ئه‌نارکیزم) “کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی ڕێکخراو و زیندوه‌” کۆمه‌ڵگه‌یه‌که‌ ، که‌ ئازادی و په‌یڕه‌ویی گه‌یشتۆته‌ بڵندتریین  پله‌‌، که‌ مرۆڤایه‌تی ده‌یگاتێ، هه‌روه‌ها کۆمه‌ڵگه‌یه‌که‌‌ هه‌لومه‌رجه‌کانی داهێنان بۆ مرۆ دابینئه‌کات”. گه‌ر هه‌ندێك ئازادیخواز هه‌بن و بیرووڕایان به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ بێت (أریکۆ مالاتستا) به‌و جۆره‌ وه‌ڵامیان ده‌داته‌وه‌ “ئه‌وانه‌ له‌ژێر کاریگه‌ری په‌روه‌رده‌ی دژه‌  ده‌سه‌ڵات سه‌پانندا، بڕوایان وایه‌، که‌ ڕێکخستن به‌ تایبه‌تی کاری ده‌سه‌ڵاته‌، به‌بێ ده‌سه‌ڵات ڕێکخستن بوونی نییه‌، ئه‌وه‌یان کردۆته‌ بیانووی قبوڵنه‌کردنی لانیکه‌می ڕێکخستن و  وائه‌زانن به‌و جۆره‌ دژایه‌تی ده‌سه‌ڵات ده‌که‌ن، گه‌ر له‌به‌ر دژایه‌تیکردنی ده‌سه‌ڵات ڕێکخستن ڕه‌تدبکه‌ینه‌وه‌، خۆمان ده‌بینه‌ ده‌سه‌ڵاتخواز” ئه‌وه‌ له‌ کاتێکدا، که‌ ئێمه‌ ئه‌زانین،‌ ده‌سه‌ڵات ناخۆشگوزه‌ران به‌خشه ‌و ژیانیش به‌بێ ڕێکخستن مه‌حاڵه‌.

ئازادیخوازی ڕوسی، سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌م (ڤۆلین) زیاتر مه‌سه‌له‌ی ڕێکخستنی ڕاڤه‌کردوه‌ و ڕوونیکردۆته‌وه ‌و وتوویه‌تی “‌هه‌ندێك که‌س به‌ هه‌ڵه ‌و‌ هه‌ندێکجاریش به‌ تۆپبزی هزری ئازادیخوازی (ئه‌نارکیزم) به‌ دژه‌ ڕێکخستن ئه‌زڕێنن، ئه‌وه‌ دووره‌ له‌ ڕاستییه‌وه‌، ناوه‌ڕۆکی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی به‌ (ڕێکخستن) یان (نا ڕێکخستن‌)ه‌وه‌ نییه‌ مه‌سه‌له‌که‌ مه‌سه‌له‌ی دژاییه‌تی نێوان دوو بیروباوه‌ڕی جیاوازه‌، هێنده‌ی په‌یوه‌ندی به‌ ڕێکخستنه‌وه ‌(…) هه‌یه‌، ئازادیخوازه‌کان ڕایان وایه‌، که‌ سروشتییه‌،‌ کۆمه‌ڵگه‌ ڕێکخراوبێت به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌، که‌ ئه‌و ڕێکخستنه‌ نوێیه ‌(…) به‌ ئازادی و کۆمه‌ڵگه‌یی بێت، نابێت له‌ ناوه‌ندێکی پێشکاتی ئاماده‌کراوه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یگرتبێت و گشتیش گرێبدات به‌‌ کلکی خۆیه‌وه‌، ئه‌بێت ئه‌و ناوه‌نده‌ له‌گه‌ڵ ناوه‌نده‌کانی تردا سه‌رچاوه‌ی هه‌مئاهه‌نگی بن (…) ڕێکخستنه‌که‌ی دی (کۆپی) کۆمه‌ڵگه‌ کۆنه‌که‌یه‌، هه‌رچی پۆخڵه‌واتی ئه‌و کۆمه‌ڵگه‌یه‌ش‌ هه‌یه‌ ده‌یگۆزێته‌وه‌‌ بۆ ناو کۆمه‌ڵگه‌ی نوێ و به‌ به‌کارهێنانی جۆرێکی دی له‌ درۆ و ساخته‌چێتی فه‌رزیده‌کات.

له‌ڕاستیدا ئازادیخوازه‌کان، نه‌ك هه‌ر لایه‌نگرانی ڕێکخستنی ڕاسته‌قینه‌ن، به‌ڵکو وه‌ك (هینری لوفیفHenri Lefebvre) له‌ کتێبه‌که‌یدا ده‌رباره‌ی کۆمۆنه‌ی پاریس، وتوویه‌تی “ئازادیخوازه‌کان به‌ پله‌یه‌کی نایاب ڕێکخراون” له‌نێوان ئه‌و دوو جۆره‌ ڕێکخستنه‌دا دژایه‌تییه‌کی مه‌زن هه‌یه‌، شۆڕشی (ئیسپانیا) سه‌لماندی، که‌ ئه‌و دژایه‌تییه‌، ته‌نها ئه‌وانه‌ی سه‌رسامکردوه‌، که‌ بڕوایان به‌ ڕێکخستن نییه‌”.

***********************************

په‌ڕاوێز

1- به‌شی دووه‌می کتێبی (التحرریة من العقیدة الی الممارسة- دانییل غیرین-

2- ئه‌م بابه‌ته‌ بابه‌تی دوه‌می (به‌شی دوه‌م)ی کتێبی من العقیدة الی الممارسة (دانییل غیرین)ه‌ ، به‌راوردکراوه‌ له‌گه‌ڵ ده‌قه‌ فه‌ره‌نسییه‌که‌-و-ك

Advertisements

گه‌ڕان به‌دوای کۆمه‌ڵگه‌ی داهاتوودا / ئازادیخوازی یوتۆبیا نییه‌

گه‌ڕان به‌دوای کۆمه‌ڵگه‌ی داهاتوودا

نووسینی : دانیێل گرین

و. لە عەرەبییەوە : سەلام عارف

1- ئازادیخوازی یوتۆبیا نییه‌

له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌یه‌وێت دروستکاربێت، ئازادیخوازیی (ئه‌نارکیزم) ئه‌وه‌ ڕه‌تده‌کاته‌وه‌، که‌ به‌ یوتۆبیا(١) پێناسه‌بکرێت، ئازادیخوازیی پشت ئه‌ستووره‌ به‌ مێتۆدێکی مێژویی، تا بتوانێت ئه‌وه‌ بسه‌لمێنێت، که‌ کۆمه‌ڵگه‌ی داهاتوو ده‌ستکردی ئه‌و نییه‌، به‌ڵکو به‌رهه‌می کارکردنێکی ڕابوردووی قووڵایی ژێرخانییه‌ (التحأرضي)ه‌(٢)  ئه‌و کارکردنه‌ مێژوییه‌ش ده‌یسه‌لمێنێت، که‌ شه‌ش هه‌زار ساڵه‌ ده‌سه‌ڵات به‌بێ به‌زه‌یی مرۆڤایه‌تی ده‌هاڕێت، هه‌روه‌ها ئه‌وه‌ش ده‌سه‌لمێنێت، که‌  به‌بێ ئامێری حوکمه‌ت و دامه‌زراوه‌ سیاسییه‌کان کۆمه‌ڵگه‌ توانیوییه‌تی هێدی هێدی سیستمێکی زیندووی سه‌ربه‌خۆ بخوڵقێنێت.

حکومه‌ت هه‌ڵگری ڕەتكەرەوەی (لەنێوبەرەكەی)ه‌که‌ی خۆیه‌تی، ئه‌ویش (دیارده‌ی ژیانی کۆمه‌کخوازییه‌) ده‌رخستنی مافه‌کانمان، جگه‌ له‌وه‌ی، که‌ ده‌ربڕینه‌ له‌ خۆبه‌خۆیی کۆمه‌ڵگه‌یی، ئاماده‌کردنی مرۆڤایه‌تیشه‌ بۆ گه‌یشتن به‌ حاڵه‌تێکی بڵندتر، ئه‌وه‌ی مرۆڤایه‌تی ناوی ناوه‌ خوا و عه‌وداڵی دۆزینه‌وه‌یه‌تی، ئه‌وه‌ خۆی له‌خۆیدا گه‌ڕانه‌ بۆ دۆزینه‌وه‌ی خودی خۆی، هاونیشتمانی له‌ حوکم و حکومه‌تدا به‌دوای خۆی و ئازادیدا ده‌گه‌ڕێت. شۆڕشی فه‌ره‌نسی گوڕیدا به‌ ڕه‌وی ئازادبوون، ئه‌و ده‌مه‌ی باووباپیرانمان (…) بیروباوه‌ڕی موماره‌سه‌کردنی ئازادیخوازانه‌ی هێز و توانای مرۆ و هاونیشتمانانیان خسته‌ڕوو، ئینکارکردنی ده‌سه‌ڵاتی ئاسمان و زه‌ویان هێنایه‌ گۆڕێ، به‌و جۆره‌ مه‌حاڵی جۆره‌کانی حوکمڕانی خرایه‌ڕوو، ته‌نانه‌ت جۆری خستنه‌بری و نوێنه‌رایه‌تیکردنیش، سه‌رباری ئه‌و مه‌سه‌لانه‌، هه‌ندێك مه‌سه‌له‌ی دی مابوون ئه‌نجام نه‌درابوون، شۆڕشی پیشه‌سازی ئه‌وانیشی ئه‌نجامدا، ئه‌وه‌بوو ئابوری به‌ چه‌شنێك داشی سواربوو به‌سه‌ر حکومه‌تدا، حکومه‌تی کرده‌ پاشکۆی خۆی، تا ئه‌و ڕاده‌یه‌، که‌ حکومه‌ت نه‌یده‌توانی له‌ده‌ستێوه‌ردانی ڕاسته‌وخۆی به‌رهه‌مهێنه‌ران به‌دووربێت، له‌و حاڵه‌ته‌دا حکومه‌ت، ته‌نها  نوێنه‌رایه‌تی په‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی  ده‌کرد، درووستبونی پرۆلیتاریا حاڵه‌تێکی وه‌های ڕه‌خساند، که‌ جڵه‌وی به‌رده‌وامبوون بکه‌وێته‌ ده‌ست خودی پرۆلیتاریا خۆی، له‌گه‌ڵ هه‌موو ناڕازیبونیه‌کانیشدا، ئیتر نه‌ده‌کرا، ده‌سه‌ڵات ده‌بڕینێك نه‌بێت له‌ سۆسیالیزم، وایلێهات “یاسای ناپلوێن وێنه‌ی کۆماریه‌که‌ی ئه‌فلاتون هێزی خزمه‌تکاری کۆمه‌ڵگه‌ی نوێی له ‌ده‌ستدابوو “له‌ سایه‌ی ئۆرگانی ئابورییه‌وه‌، له‌هه‌موو شوێنێك مافی ڕێژه‌یی هه‌ره‌وه‌زییه‌ پیشه‌سازیه‌کان، تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ جێگه‌ی مافی ڕه‌های خاوه‌ندارێتی گرتبوه‌وه‌، ئه‌و مافه‌ ڕه‌هایه‌ بووبوو به‌ کۆشکێکی کارتۆنی، ئه‌و چاکه‌یه‌ش،  که‌ شۆڕش به‌خشیی به‌ مرۆڤایه‌تی، لای(باکۆنین)به‌ به‌هابوو ده‌رباره‌ی ئه‌و چاکه‌یه‌ش وتوویه‌تی “ئێمه‌ هه‌موومان نه‌وه‌ی ئه‌وین” ئه‌و شۆڕشه‌ سه‌رکه‌وت به‌سه‌ر بیروباوه‌ڕی ده‌سه‌ڵات و ده‌سه‌ڵات سه‌پاندندا و له‌ هۆشمه‌ندی گه‌لدا ڕایماڵی و سه‌لماندی، که‌ فه‌رمانڕه‌وایی له‌ سه‌ره‌وه‌ مه‌حاڵه‌، ئه‌وه‌ی ئێسته‌ پێوویسته‌ له‌سه‌رمان” ڕێکخستنی کۆمه‌ڵگه‌یه‌ به‌ چه‌شنێك، که‌ به‌بێ حکومه‌ت بژی و بگاته‌ مه‌رام” بۆ ئه‌وه‌ش (باکۆنین) جه‌خت له‌سه‌ر دابونه‌ریتی میللی ده‌کاته‌وه‌ و پشتی پێبه‌ستوه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، که‌ هه‌میشه‌ زوڵم و تۆقاندنی ده‌سه‌ڵات له‌ ئارادا بووه‌، به‌ڵام  به‌رده‌وام سه‌ده‌ دوای سه‌ده‌ له‌سه‌رخۆ له‌ناو جه‌ماوه‌ردا ئۆرگانه‌ مادی و مه‌عنه‌ویه‌ سه‌ره‌کییه‌کانی سیستمێكی یه‌کێتی ڕاسته‌قینه‌ی مرۆڤایه‌تی دروستبوون.

***********************

 په‌ڕاوێز

 

ئەم وتارە لە پەرتووكی (التحرییە من العقیدە الی الممارسە) بەشی دووەم، وەرگیراوە و لەگەڵ دەقە فەرەنسییەكەی بەراورد كراوە

١- مه‌به‌ستم ڕه‌خنه‌گرتن نییه‌، ده‌بینم، که‌ هه‌ندێك له‌ هاوڕێ کۆمونیسته‌ ئازادیخوازه‌کان به‌وه‌ هه‌راسان ده‌بن، که‌ به‌ یوتۆبی تاوانبارئه‌کرێن، من به‌شبه‌حاڵی خۆم به‌پێچه‌وانه‌وه‌، چونکه‌ بڕوام وایه‌، که‌ یوتۆبیش چه‌کێکه‌ وه‌ك هه‌موو چه‌که‌کانی تری ململانێ و خه‌باتی چینایه‌تی، سه‌رباری ئه‌وه‌ ئه‌زانم ئه‌وانه‌ی دروستبونی کۆمه‌ڵگه‌ی بێچیین به‌ خه‌وخه‌یاڵ ده‌زانن، ئه‌وانه‌ن، که‌ هیچ بڕوایه‌کیان به ‌”هێز و توانای داهێنان و دروستکاری له‌بن نه‌هاتووی مرۆڤ نییه‌” جا کێ دیویه‌تی و له‌ چ سه‌رده‌مێکدا بووه‌ ئه‌وانه‌ی، که‌  ئاسۆیه‌کی ڕووناکتریان بینیوه‌ و خه‌باتیانکردوه‌ بۆ ئاستێکی بڵندتری کۆمه‌ڵگه‌ی مرۆڤایه‌تی تاوانبارنه‌کرابن به‌ -شه‌یتان- شێت- یوتۆبی-و تیرۆر نه‌کرابن؟ -و-ك-

٢- به‌پێی زانیاری من ئه‌و وشه‌یه‌ (التحأرضي) له‌ زمانی عه‌ره‌بیدا بوونی نییه‌، وه‌رگێڕی عه‌ره‌بی به‌رێز (جۆرج سعد) خۆی دایتاشیوه‌، ئه‌و وشه‌یه‌ له‌ ده‌قه‌ فه‌ره‌نسیه‌که‌دا (souterain)ه‌ به‌مانای ژێرزه‌وی  یان ژێرخان دێت، نازانم بۆ ئه‌و وێنه‌ی زۆر وه‌رگێڕی تر ژێرخان (البناء التحتي) به‌کار نه‌هێناوه‌، له‌ وه‌رگێڕانه‌که‌ی به‌ڕێز(حسین دبوق)دا له‌ ڕسته‌ی ئه‌و په‌ره‌گرافه‌دا، (دبوق) وشه‌ی(سري) به‌کارهێناوه‌، ئه‌و ڕسته‌یه‌ی به‌م جۆره‌ وه‌رگێڕاوه‌ “بل هو نتیجة للعمل التأریخي السري”. (سعد)یش به‌مجۆره‌ وه‌ریگێڕاوه ‌”بل هو الناتج ذاته‌ الناتج لعمل الماضي التأریخي التحأرضي” له‌ ڕاستیدا نه‌ ئه‌ویان و نه‌ ئه‌میان تامی ده‌قه‌ فه‌ره‌نسیه‌که‌ ناده‌ن، من هه‌وڵده‌ده‌م به‌جۆرێك  بیکوردێنم، لای خوێنه‌ری هێژا ڕوون و ئاشکرا بێت، واته‌ نه‌ ئه‌میان نه‌ ئه‌ویان بێت-و-ك

٣- (فه‌زڵی که‌سنه‌زان) له‌ فه‌ره‌نسیه‌که‌دا  (vertu secrète) له‌بواری ئاینیدا، پیاوه‌ ئاینیه‌کانی کڵێسه‌کان بۆ فه‌زڵی خوا به‌کاریده‌هێنن، له‌به‌رئه‌وه‌ی ژێرزه‌وی پڕه‌ له‌ نهێنی، نهێنیه‌که‌ش له‌ نهێنی خودایی ده‌چێت، له‌به‌رئه‌وه‌ فه‌زڵی که‌سنه‌زان گونجاوتره‌ -و-ك

یادت و یاده‌وه‌ریتان به‌رز و زیندوو ئه‌کره‌م حه‌مه‌ئه‌مین (ئه‌کره‌می حه‌پسه‌)

یادت و یاده‌وه‌ریتان به‌رز و زیندوو

ئه‌کره‌م حه‌مه‌ئه‌مین (ئه‌کره‌می حه‌پسه‌)

زاهیر باهیر-  له‌نده‌ن

 دیسه‌مبه‌ری 2012

akram

له‌‌به‌ره‌به‌یانی ئه‌و ڕۆژه‌دا، ڕۆژی 11/12/1980، ڕۆژی وه‌یشومه‌ی پایز و گه‌ڵاڕێزانی یه‌که ‌یه‌که‌ی گه‌ڵاکانی ته‌مه‌نی لاوێتی ئه‌کره‌م، بوو، ڕۆژی کۆستکه‌وتنی دڵی من و دڵی دەیان هاوڕێ و دۆست و ناسیا و خێزانی  ئه‌و بوو، ڕۆژی کۆتایی و دواساتی دیداری ‘ئاواز’ و ‘ سه‌نگه‌ر’ و ‘ ڕۆزا’ و هه‌موومان، لەگەڵ ئه‌و بوو. ئای چ ڕۆژێک بوو، چ قه‌ده‌ر و ڕێکه‌وتێک بوو، چ کاره‌سات و به‌دبه‌ختییه‌ک بوو بۆ له‌ده‌ستدانی ته‌مه‌نێکی  تری لاوێتی، بۆ له‌ لێدانخستنی دڵێکی گه‌وره ‌و پڕهیوا.

تۆ چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ت نه‌ده‌کرد ئا به‌و‌ ئاسانییه‌ بکه‌ویته‌ داوی  ده‌سه‌ڵاته‌وه‌، ئا به‌و‌ بێئه‌نجامییه‌، به‌بێ شه‌ڕی ده‌سته‌ویه‌خه‌، به‌بێ به‌رگری له‌ خۆکردن و له‌پێناوی هاوڕێیانت، بکه‌ویته دان و‌ داوی مه‌رگه‌وه‌، چونکه‌ تۆ ترس له‌ گیانتا نه‌بوو، ڕاڕایی و به‌سته‌ڵه‌ک له‌ بیروباوه‌ڕتا نه‌بوو، په‌له‌ په‌لی و هه‌ڵه‌شه‌یی له‌ ڕه‌فتار و کردارتا نه‌بوو.  هاوڕێم تۆ که‌سێکی زۆر کامڵ و به‌پشوو بووی، مێشکت زۆر کراووه ‌و به‌رده‌وام له‌ گۆڕاندا بووی،  گه‌رچی له‌ یه‌ک دنیا و له‌ناو یه‌ک بارودۆخی کۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسیدا ده‌ژیاین، به‌ڵام تۆ به‌ چه‌نده‌ها فرسه‌خ له‌ پێش من و هه‌ر هه‌موومانه‌وه‌، بووی.

هاوڕێم، چه‌ند ساڵێکه‌ گه‌لێک‌ له‌ هاوڕێیان و دۆستان و براده‌ران، به‌هۆی ئه‌وه‌ی که‌ من هاوڕێیه‌کی گه‌لێک نزیکی تۆ بووم، چه‌نده‌ها جار داوایان لێکردوم که‌ یادێکت بکه‌مه‌وه‌. به‌ڵام من ئه‌و مافه‌م به‌خۆم نه‌ده‌دا وه‌ک که‌سێکی زیندوو،  که‌ ئه‌م ژیانه‌ ڕامده‌کێشێت و منیش ئه‌و ڕاده‌کێشم،  ئه‌م ژیانه‌ تیری سه‌رزنشتیم تێده‌گرێت، جامی ژاری  شه‌رمه‌زاریم پێده‌چێژێت، ناڵێـم هه‌موو ڕۆژێک و هه‌موو شه‌وێک، هه‌موو ساتێک هه‌موو کاتێک، تۆم له‌ یاده‌، ئێوه‌م له‌ یاده‌، به‌ڵام هه‌ر کات بیره‌وه‌ری، هه‌ر کات یادی تیاچوونی یه‌کێكیتان دێته‌ پێشه‌وه‌، هه‌ر کات گه‌ر بۆ ساتێکی کورتیش بێت بیره‌وه‌ییه‌کانتان به‌بیر خۆم، بهێنمه‌وه‌، هۆن هۆن دڵۆپی فرمێسکی له‌ بن نه‌هاتووم، له‌ تاریکایی شه‌ومدا له‌ ڕوناکی ڕۆژمدا،  دانه‌ دانه،  یه‌ک به‌ یه‌ک، ده‌یانهۆنمه‌وه، دیسانه‌وه‌ یادتان ده‌که‌مه‌وه‌، دیسانه‌وه‌  نه‌ جارێک و نه‌ ده‌ جار و نه‌ سه‌د جار، به‌ڵێن و په‌یمانی کۆنم که‌ دابووم پێتان،  نه‌ له‌ ئێستا و نه‌ له‌ داهاتووشدا دڵنیابن، که‌ ناپاکی ناکه‌م لێتان. ئه‌و ڕێگایه‌ی که‌ ئێوه‌ گرتتانه‌به‌ر و دنیای ئازادی و یه‌کسانی و سۆشیالیستیتان تێدا ده‌بینییه‌وه‌، منیش هه‌ر وه‌کو ئێوه‌، پاش ئه‌م هه‌موو ساڵانه‌ به‌دواییدا وێڵم، ڕێگای جیا و کاروانه‌ ڕێگای تری، له‌گه‌ڵ هاوڕێیانی تردا، بۆ ده‌کێڵم، بۆ ده‌گرم.

من و هه‌ندێک له‌ کۆنه‌ هاوڕێکانی تریشتان، که‌ به‌ په‌نجه‌ی‌ ده‌ست ده‌ژمێررێین، هه‌رچی بکه‌ین، ناتوانین ئه‌وه‌ بکه‌ین که‌ ئێوه‌ کردتان. ناتوانین ئه‌وه‌ ئه‌نجام بده‌ین، که‌ ئێوه‌ داتان، ئێوه‌ ژیانی خۆتان له‌ ده‌ست دا و ئێمه‌ له‌ ژیانی خۆماندا خۆشی ده‌بینین، ئێوه‌ ژیان غه‌دری لێکردن و به‌عس و کاره‌ساتی تر، هه‌ر به‌ گه‌نجێتی ژیانی لێسه‌ندنه‌وه‌، مۆمی ته‌مه‌نی ژیانی لاوێتیتانی کوژاندنه‌وه‌. پاشه‌ڕۆژ و شوێنپێی ڕه‌وتی ژیانی ئێوه‌ی کوێرکرده‌وه‌، سیره‌ی باوکایه‌تی، خۆشه‌ویستی بۆ فرزه‌ندایه‌تی، سۆز و یادی باوکایه‌تی بۆ منداله‌کانتان، کوڕایه‌تی بۆ باوک و دایکتان، برایه‌تی بۆ برا و خوشکانتان، سۆز و میهره‌بانی و دڵسۆزی  و به‌خشنده‌یی و له‌ خۆبوردوویی و گیانبه‌خشێتیشی،  بۆ دۆست و هاوڕێیانتان، سڕییه‌وه‌. منیش له‌ چ شه‌رمه‌زارییه‌کدا ده‌ژیم، کاتێک که‌ ئێوه‌ ئه‌وه‌ چاره‌نووستان بوو، ئه‌مه‌ش چاره‌نوسی ئێمه‌، بۆیه‌ ده‌ڵێم ‌ هیچ وه‌ختێک ناتوانم ئه‌و قوربانییه‌ی که‌ تۆ دات، که‌ ئێوه‌ داتان،  من بیده‌م.

تۆ، ئێوه‌ به‌ پێوه‌ری ئه‌و سه‌رده‌مه‌ هه‌ڵۆیه‌کی به‌رزه‌فڕ بوون، که‌سانێکی مه‌زن و پاک بوون، له‌ سه‌رده‌می عه‌وله‌مه‌دا نه‌ده‌ژیان، ئێوه  تێکه‌ڵی پاره‌ و موڵک و پله‌و پایه‌ نه‌بووبوون، دوی به‌دواچونی به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی خۆتان و ئه‌وانه‌ی سه‌ره‌وه‌ هیچیان  نه‌که‌وتبوون، له‌ کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی وه‌کو ئێسته‌ گه‌نده‌ڵدا نه‌ده‌ژیان. ئاخر، گیانه‌که‌م من چۆن بتوانم یادی تۆ بکه‌مه‌وه‌، من چۆن بتوانم له‌ یادی ئه‌وانی  تریشدا…

‘ هاوڕێ’ تاهیری حه‌مه‌ مراد، که‌ گه‌نجێکی دڵگه‌رمی له‌ خۆبڕاو، له‌ ئامێزی خێزانێکی چه‌وسساوه‌دا، چاوپشکوتوو، گۆشکراو. ئه‌و هه‌ر زۆر به‌ گه‌نجی گیانی له‌ ده‌ستدا، له‌ دوای له‌تیف و زاهیر ،کۆستێکی تریشی بۆ خێزانه‌که‌ی و هه‌موومان به‌جێهێڵا.

هاوڕێ ‘عه‌زیز’ ریاض آلبکری ئه‌و که‌سه‌ی که‌ نه‌ بیابانە له‌ چاو ونبووه‌کانی خوارووی ‘وڵات ‘ نه‌ شاخ و داخه‌ سه‌ر‌که‌شه‌کانی ناوچه‌ی قه‌ره‌داخ ده‌یگرته‌ خۆی، ئیدی هێدی هێدی بۆ کاروباری ڕێکخراوه‌یی ملی ڕێگای پایته‌ختی تیرۆر، پایته‌ختی دیکتاتۆر، گرته‌ به‌ر،  له‌ ناو پارکێکدا گیرا، دوای نۆ مانگ ئه‌شکه‌نجه‌ له‌ سێداره‌ درا، گیان و ڕۆح و بیری به‌رزی ئه‌میش تێکڵاو و ئاوێته‌ی ڕۆح و گیان و بیری له‌تیفی حه‌مه‌ مراد و که‌مال نامیق و هه‌زاره‌های تر، کرا.

 ‘ ئاشتی’ به‌کر شێخ نوری ، ئاخر که‌سه‌که‌م من چۆن شێوه‌تم له‌بیر بچێت، چۆن پێکه‌نینی وننه‌‌‌بووی سه‌ر لێوه‌کانتم له‌ یاد بچێت، ته‌نانه‌ت له‌ دوا ساته‌کانی پێش قه‌ناره‌دانیشتا  تۆ هه‌ر پێده‌که‌نیت و هیوات ده‌به‌خشییه‌وه‌، تۆ وانه‌کانی خۆڕاگری ئه‌شکه‌نجه‌ی ژێر ده‌ستی جه‌لاده‌کانت بۆ هه‌مومان ده‌گێڕایه‌و‌ە.

‘ شه‌ماڵ- ئه‌مین پۆڵا ‘ حه‌مه‌ئه‌مینی حاجی شێخ عه‌لی:  ئێستاش پاش ئه‌م هه‌موو ساڵانه‌،  که‌ ناوی تۆ دێته‌ سه‌رزاران ، که‌ یادی تۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ڕۆژانی جاران، بۆ ڕۆژژمێری ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی ژیانم، له‌ ناخمه‌وه‌، له‌ دڵمه‌وه‌، به‌ کوڵ ده‌گریم ، یادی مشتومڕی کۆتایی نه‌هاتووی سه‌رده‌می عێراقێتی و کوردستانیبوونی نێوانمان نوێ ده‌بێته‌وه‌ ، ئێستاش له‌بیرمه‌ هه‌ر ده‌ڵێی دوێنێه‌ هه‌ر که‌ له‌ مشتومڕ ماندوو ده‌بوویت، جغا‌ره‌یه‌کت پێده‌کرد و به‌و ڕووه‌ شیرین و خۆشه‌ته‌وه‌ ده‌تووت به‌سه‌ مردوت مرێ زاهیر، سیاسه‌ت به‌سه‌ ، هه‌ر نه‌بڕایه‌وه‌،  قسه‌ و لێدوان به‌سه، ‌ده‌ نوکته‌یه‌کم بۆ بگێڕه‌وه‌‌.  له‌ بیرمه‌، دوا بینین و دوا دیدارمان  له‌  ئاوایی شێخ مسته‌فا،  له‌ قه‌ره‌داخ، بوو، دوای ئه‌و جاره‌ یه‌کرتیمان نه‌بینییه‌وه‌، ئیدی لێدوان و مشتومڕمان نه‌کرده‌وه‌، کاتێک که‌ هه‌واڵتم زانی، مه‌رگی ناواده‌، کونه‌به‌بووه‌کانی ئینزال و خۆفرۆشە‌کانی خۆمان، له‌ بن دارێکدا له‌ بن دره‌ختێکدا به‌برینداری، به‌ ده‌ستی چه‌په‌ڵیان، ڕۆحی تۆیان به‌ ئاسمانی ئازادی و به‌رگری له‌ کوشتن و بڕین و چه‌وساندنه‌وه‌، شاد کرد‌.

‘ فه‌همی قه‌ره‌داخی‘ که‌سه‌که‌م  تۆ ڕۆژنامه‌نووس و نووسه‌ر بووی، تۆ یه‌کێک له‌ چاونه‌ترسه‌کانی سه‌رده‌می خۆت بووی، تۆ هه‌م خاوه‌نی بیر و بۆچوونی خۆت و هه‌م بۆ شانه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی کۆمه‌ڵه‌ش، مامۆستا و کانی بیر و هۆش بووی، تۆ که‌ی وه‌ختی سه‌رنگوون کردن و تیاچونت بوو، تۆ که‌ زۆر ده‌مێک نه‌بوو، هاوسه‌رگیریت کردبوو، تۆ که‌ تازه‌ به‌هره‌ی ‘بیری نوێت’ بۆ هاتبوو.  به‌ڵێ ئه‌زیزه‌که‌م هه‌ر ئه‌مانه‌ بوون، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مانه‌ بوو، که‌ ده‌ستی چه‌په‌ڵی  ئه‌شکه‌نجه‌ و تیرۆر یه‌خه‌ی گرتی، به‌ره‌و شوێنی نه‌زانراوی هه‌میشه‌یی بردی.

هاوڕێی لاوم  ‘ کامۆ ‘ به‌کر شێخ  ئیسماعیل دێلێژه‌یی: تۆ گه‌نجێکی تازه‌ پێگه‌یشتوو بووی، تۆ ئومێد و هیوای نه‌ک خێزانێک به‌ڵکو هی ڕێکخراوێک، بزوتنه‌وه‌یه‌کیش  بووی،  تۆ لاوێکی هه‌ڵکه‌وتوو به‌ ئارام و به‌ پشوو، هه‌رگیز .. هه‌رگیز تۆ ترس له‌ چاوه‌کانتا دیار نه‌بوو. من ده‌زانم جه‌لاده‌کانت له‌به‌ر ئه‌و چاوانه‌ت که‌ چاڵاوگه‌ی بوێری و زیره‌کی و وریایی له‌ خۆیدا مه‌ڵاس دابوو، له‌ به‌ر ئه‌و دڵه‌ گه‌وره‌ی نه‌ک هه‌ر خۆی گه‌وره‌ و وره‌دار بوو، به‌ڵکو گه‌وره‌یی و وره‌یشی ده‌به‌خشییه‌وه. به‌ڵێ خۆشه‌ویستم  گه‌رچی جه‌لاده‌کانت نه‌یانتوانی ته‌نها وشه‌یه‌کت لێوه‌رگرن، سه‌رچاوه‌ی نامه‌که‌ت پێبدرکێنن و تاکه‌ قسه‌یه‌کیشت پێببزڕکێنن، به‌ڵام له‌به‌ر هێز و تینی چاوه‌کانت، له‌به‌ر خۆڕاگری خۆت و گه‌وه‌ره‌یی بیروباوه‌ڕت، چاریان نه‌ما، هێزیان نه‌ما، ده‌بووایه‌ نۆ ڕۆژ ئەوپەڕی ئه‌شکه‌نجه‌ی  تۆیان بدایه‌، ده‌بووایه… ده‌بووایه‌ ‌هه‌ر بییانکوشتیتایه، ده‌بووایه‌ له‌ نۆ ڕۆژدا، هه‌ر تیرۆریان بکردیتایه‌.‌

‘ ئازادی حه‌مه‌ی مه‌لا ‘  ئازاد گیان  منیش وه‌کو گه‌لێکی تر، ئێستاش نازانم چۆن گیانی نه‌مرت له‌ده‌ستدا، من نازانم هاتنه‌وه‌ت به‌ره‌و شار، به‌ ئاره‌زووی خۆت بوو یاخوود موئامه‌ره‌یه‌ک بوو، لێتکرا. هاوڕێم بمبه‌خشه‌ که‌ واده‌ڵێم، چونکه‌ ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی که‌ ‌ تۆ گیانت تیایدا له‌ده‌ست دا، که‌ تۆ قوربانیت به‌ لاوێتی و هه‌موو شتێکی خۆت دا، ڕیزه‌کانی ” شۆڕش و شۆڕشگێڕه‌کان” به‌ هێمنی و له‌سه‌رخۆێی، چه‌که‌ره‌ی دروستبوونی بۆچوونی جیا و بیری جیایان، پێ قبوڵ نه‌ده‌کرا، ئازادی ڕا و ئازادی ئازادیبوونیان، پێ هه‌زم نه‌ده‌کرا.

هاوڕێ  ‘  تاهیر ‘  صدیق سه‌عید، هاوڕێم که‌ من تۆم به‌جێهێشت ڕووم له‌ هه‌نده‌ران کرد، نه‌مده‌زانی که‌ جارێکی تر نه‌ من ده‌بیستم له‌ تۆوه ‌و‌ نه‌ تۆش له‌ منه‌وه‌، نه‌مده‌زانی ژیان وه‌کو ئه‌وانی تر، به‌ڵام به‌ چه‌شنێکی تر، له‌ من و له‌ به‌شێکی بزووتنه‌وه‌که‌ت ده‌سینێته‌وه‌. هاوڕێم دوای ماڵئاوایی من لێتان، دنیا گۆڕا، ڕاپه‌ڕین له‌بری ‌هێنانی نان و ئازادی بۆتان، که‌چی برسێتی، شه‌ڕی یەكترکوژی، دوژمنکوژی خسته‌ سه‌ر خوانتان.  تۆش وه‌کو سه‌ده‌های تر هه‌م وێڵی ئازادی و هه‌م وێڵی نان، ملی ڕێگاتان گرته‌به‌ر به‌ره‌و هه‌نده‌ران، ئه‌فسوس سه‌د ئه‌فسوس له‌ جێی ئه‌وه‌ی هه‌واری کۆچه‌ری و غه‌ریبی خۆتان له‌ یه‌کێ له‌ وڵاتانی بێیانه‌ هه‌ڵده‌ن، که‌چی جه‌سته‌ و بیرو هۆشتان بوو به‌ خۆراکی ماسی و گیانله‌به‌ره‌ ‌ئاوییه‌کان.

‘ جه‌مالی عه‌لی فایز ‘ تۆ یه‌کێک له‌ براده‌ره‌ هه‌ره‌ نزیکه‌کانی ئه‌کره‌م بوویت، تۆ دراوسێ و هاوڕێ و که‌س و خێزانی ئه‌و بوویت، تۆ خه‌مخۆر و مشورخۆری ‘حه‌پسه‌’ و خێزانی حه‌پسه‌ بوویت. تۆ هیچ گوناحێکت نه‌بوو، تۆ هیچ تاوانێکت نه‌بوو، که‌چی ده‌ستی به‌دکاری ڕۆژگار، ده‌ستی نه‌گریسی کولتووری تۆڵه‌، تۆی له‌ هاوڕێیانت و خێزانت و هه‌موومان کرد، گیانی نه‌مری تۆی، جه‌سته‌ی سارده‌وه‌بووی تۆی، به‌ره‌و هه‌واری مردووان، به‌ڵام به‌ لاشه‌ نه‌ک به‌ گیان، به‌ڕێ کرد.

‘ ئه‌حه‌ سوور ‘  مامۆستا ئه‌حمه‌دی زاوات، ئه‌ی ئه‌و که‌سه‌ی که‌ له‌ خۆبه‌خشیندا وێنه‌ت که‌م بوو، ئه‌ی ئه‌و مرۆڤه‌ی که‌ له‌ که‌ڵکگرتن و یارمه‌تیدا،  له‌ جه‌سوری و له‌خۆبوردندا بۆ براده‌رانت بۆ خێزانی ‘حه‌پسه’ چه‌شنت که‌م بوو، ئه‌ی ئه‌و که‌سه‌ی تاکو مابووی پشت و په‌نای یه‌که‌می ‘ماجد’ و ‘ ئاواز’ و ‘ سه‌نگه‌ر’ و ‘ڕۆزا’ بووی.  ئازیزم تۆ که‌سێ بووی  له‌ هه‌موومان زیاتر له‌ سه‌ردانه‌کانی زینداندا ئه‌کره‌م دڵی  به‌ تۆ ده‌کرایه‌وه‌،  گۆرانی “بارانه‌”ت بۆ ده‌گوت و نوکته ‌و قسه‌ی خۆشت بۆ ده‌گێرایه‌وه‌، خه‌مه‌کانی ئه‌وت پێده‌ڕه‌وانده‌وه‌. چ خه‌به‌رێکی دڵته‌زێن بوو، چ نیوه‌ڕۆیه‌کی تاریکه‌ شه‌و بوو، که‌ له‌م دووره‌وه‌، که‌ له‌م وڵاتی غوربه‌ته‌وه‌ هه‌واڵی کۆچی دوایی ئه‌کره‌مێکی ترم به‌رگوێ که‌وت، کۆچی تۆ بوو، کۆچی ئه‌حه‌ سوور، به‌ده‌ستی ڕه‌بۆ و نه‌خۆشی دڵ، چ خه‌سارێک، چ کۆستێکی گه‌وره‌ بوو.

‘ سیروان ‘  ئه‌شره‌ف نامیقی هاوڕێ و هاوڕات،  ئه‌و که‌سه‌ی که‌ کون له‌ جه‌رگیا نه‌بوو، ئه‌و هاوڕێیه‌ی ته‌نانه‌ت بۆ ساتێکیش هه‌رگیز بێوره‌ و نائومێد نه‌ده‌‌بوو، ئه‌و هاوڕێیه‌ی  هه‌رچی پێی بڵێیت له‌ ژیانیا که‌ هه‌یبوو، بۆ هاوڕێ و هاوه‌ڵانی، خاوه‌نی نه‌بوو. هاوڕێ دێرینه‌که‌م  تۆ که‌سێکی دڵسۆز و به‌هیمه‌ت بوویت، جێگای بڕوا و کانی نهێنی و متمانه‌ی گه‌لێکمان بویت. ئای که‌ ڕۆژێکی پڕ له‌ ئێش و ئازار بوو، کاتێک که‌ هه‌واڵی مردنی تۆ، هه‌واڵی تیاچوونی تۆ، چنگی شوومیان له‌ بیناقاقه‌ی من گیرکرد، به‌جارێک نه‌ک جه‌سته‌میان به‌ڵکو بیر و هۆشیشمیان، یه‌خسیرکرد. من چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌م نه‌ده‌کرد که‌ مه‌رگ فرسه‌تی خافڵگیرانە‌ی خۆی بێنێ ئا به‌و زووییه‌، تۆ له‌ ئێمه‌ هه‌موومان بکات. هاوڕێم ئێستاش تێناگه‌م مه‌رگ چۆن توانی به‌ به‌رزی باڵاتا، به‌ کێوی بڵندی وره‌ی بیر و بڕواتا، هه‌ڵزنێ و هه‌ڵزنێ و کاره‌ساتێک بقه‌ومێنێ، له‌‌و ته‌مه‌نه‌دا که‌ هێشتا زووبوو، زۆر زوو بوو، تۆ(مان) لێبفڕێنێ.  ئه‌ی مه‌رگ، ئه‌ی بێبەزەیی، تۆ چۆن توانیت ئه‌شره‌ف له‌ ئێمه‌ بکه‌یت، تۆ چۆن توانیت ‘بێگه‌رد’ بێهاوسه‌ر، تاراو ئاڵا و  و بڕوا و ئه‌وانی تریش ، بێباوک بکه‌یت.  تۆ هێشتا له‌ ژیاندا زۆرشت  مابوو که‌ بیانکه‌یت، گه‌لێک هیوا مابوون که‌ پێیان بگه‌یت، به‌ڵام داخی گرانم مه‌رگی له‌ناکاو بێوه‌خت ڕێگای نه‌دایت، به چه‌شنێکی تر به‌ره‌و دیداری ( که‌مالی ) به‌ڕێکردیت.

 ئاخر ئه‌کره‌م، تۆیه‌ک ، ئێوه‌یه‌ک که‌ لای من  ئه‌مه‌ پایه ‌و جێگاتان بێت، من چۆن بتوانم به‌چه‌ند دێڕێک یادتان بکه‌مه‌وه‌، من چۆن بتوانم به‌ چه‌ند لاپه‌ڕه‌یه‌ک خه‌باتی سه‌روه‌رێتیتان بگێڕمه‌وه‌، من چۆن بتوانم له‌ ئاستتاندا به‌و شه‌رمه‌زارییه‌مه‌وه‌، سه‌ربه‌رز بکه‌مه‌وه‌.

من دڵنیام نه‌ تۆ و نه‌ ئه‌وانی تریش له‌ یادتاندا و به‌ یادکرنه‌وه‌تان دڵی نه‌مرتان سوکنایی نایه‌ت، بیری به‌رز و هیوای نه‌مری ئامانجی سۆشیالیستییانه‌تان به‌ ئاکام نایه‌ت. ئه‌وه‌تا ئه‌زیزه‌که‌م تۆ له‌ دوانامه‌دا که‌ له‌ شه‌وی له‌قه‌ناره‌داندا، له‌ زینداندا، بۆ منت نارد، ته‌نها ئه‌وه‌نده‌ت ده‌وێت نه‌ شتێکی تر که‌ ده‌ڵییت ” هاوڕی گیان ……. ئه‌و ڕۆژه‌ی که‌ حزبه‌ مه‌زنه‌که‌ی پڕۆلیتار دروست ئه‌‌بێت ئه‌گه‌ر زانییان شایانم ئه‌وا شه‌ره‌فی ئه‌ندامیم بۆ بگێڕنه‌وه‌ چونکه‌ ئه‌وه‌ ئه‌و په‌ڕی مایه‌ی به‌ختیاریم ئه‌بێت ………..

مناڵه‌کانم ، سه‌نگه‌رو ڕۆزا له‌ ناحیه‌ی فکریه‌وه‌ ئامانه‌تن لای ئێوه‌ و ناحیه‌ی مادی ئێوه‌ هه‌قتان نه‌بێت……

هیوادارم ڕۆژێ له‌ ڕۆژان خێزانه‌که‌م هاوڕێ یه‌کی چاک بیهێنێ………

                 سه‌رکه‌وتنتان له‌ پێناوی بنیات نانی حزبی مارکسی لینینی دا ئه‌و په‌ڕی ئاواتمه‌

ڕیگام به‌ن بۆ ئاخرجار بڵێم هاورێتان  اکره‌م  10 له‌سه‌ر 11 /12/80    موسڵ”

هاوڕێم جێگای داخه‌، سه‌د جار  داخه،‌ که‌ ژیان مۆڵه‌تی نه‌دایت تاکو به‌چاوی خۆت بیبینیت، که‌ ئه‌و حیزبه‌ مارکسی-لینینی (یانه) ‌ی که‌ ژماره‌یه‌کی یه‌کجار زۆر، به‌ڵی یه‌کجار زۆری وه‌کو تۆو هاوڕێیانی تریش له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا، هه‌ر به‌چه‌شنی تۆ ، بوونه‌ قوربانی ڕیگای ئه‌و، بوونه‌ قوربانی بۆ به‌ ده‌سه‌ڵات گه‌یاندنی ئه‌و.  به‌ڵام نه‌ تۆو،  نه ئه‌وانه‌شی بوون به‌ قوربانی وه‌کو تۆ ، نه‌ ‌ ئێمه‌ی زیندوو‌ش ، که‌سمان له‌و کاته‌دا نه‌مانده‌زانی ،  ئه‌و حیزبه‌ مارکسی-لینینی (یانه‌) چ له‌ ده‌سه‌ڵاتداو چ له‌ ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات ، چ کاره‌ساتێکیان دروستکرد، چۆن ڕێگایان له‌ بزوتنه‌وه‌ی سوشیالیستی و سوشیالیزم گرت، ئه‌وان مه‌ترسییه‌کی زۆر گه‌وره‌تریان له‌ سه‌ر بزوتنه‌وه‌که‌و خودی سۆشیالیزم دروستکرد. به‌شێک له‌وانه‌ی که‌‌ دوێنی شۆڕشگێڕ بوون، دواتر بوون به‌ جه‌لاد، به‌شێکی زۆریشیان که‌ دوێنی نه‌دارا بوون، کرێکار بوون، ئه‌مڕۆ  بوون به‌ پاره‌دار، سه‌رمایه‌دار.

له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی ئه‌و کاته‌ی کوردستاندا، له‌ نێوانی سییاسه‌تی ڕه‌شی حیزبه‌کاندا، له‌ سه‌ر‌ده‌می گه‌رمی  تیرۆر و گیانی  تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌دا، له‌و بارودۆخه دژوار و ناهه‌مواره‌دا، که‌ سیاسه‌تی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ی شه‌خسی، باری لاری خۆی، ماجه‌رای ڕق و کینه‌ی له‌بننه‌هاتوی شومی خۆی، له‌ هه‌موو سه‌نگه‌ر و باره‌گایه‌کی چه‌کدارانی بزوتنه‌وه‌ی کوردی، کوردایه‌تی، هه‌ڵدابوو، مێشکداخراوی و بیرته‌سکی و لێتێنه‌گه‌یشتنی باری کۆمه‌ڵایه‌تی، ئایدۆلۆجی به‌شی هه‌ره‌ زۆری سه‌رکرده ‌و به‌رپرسانیان بوو. له‌ کاتێکدا که‌ کار هه‌ر له‌وه‌دا نه‌وه‌ستا که‌ دووژمنه‌کانیان، ئه‌وانه‌ی که‌ دۆستان و ئه‌ندامانیان له‌ ده‌مه‌وه‌ ده‌دان، به‌ره‌و ئه‌نگوستی شه‌وی تار و ڕه‌شی گۆڕ ده‌بران، به‌ڵکو که‌سانێکیش له‌ ناوه‌ندی خۆیان، ده‌رەوه‌ی خۆیان، به‌ڵام پاک و دڵسۆز، گیانبه‌ختکه‌ر و جگه‌رسۆز، که‌ فیکر و بۆچوونیان له‌گه‌ڵ بزوتنه‌وه‌ی ئه‌و سه‌رده‌مه‌دا نه‌ده‌هاته‌وه، به‌ر ته‌ور ده‌دران‌، پاکۆ ده‌دران.

به‌ڵی هاوڕێم  ته‌نانه‌ت تۆ  له‌و کاته‌شدا له‌ سه‌رجه‌می هه‌موو ئه‌مان هوشیارتر بوویت،  له‌ بازنه‌ی ئه‌و نه‌رێته‌،  ئه‌و که‌ڵچه‌ره‌ دواکه‌وتووه‌، تۆ به‌دوور بوویت.  تۆ ده‌مێک بوو پێشی ئه‌و سه‌رکرده ‌و به‌رپرسانه‌ت، دابوبووه‌، تۆ دێرزه‌مانێک بوو گیانی تۆڵه‌ی شه‌خسیت، ڕه‌تکردبووه‌وه‌. ئه‌وه‌تا له‌ هه‌مان شه‌ودا، له‌ هه‌مان زینداندا، که‌ نامه‌که‌ی منت تێدا نووسی، نامه‌یه‌کیشت بۆ پورزاکه‌ت و هاوته‌مه‌نی منداڵیت، هاوخه‌باتی ساڵانێکت، مسته‌فا چاوڕه‌ش، نووسی، که کۆپییه‌که‌ی لای منه‌، ده‌ڵێیت. ”  چاوه‌که‌م مستۆ گیان ………………….ئه‌وه‌ش بزانه‌ من تۆڵه‌سه‌ندنی شه‌خسی به‌ شتێکی عه‌شایرانه‌ ئه‌زانم و بڕوام پێی نییه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ بیر له‌و مسه‌له‌یه‌ مه‌که‌ره‌وه‌……” ‌

له‌ نامه‌یه‌کی تریدا بۆ ئێمه‌ ، به‌داخه‌وه‌ که‌ به‌رواری له‌سه‌ر نییه‌.  پاش ئه‌وه‌ی که‌ باس له‌وه‌ ده‌کات که‌ چاوه‌ڕوانی هه‌ندێک شت ده‌که‌ن که بڕیاره‌‌ ئه‌و شه‌وه‌ پێیان بگات، که‌ گه‌ر پێیان بگات هه‌وڵی ڕاکردن ده‌ده‌ن و ئه‌گه‌ری زۆریش بۆ ڕزگاربوونیشیان هه‌یه‌، گه‌ر ده‌ریش نه‌چن ئه‌وه‌ خۆ هه‌ر ئه‌وان ئیعدام ده‌کرێن، ده‌ڵێت ” به‌هه‌رحال ئه‌وه‌ی پێویسته‌ پێتان بلێم ئه‌وه‌یه‌ که‌ به‌لای منه‌وه‌‌ هه‌مو بیرکردنه‌وه‌یه‌ک له‌ تۆڵه‌سه‌ندنی شه‌خسی شتێکی ساکارانه‌وه‌ توانا له‌ده‌ستدانه..‌..جائێوه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌تانه‌وێ تۆڵه‌ی من بکه‌نه‌و ئه‌و به‌وشێوه‌یه‌ ئه‌بێت که‌ تائه‌توانن بره‌و به‌ تێکۆشانتان بده‌ن دژی رژیمی فاشستی و هه‌میشه‌ له‌ خه‌باتدا بن بۆ بنیات نانی ئه‌و رێک خراوه‌ مارکسیزم-لینینزمه‌ی که‌ تاکه‌ ریگای سه‌که‌وتنی چینی مه‌زنی کریکاره‌و‌ ئه‌ویش به‌وه‌ی که‌ هه‌رگیز له‌ خۆفێرکردن و دراسه‌ت کردن نه‌که‌ون و په‌یوه‌ندیتان هه‌بێت له‌گه‌ڵ رێکخراوه‌کانی ترداو هه‌وڵدان بۆ قه‌ناعه‌ت پێ کردنیان به‌رێبازی راسته‌قینه‌ی مارکسیزم-لینینزم و هه‌رگیز به‌ چاوی که‌م ته‌رخه‌می سه‌یریان مه‌که‌ن ….چوننکه‌ من بروام هه‌یه‌ دروست بونی ئه‌و حزبه‌ مه‌زنه‌ ته‌نها به‌یه‌ک لاپێک نایه‌ت، به‌لکو به‌یه‌کگرتنی مارکیسزم-لینینزمه‌ راسته‌قینه‌کانی ناو ئه‌و گروپ و ریکخراوانه‌ پێک دێت بیگومان دروست بون و گه‌شه‌کردن و به‌هێزبونی ئه‌و حزبه‌ مه‌زنه‌ گه‌وره‌ترین تۆڵه‌یه‌ بۆ منیش و هه‌م‌و ئه‌وانه‌شی له‌ریگای بیروباوه‌ری مارکسیزم-لینینیزمدا تێکۆشاون قوربانیان داوه‌.

                                                           ئاواتی سه‌رکه‌وتنتان ئاخرشتێکه‌ له‌په‌تا ئه‌تاسێت”

 

من له‌ سه‌ره‌وه‌ ، به‌ لێکدانه‌وه‌ی خۆم یا به‌ تێڕوانینی خۆم ، نه‌مده‌گوت ئه‌کره‌م به‌ چه‌ن فرسه‌خێک له‌ پێش ئێمه‌وه‌ بوو. بڕوانه‌ چی ده‌نووسێت له‌ نامه‌یه‌کدا، که‌ چاوه‌ڕوان ناکات چیدی ئێمه‌ به‌ دیداری ئه‌و شاد ببینه‌وه‌ یا ئه‌و به‌ دیداری هه‌موومان شاد ببێته‌وه‌، به‌ڵام دڵنیایه‌ له‌ نامه‌که‌ی، که‌ په‌یامه‌که‌ی، ده‌گه‌یه‌نێت. ئه‌و زۆر به‌ یه‌قینه‌وه‌ ڕای خۆی ده‌ڵێت و وه‌کو هاوڕێیه‌کیش ئه‌وه‌ی که‌ هیوای پێیه‌تی و ئه‌وه‌شی که‌ به‌ڕاستی ده‌زانێت، ده‌یدرکێنێت که‌  ئه‌و حه‌قه‌ته‌ تاڵه‌یه‌‌ که‌ گه‌لێک له‌ناو ئێمه‌دا و سه‌رجه‌می لاکان و گروپه‌کانی تریش، باوه‌ڕ و تێڕوانینیان وه‌کو ئه‌و نه‌بوو، بۆیان هه‌زم نه‌ده‌بوو. ئه‌و به‌گوێماندا ده‌چرپێنێت، چونکه‌ ئه‌و به‌و ساده‌یه‌ی خۆی، که‌ گیانی له‌خۆبایی بوونی تیادانه‌بوو، گیانی خۆپه‌رستێتی تێدا ونبوو، ئه‌و حه‌قیقه‌ته‌ی ده‌زانی،  ده‌یزانی که‌ گه‌ر ” پارتی مارکسیزم – لینینیزم  بتوانێت سه‌ر‌که‌وتن به‌ده‌ست بێنێت” مه‌حاڵ بوو به‌ته‌نها ئێمه‌ یا لایه‌نێکی تر بتوانن، دروستی بکه‌ن، بۆیه‌ پێ له‌سه‌ر:  یه‌کگرتن و یه‌ککه‌وتن، به‌یه‌که‌وه‌ هه‌ڵکردن، گیانی مه‌غرورێت و خۆ به‌ فه‌یله‌سوفزان، له‌ خۆ به‌دوورگرتن، داده‌گرێت، که ئه‌و‌ه‌ش تاکه‌ زه‌مانه‌تی ‌ نه‌ک هه‌ر  ده‌سته‌به‌ری یه‌ککه‌وتنی چه‌ند گروپێکه‌ به‌ڵکو زه‌مانه‌تی مانه‌وه‌ی هه‌موو دۆستایه‌تی  و براده‌رایه‌تی  و هاوڕێیه‌تیه‌کیشه‌.

تۆ هه‌ر له‌ ته‌مه‌نی زۆر لاوێتیته‌وه‌ که‌ سێک بوویت وه‌کو گەنجینە وابووی بۆ خانه‌واده‌ت، بۆ هاوسێت، بۆ براده‌ره‌کان و هاوڕێت. کاتێکیش که‌ تێکه‌ڵی سیاسه‌ت و حیزبایه‌تی بوویت، له‌وێشدا سامانێكی گه‌وره‌ بوویت بۆ حیزب، بۆ هاوڕێکانت، جێگای بڕوا و نهێنییه‌کی زۆر و به‌نرخ‌ بوویت، که‌سێک بویت که‌ بۆ حیزب و هاوڕێکانت شایانی هه‌موو شتێک بوویت. بۆیه‌ بەلامەوە سەیر نەبوو، كە له ‌کاتی مه‌رگی چاوه‌ڕوان نه‌کراوتدا، له‌ کاتی په‌تی پواویی قه‌ناره‌ی ملتا، هه‌ر له‌و کات و ساته ‌و دواتریش ‌گه‌لێک لایه‌ن، گه‌لێک حیزب ویستیان خۆیان بکه‌نه‌ خاوه‌نی تۆ،  سەرمایەی سییاسی دروست بکه‌ن له که‌سایه‌تی و شۆره‌ی ‌تۆ. به‌ڵام هاوڕێم تۆ خۆشت ده‌تزانی و هاوڕێیانی تۆش و ئێمه‌ش هه‌موومان ده‌مانزانی، که‌ تۆ له‌و کاته‌وه‌ی که‌ فامت کردۆته‌وه‌، له‌ ڕیزی کاروانی ڕزگاری جه‌ماوه‌ری به‌شخوراو و چه‌وساوه‌دا خێمه‌ی خۆتت هه‌ڵدابوو، له‌ ڕێپێوانی ملوێنه‌ها گیانبه‌خشانی هه‌مان ڕێگای تۆ، لێره‌، له‌هه‌موو شوێنێکی تر، له ڕیزی پێشه‌وه‌ ئاڵای شه‌کاوه‌ی سۆشیالیزمت، به‌ده‌سته‌وه‌ و له‌ شه‌کاندنه‌وه‌دا، بوو.

ئه‌وان به‌ نه‌یاران و دۆستان و براده‌رانی کۆن و ئیسته‌ له‌ قاڵبدراوی فکرێکی تردا،‌ هه‌رچی ده‌ڵێن با بیڵێن، چۆنێک بوختان ده‌که‌ن با بیکه‌ن،  ئامێزی هه‌ر شوێنێکت بۆ ده‌که‌نه‌وه‌ تاکو له‌ خۆیت بگرێت، با ئاوه‌ڵای که‌ن، به‌ڵام تۆ هه‌تا دوا هه‌ناسه‌ی سه‌ره‌مه‌رگت، هه‌تا دوا چرکه‌ی له‌ یه‌کنانی پێڵووه‌کانت، فیکر و هۆشت نه‌گۆڕیوه‌، به‌رگی کوردایه‌تیت نه‌پۆشیوه‌، سروودی کوردایه‌تی و کوردچێتی په‌رده‌کانی گوێچکه‌تی، نه‌‌بڕیوه‌.  بۆ ڕاستییه‌کان، ده‌با هه‌ر با خۆت به‌ شاهید بگرم، که‌  هه‌ر له‌ هه‌مان نامه‌ی که‌ بۆ مستۆت ( مسته‌فا چاوڕه‌ش)ت نوسیوه‌ و ده‌ڵێیت

“چاوه‌که‌م وانه‌زانی که‌ من له‌م دواییه‌دا هه‌ر خه‌ریکی کاسبی بوم و وازم له‌ تێکوشان هێنابوو……نه‌خێر من هه‌ر له‌وڕۆژه‌وه‌ی که‌ له‌ قیاده‌مه‌رکه‌زی وازم هێنا تاکو ئه‌مڕۆ هه‌میشه‌ په‌یوه‌ندی و جولانه‌وه‌م هه‌بوه‌و بڕوایه‌کی بێ پایانم هه‌بوه‌ به‌تێکۆشان له‌ پێناوی دروست کردنی پارتی مارکسیت-لینینستی راسته‌قینه‌دا و بێگومانیشم ئه‌و پارته‌ مه‌زنه‌ ‌ هه‌ر دروست ئه‌بێت و هه‌ر ئه‌و پارته‌شه‌ که‌ سه‌رکردایه‌تی تێکۆشانی جه‌ماوه‌ری گه‌ل ئه‌کات بۆ هه‌ستان به‌ شۆڕشی پرۆلیتاریا له‌ عیراقدا… برام ئه‌گه‌رچی من له‌ژێر ئازارداندا وتومه‌ که‌ من په‌یوه‌ندیم به‌ مصطفی وه‌‌ هه‌یه‌ و له‌ جه‌ماعه‌تی ئه‌وانم به‌ڵام بزانه‌ که‌ من هیچ کاتێک بروام نه‌ به‌یه‌کێتی نیشتمانی هیه‌و نه‌ بڕوام به‌و حره‌که‌یه‌ هه‌یه‌ که‌ ئێستا ئێوه‌ له‌ پێناویدا خۆتان ئه‌ده‌ن به‌ کوشت.      ته‌نها ڕیگایه‌ که‌ شایانی قوربانی دان بێت ڕێگای مارکسیزم –لینینیزمه‌” ‌

تۆ نه‌ک هه‌ر له نامه‌که‌ی که‌ بۆ ‘مستۆت’ نوسیوه که‌‌ ئه‌ویش و ئێمه‌شت، له‌وه‌ ئاگادار کردۆته‌وه‌، ته‌نانه‌ت له‌ نامه‌که‌ی ” بۆ دوو منداڵه‌ خۆشه‌ویسته‌که‌م”  که‌ هه‌ر له‌ هه‌مان شه‌ودا بووه‌، بۆ ئه‌وانیش هه‌ر له‌سه‌ر هه‌مان شت، پێداده‌گریته‌وه‌‌.  ئه‌وه‌تا ده‌ڵێیت ” منداڵه‌ نازداره‌کانم ئێستا ته‌مه‌نم 35 ساڵه‌ له‌ ساڵی 1960 وه‌ تا ئێستا یانی بۆ بیست ساڵ ئه‌چێت من له‌ ڕیزی جوڵانه‌وه‌ی شوڕشگێڕیدا و به‌ته‌حدید له‌ڕێگای پیرۆزی مارکسیزم-لینینیزمدا تێکۆشاوم و هه‌رگیز به‌خلیم نه‌کردووه‌ له‌پێشکه‌شکردنی به‌نرخترین شت ئه‌ویش  که‌ گیانمه‌، له‌ پێناوی ئه‌و بیرو باوه‌ڕه‌داو به‌رزکردنه‌وه‌ی ئه‌و ئاڵا مه‌زنه‌ی مارکسیزم.”

نامه‌که‌ی ئه‌کره‌م بۆ منداڵه‌کانی، سه‌نگه‌ر و ڕۆزا، هه‌ر نامه‌یه‌کی هه‌واڵده‌ر یا ڕاگه‌یه‌نه‌ر نه‌بووه‌، نامه‌یه‌کیش نه‌بووه که تێیدا‌ جگه‌رگۆشه‌کانی  بلاوێنێته‌وه‌، ته‌نانه‌ت ئه‌وه‌ش نه‌بووه‌ که‌ بۆ به‌جێنه‌گه‌یاندنی ئه‌رکی باوکایه‌تی بۆیان، بژی بۆیان یا ژیان بۆ ئه‌وان، پۆزش (ئیعتیزار) بهێنێته‌وه.  ئه‌و‌ له‌ نامه‌که‌یدا فه‌رمانیان پێده‌کات، که‌ ئه‌وانیش ده‌ست به‌کاربن، ده‌ست به‌چه‌ک بن، چه‌کی خۆڕۆشنبیرکردن و خۆپه‌روه‌رده‌کردن. ئه‌و ده‌یویست سه‌نگه‌ر و ڕۆزاش ڕێگاکه‌ی ئه‌و بگرن، وه‌کو خۆی باری لاسه‌نگی کرێکاران و چه‌وساوه‌کانی عێراق و جیهان، هه‌ڵبگرن. بڕوانه‌ له‌ درێژه‌ی‌ نامه‌که‌یدا، پێیان ده‌ڵێت

‌‌خۆشه‌ویسته‌کانم کاتێ ئه‌م نامه‌یه‌ ئه‌خوێننه‌وه‌ کاتێکی زۆر به‌سه‌رچووه‌ به‌سه‌ر شه‌هیدکردنی باوکتانا، ناتوانم ته‌قدیری ئه‌و کاته‌ بکه‌م ، به‌ڵام بێ گومانم له‌وه‌ی که‌ بۆ ئێوه‌ش مه‌جالێکی فراوانی تێکۆشان و ئیستشهاد ده‌مێنێت و تا ئه‌و کاته‌ش ئێوه‌ی خۆشه‌ویست نایه‌نه‌ سه‌ر سفره‌ی حازر، بزانن له‌و کاته‌ی ئێوه‌ دروستبوون من هه‌موو ئامانجێکم ئه‌وه‌بوو که‌ به‌شێوه‌یه‌کی واپه‌روه‌رده‌تان بکه‌م که‌ هه‌میشه‌ ئاماده‌بن و وشیارانه‌ بۆ تێکۆشانێکی سه‌خت له‌پێناوی مه‌زنترین چین و ڕاسترین بیروباوه‌ڕی مه‌زنی مارکسیزم-لینینزم …………….. داواتان لێئه‌که‌م که‌ هه‌موو کات هه‌ر بخوێننه‌وه‌ و بنووسن و بیربکه‌نه‌وه‌و‌ بڕواتان هه‌بێت به‌بیروباوه‌ڕی ڕاسته‌قینه‌ی مارکسیزم-لینینزم”.

******************************************

 

په‌راوێز

  • تکایه‌ تێبینی ئه‌وه‌ بکەن،‌ که‌ ده‌قی نامه‌کانی ئه‌کره‌م‌ به‌بێ هیچ ده‌ستکارییه‌ک، هه‌روه‌کو خۆی گوازراوه‌ته‌وه‌ ‌ سه‌ر ئه‌م نوسینه‌.

 

  • ئاشتی ، به‌کر شێخ نوری، برای هۆمه‌ر قه‌ره‌داخی: ئاشتی یه‌کێک بوو له‌ پێشمه‌رگه‌کانی مه‌فره‌زه‌ سه‌رتاییه‌کانی کۆمه‌ڵه‌ له‌ قه‌ره‌داخ. ئاشتی له‌ دێی قاره‌مان له‌ قه‌ره‌داخ  له‌ رۆژی 26/2/1978دا گیرا .

    دوایی برا بۆ هیئه‌ خاسه‌ له‌ که‌رکوک  له‌وێ ئه‌شکه‌نجه‌یه‌کی زۆر زۆریان دا، هه‌مو نینۆکه‌کانیان ده‌رهینا، سه‌ری هه‌مووی جێگای سووتان و شکاوی بوو، به‌ڵام ئازایانه‌و قاره‌مانانه‌‌ خۆی ڕاگرت. له‌ شه‌وی 17 له‌سه‌ر 18 مانگی 6 ی ساڵی 1978 له‌ موسڵ له‌ سێداره‌ درا.

 

  • ‌هاوڕێ، تاهیری حه‌مه‌مراد: برای له‌تیفی حه‌مه‌مراد بوو. له  مانگی ئازاری ‌ ساڵی 1978 دا قیاده‌ی مه‌رکه‌زی ویسستیان کارێک ئه‌نجامبده‌ن  بۆ به‌ده‌ستهێنانی چه‌ند هه‌زار دینارێک، به‌ڵام له‌لایه‌ن یه‌کێک له‌و که‌سانه‌وه که‌ به‌ته‌مابوون کاره‌که‌ بکه‌ن،‌ پێشتر ئاسایشی سلێمانی ئاگه‌دار کردبوو. ‘ هاوڕێ’ و براده‌رێکی تریان که‌وتنه‌ که‌مینه‌که‌وه، براده‌ره‌که‌ی توانی به‌ده‌م ته‌قه‌وه‌ خۆی ڕزگار بکات، به‌ڵام هاوڕێ  به‌ده‌م ته‌قه‌وه‌ بریندارکراو ‌ به‌ برینداری گیراو هه‌ر له‌و ساڵه‌داو دواتر له‌ موسڵ له‌ سێداره‌درا.  هاوڕێ یه‌کێک بوو له‌ به‌ندییه‌‌‌ قاره‌مانه‌کانی هه‌یئه‌ی ته‌حقیق و به‌ندیخانه‌کان که‌ توانی له‌ ژێر فشاری ئه‌شکه‌نجه‌ی وه‌حشیانه‌دا خۆی بگرێت و هیچ که‌سێک له‌ده‌مه‌وه‌ نه‌دات.

  • له‌تیفی حه‌مه‌مراد: یه‌کێک بوو له‌ ئه‌ندامه‌ جه‌سورو چاونه‌ترسه‌کانی قیاده‌ی مه‌رکه‌زی، له‌” ده‌سته‌ی هه‌ڵپژان و به‌یه‌کادان له‌گه‌ڵ  به‌عسییه‌کاندا” .  له‌تیف له‌‌ به‌غداد داده‌نیشت ، که‌ عه‌زیز ألحاج ته‌سلیم به حکومه‌ت بووه‌وه‌ ناوی خه‌ڵکێکی زۆری له‌ هاوڕێیانی حیزبه‌که‌ی هێنا‌ ، یه‌کێک له‌وانه‌ له‌تیف بوو‌ گیراو بێسه‌روشوێنکرا و نه‌بینرایه‌وه.‌‌  ئه‌وه‌نده‌ی من بزانم  له‌تیف له‌ مانگی نیسانی 1969 گیراو ئیدی  نه‌بینرایه‌وه‌.

  • lفه‌همی قه‌ره‌داخی: برای نوسه‌رو ڕۆشنبیرو پسپۆڕ له‌ بواری په‌ره‌وه‌رده‌و‌ پێگه‌یاندندا ، هاوڕێم فوئاد قه‌ره‌داخی (یه‌).  فه‌همی قه‌ره‌داخی نوسه‌رو ڕۆشنبیر بوو ، په‌یامنێری ڕۆژنامه‌ی هاوکاری جاران بوو، که‌سێکی چالاکی به‌گوڕ بوو له‌ شانه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی کۆمه‌ڵه‌دا، کارمه‌ندی فه‌رمانگه‌ی ( الضمان الاجتماعي ) بوو لە هەولێر رۆژی ٢٩ ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٨٠ دەستگیرکراو ئیتر بێسەروشوێنکراو نەبینرایه‌وه‌.

  • ئه‌حه‌سوور، مامۆستا ئه‌حمه‌د: زاواو هاوڕێی ئه‌کره‌م بوو ، که‌سێکی یه‌کجار دڵسۆزو نزیک بوو به‌ماڵی حه‌پسه‌.  به‌داخه‌وه‌ له‌ ڕۆژی .01/11/1995  به‌ نه‌خۆشی دڵ و ڕه‌بووه‌ کۆچی دوایی کرد.

  • شه‌ماڵ، ئه‌مین پۆڵا، مامۆستا حه‌مه‌ئه‌مین: ڕابه‌ری سیاسی  مه‌فره‌زه‌ سه‌ره‌تاییه‌که‌ی  کۆمه‌ڵه‌ بوو له‌ قه‌ره‌داخ. ‌له‌گه‌ڵ مه‌فره‌زه‌یه‌کی ترو کۆمه‌ڵێک براده‌ری تردا  له‌ دێی میریاسی قه‌ره‌داخ ده‌بن، نه‌یانزانیبوو که‌‌ خه‌به‌ریان لێدراوه‌ بۆیه‌ به‌ده‌م ته‌قه‌کردن و خۆڕزگارکردنه‌وه‌، شه‌ماڵ بریندار ده‌بێت و له‌ بن دارێکدا به‌جێده‌مێنێ و دواتر سه‌ربازو خۆفرۆشه‌کان به‌ برینداری ده‌یکوژن.

  • ئازادی حه‌مه‌ی مه‌لا: ئه‌ندامی‌ کۆمه‌ڵه‌ بوو به‌ڵام زۆر نزیک و دۆست بوو به‌ عێراقییه‌کان. له‌گه‌ڵ مه‌فره‌زه‌یه‌کدا دێته‌ شاره‌وه‌، له‌ گه‌ڕاندنه‌وه‌یاندا له‌ که‌مینێکدا که‌ بۆیان داده‌نرێت، ئه‌م بریندار ده‌بێت و دواتر‌ گیانی له‌ ده‌ستده‌دا. گه‌ر له‌ یادم بێت مانگی مارتی ساڵی 1981 بوو.

  • عه‌زیز، ریاض ألبکری:  هاوڕێیه‌کی عه‌ره‌ب بوو ، هه‌م نوسه‌رو هه‌م شاعیریش بوو.  سه‌رده‌سته‌ی مه‌فره‌زه‌که‌ی قیاده‌ی مه‌رکه‌زی ” وه‌حده‌ ألقاعیده‌” بوو که‌ له‌گه‌ڵ فازیلی مه‌لا مه‌حمودو چه‌ند هاوڕێیه‌کی تردا له‌ قه‌ره‌داخ بوون.  پاش ماوه‌یه‌ک مه‌فره‌زه‌که‌ هه‌ڵوه‌شایه‌وه‌ و هاوڕێ عه‌زیز گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ به‌غداد به‌ په‌ساپۆرتێکی لو‌بنانییه‌وه‌ ،له‌وێ خۆی شارده‌وه‌ هه‌تا ڕۆژێک له‌ پارکێکدا ده‌برێت بۆ مه‌رکه‌زێکی پۆلیس و ئیدی له‌وێوه‌ ده‌نێررێت بۆ ته‌حقیق و لێکۆڵینه‌وه‌.  عه‌زیز بێسه‌روشوێنکرا، دواتر ‌ له‌ موسڵ له‌ سێداره‌ درا ،‌ به‌ڵام قاره‌مانانه‌ خۆی ڕاگرت و هیچ هاوڕێیه‌ک له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌ودا نه‌گیرا، ته‌نانه‌ت نه‌ش چووه‌ ژێر ئه‌وه‌ی که‌ په‌ساپۆرته‌که‌ی قولابییه، ساخته‌یه‌‌.

  • کامۆ، به‌کر شێخ ئیسماعیل دێلێژه‌یی برای هاوڕێی زۆر دێرینم، ئیبراهیم کاکه‌حه‌مه‌یه‌ له‌ سوید، گه‌نجێکی زۆر هێمن و به‌تواناو ئازا بوو.  ئه‌م هاوڕێ یه‌ سه‌ر به‌ گروپی (کار) گروپی مارکسی-لینینیه‌کانی عێراق بوو. به‌ هۆی نامه‌ی هاوڕییه‌که‌وه‌ که‌ به‌ پۆستدا بۆی چوو بوو گیراو ‌ موده‌ی 9 ڕۆژ له‌ژێر ئه‌شکه‌نجه‌یه‌کی زۆر سەخت‌دا، خۆی گرت و ناوی هیچ که‌سێکی نه‌دا، به‌ڵام گیانی خۆی له‌ هه‌ڕه‌تی گه‌نجێتیدا، له‌ده‌ستدا.

  • تاهیر ، صدیق سه‌عید: هاوڕێیه‌کی که‌رکوکی بوو سه‌ر به‌ گروپی (کار ) بوو له‌ ساڵی    1997  ڕێگای هه‌نده‌رانی گرته‌به‌ر ، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ له‌ کاتی سه‌فه‌ر کردنیدا له‌گه‌ڵ چه‌ند که‌سێکدا له‌ تورکیاوه‌ به‌ره‌و یۆنان،له‌ ڕۆژی 03/05/1997  له‌ په‌ڕینه‌وه‌یاندا له‌ ده‌ریای Aegean ‌دا له‌ نێوانی تورکیاو یۆنان  هه‌ر هه‌موویان خنکان و لاشه‌کانیشیان بوو به‌ خوۆراکی گیانله‌به‌ره‌ ئاوییه‌کان.

  • جه‌مالی عه‌لی فایز: دانیشتوی گه‌ڕه‌کی صابونکه‌ران، نزیک به‌ماڵی حه‌پسه‌.  هاوڕییه‌کی نزیکی ئه‌کره‌م بوو هه‌روه‌ها زۆر نزیکیش بوو له‌ خێزانی حه‌پسه‌وه‌.  به‌داخه‌وه‌ به‌ بیانوی تۆڵه‌ سه‌ندنه‌وه‌وه‌  له‌ 17/07/1991 له‌ ڕێگای به‌غداد کوژراو گیانی له‌ ده‌ستدا.

  • که‌مال نامیق: خه‌ڵکی دێی سسێوسێنانی قه‌ره‌داخ بوو له‌ ساڵی 1939 دا له‌ دایک بووه‌. له‌ په‌نجاکاندا کادیری حیزبی شیوعی  بووه‌، له‌ ساڵی 1963 له‌ شاخی به‌مۆ له‌گه‌ڵ هه‌ندێک پێشمه‌رگه‌ی  تری حیزبدا له‌لایه‌ن‌ هێزی پ.د.ک ده‌گیرێت و ده‌نێررێت بۆ ماوه‌ت دوای 8 مانگ ئازاد ده‌کرێت.  یه‌کێک له‌ کۆمۆنیسته‌ وریاو به‌جه‌رگه‌کان، بووه‌،  له‌ ساڵی 1966 ماوه‌یه‌ک له‌ نوگره‌سه‌لمان به‌ند ده‌کرێت.  دیسانه‌وه‌ له‌ ساڵی  1968 دا ده‌گیرێت ، به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هیچی له‌سه‌ر نادۆزرێته‌وه‌ به‌رده‌درێت.  که‌ عه‌زیز ألحاج ته‌سلیم به‌ حکومه‌ت بووه‌وه‌ له‌ناو ئه‌و خه‌ڵکانه‌ی که‌ ناوی هێنان ناوی که‌مالیشی هێنا، که‌مال له‌ ڕۆژی 11/04/1969 له‌ به‌غداد ده‌گیرێت و  به‌ره‌و قه‌سر ألنهایه‌ ده‌برێت، ئه‌ویش وه‌کو گه‌لێکی تر له‌ هاوڕێکانی بێسه‌روشوێن کراو نه‌بینراوایه‌وه‌.

  • سیروان، ئه‌شره‌ف نامیق، برای که‌مال نامیق، هه‌ر له‌ ته‌مه‌نی زۆر لاوێتییه‌وه‌ تێکه‌ڵاوی بزوتنه‌وه‌ی کۆمۆنیستی عێراقی بووه‌.  له‌ که‌رتبوونه‌که‌ی حیزبی شیوعی عێراقیدا ئه‌و وه‌کو که‌مالی برای قیاده‌ی‌ مه‌رکه‌زی هه‌ڵبژارد.  له‌ ساڵی 1972 وه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ڕێکخراوی مارکسی-لینینی کۆمۆنیستیه‌کانی عێراقه‌وه‌ کرد. به‌شێکی زۆری ئه‌م گروپه‌ له‌ کۆمه‌ڵه‌ له‌ سه‌ر ناکۆکی کوردستانی بوون و عیراقی بوون ، جیابووبوونه‌وه‌.   یه‌کێک بوو له‌ دامه‌زرێنه‌رانی  گروپی (کار).  دوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی کار ئه‌و له‌گه‌ڵ چه‌ند هاوڕێیه‌کی تردا گروپێکی تریان دروستکردو به‌به‌رده‌وامی چوخت و چالاکو به‌گوڕ بووه‌ له‌ ناو هه‌موو ئه‌و گروپانه‌ی که‌ ئیشی له‌گه‌ڵیانداکردوه‌.  به‌داخه‌وه‌ ئه‌شره‌ف له‌ رۆژی 01/03/2007 دا    به‌ نه‌خۆشی  دڵ گیانی له‌ ده‌ستدا.

  • زاهیری حه‌مه‌مراد: برای له‌تیف و تاهیر بوو، هه‌ر له‌ته‌مه‌نێکی گه‌نجێتیه‌وه‌ بوو به‌ پێشمه‌گه‌و ، گه‌ر له‌ یادم بێت له‌ شه‌ڕێکی نێوان پێشمه‌رگه‌و هێزی حکومه‌تدا له‌ شاخی ئه‌زمڕ له‌ کۆتایی شه‌سته‌کاندا ، گیانی له‌ده‌ستدا.

گه‌مه‌یه‌کی تری سیاسسی و باجێکی گه‌وره‌ !!!!!

زاهیر باهیر /  له‌نده‌ن

06/12/2012

شتێک نییه‌ بۆ ده‌سه‌ڵات له‌ هه‌ڵگیرسانی جه‌نگ باشتربێت بۆ داپۆشین و سووککردنی قه‌یرانه‌کانی نێو خودی ده‌سه‌ڵات خۆیی و ئه‌و کۆمه‌ڵگه‌یه‌‌شی که‌ فه‌رمانڕه‌وایی ده‌کات،  کارێک نییه‌ بۆ ده‌سه‌ڵات له‌ هه‌ڵگیرسانی جه‌نگ به‌ئاکامتر بێت بۆ “یه‌ککه‌وتنی ڕیزه‌کانی گه‌ل”.  ئه‌وه‌شی بۆ ده‌سه‌ڵات و ده‌سه‌ڵاتخوازان باشبێت، بێگومان بۆ زۆربه‌ی زۆری دانیشتوانی وڵات و هاووڵاتییه‌کانی، خراپه‌.  هه‌ڵگیرسانی جه‌نگ هه‌تا به‌و جه‌نگانه‌شه‌وه‌ که‌ ناویان به‌ ” جه‌نگی ڕه‌وا” براوه‌و ده‌برێت،  جگه‌ له‌وه‌ی که‌ قه‌یرانێکی ئابوری و کۆمه‌ڵایه‌تی قوڵ ده‌خولقێنێت، هه‌رچی داخوازی و کێشه‌ هه‌نووکه‌ییه‌کان و ئه‌وانه‌ی که‌ پێشتریش له‌ئارادا بوون، ده‌کاته‌ شتی زۆر لاوه‌کی و ده‌یانکاته‌ قوربانی مه‌سه‌له‌ هه‌ر گه‌وره‌که‌ که‌ جه‌نگه‌.

زۆربه‌ی وه‌خت که‌ ده‌سه‌ڵات ڕوبه‌ڕوی کێشه‌ ناوخۆییه‌کان و ده‌ره‌کییه‌کان ده‌بێته‌وه‌ ، په‌نابردن  بۆ جه‌نگ، قورتار بووونه‌ له‌ کێشه‌کان،  گه‌ر به‌شێوه‌یه‌کی کاتیش بێت.  هه‌ر بۆ نموونه‌ دروستبوونی جه‌نگی عێراق و ئێران، که‌ ڕه‌نگه‌ ده‌وری له‌ مانه‌وه‌ی ڕژێمی صه‌دام حسه‌یندا هه‌بووبێت، به‌ڵام ده‌توانم سه‌باره‌ت به‌ ئێران بڵێم که‌ ڕۆڵێکی گه‌وره‌ی بینی‌ له‌ مانه‌وه‌ی ڕژێمی ئیسلامییه‌کانی ئێراندا.  له‌ ساڵی 1982 دا لێره‌ش “بریتانیا” که‌ سه‌ره‌ک شالیارانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی ئێره‌، مارگرێت تاچه‌ر، ‌ له‌ نابووتبووندا بوو پاش ئه‌وه‌ی که‌ ڕێژه‌ی بێکاری دووقات بووه‌و ناڕه‌زایی خه‌ڵکی دژی سیاسه‌تی به‌تایبه‌تکردنی که‌رته‌ ده‌وڵه‌تییه‌کان، ڕۆژ به‌ڕۆژ ژماره‌یان به‌ره‌و زیادی و به‌هێزی ده‌ڕۆیشت، ڕێژه‌ی سه‌دی که‌سایه‌تی و ناوبانگی تاچه‌ر  هاتبووه‌ خواره‌وه‌ بۆ ڕێژه‌ی 25% ، بۆیه‌ باشترین کارێک که‌ کردی بۆ به‌رزکردنه‌وه‌ی ئه‌و ڕێژه‌یه‌و مراندنی گیانی ناڕه‌زایه‌تی خه‌ڵکی به‌رامبه‌ر به‌ سیاسه‌ته‌کانی ده‌وڵه‌ته‌که‌ی ، هه‌ڵگیرساندنی جه‌نگی فۆكله‌ند  له‌گه‌ڵ ئه‌رجه‌نتینا، بوو.  له‌ ئه‌رجه‌نتینیشدا ئا له‌و کاته‌دا که‌ به‌هۆی گه‌نده‌ڵی و قه‌رزاربوونێکی زۆری ده‌وڵه‌ت و بێکارییه‌کی زۆرو هه‌بوونی که‌مپه‌ینی دژه‌ ئیمپریالیزم و‌ که‌مپه‌ینی مافی مرۆڤ بۆ داواکردنی ئازادییه‌کانیان و به‌ردانی ئه‌وانه‌ی که‌ له‌ به‌ندیخانه‌دا بوون و ئاشکراکردنی جێگاو ڕێگای ئه‌وانه‌شی که‌ بێسه‌روشوێنکرابوون، وه‌ڵامدانه‌وه‌‌ی تاچه‌ر به‌ جه‌نگ بۆ ئه‌رجه‌نتین، باشترین چاره‌سه‌رێک بوو بۆ ئه‌و کێشانه‌.  که‌ جه‌نگ هه‌ڵگیرساو کۆتایی هات به‌پێی پوڵێکی ڕاپرسی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی بریتانیا، که‌سایه‌تی و شۆره‌تی تاچه‌ر به‌رزبووه‌وه‌ بۆ له‌ 59% وا‌ته‌ نزیکه‌ی دووقات چووه‌ سه‌ره‌وه‌.  له‌ ئه‌رجه‌نتیناش بووه‌ هۆی لاوازکردنی که‌مپه‌ینه‌کان و داخوازییه‌کانی خه‌ڵکی و به‌هێزکردنی ڕژێم و مراندنی گیانی دژه‌ ئیمپریالێت.

که‌واته‌ لای ده‌سه‌ڵات و ده‌سه‌ڵاتخوازان ، کردنی گه‌مه‌یه‌کی سیاسی تاکو‌ ده‌سه‌ڵاتداران به‌هه‌ر ڕێگایه‌ک بێت، له‌ ده‌سه‌ڵاتدا بهێڵێته‌وه‌‌، با باجه‌که‌شی یه‌کجار سه‌خت بێت، مه‌سه‌له‌یه‌ک نییه‌.  ئیدی ئه‌و  شه‌ڕه‌ی ، ئه‌و جه‌نگه‌ی هه‌ڵیده‌گیرسێنن با بشبێته‌‌ مایه‌ی قوربانیدانی  سه‌دان هه‌زار که‌س و به‌ سه‌دان هه‌زاری تریش له‌ شوێنی خۆیان هه‌ڵبکه‌نرێن و کاریان له‌ده‌ست بچێت و ماڵو منداڵیان برسی  و ڕووت و ڕه‌جاڵ ببن، لای ئه‌مان نه‌ک هه‌ر هیچ نییه‌ به‌ڵکو ده‌بێت سه‌رتاپای میلله‌ت خوایش و سوپاسگوزاری ئه‌وان بێت، چونکه‌ ئه‌وان شه‌ڕیان له‌ پێناوی ئه‌مان ‌ و خاک و نیشتمانه‌که‌یان و شۆره‌ت و‌ که‌رامه‌تی “ئوومه‌دا” کردوه‌.

 تازه‌ترین نموونه‌، نموونه‌ی ئه‌مجاره‌ی‌ هێڕشی ئیسرائیل بوو بۆسه‌ر غه‌زه‌ ، ده‌بینین که‌ به‌ری ئه‌م جه‌نگه‌‌، ئه‌م گه‌مه‌ سیاسییه‌، له‌ مانگی جێنیوه‌ری ساڵی داهاتوودا، ده‌چنرێته‌وه،‌ چونکه‌ به‌م کاره‌ی که‌ کرا نه‌ک هه‌ر هه‌مان ده‌سته‌و دایه‌ره‌ ده‌هێنرێته‌وه‌‌ سه‌ر کورسی ده‌سه‌ڵات به‌ڵکو به‌ ده‌نگی زۆربه‌ش ده‌بنه‌وه‌ فه‌رمانڕه‌واو ژماره‌ی ئه‌ندامانی په‌ڕله‌مانیشیان زیاد ده‌کات.

ئه‌مه‌ی ئێستاش که‌ له‌ کوردستاندا ڕووده‌دات ، شتێک نییه‌ جگه‌ له‌و گه‌مه‌ سیاسییه‌ی که‌ ده‌کرێت.  هه‌مووان ده‌زانن که‌ ڕژێمی ناوه‌ندی عێراق له‌ قه‌یرانێکی له‌بننه‌هاتوی ئابوری و کۆمه‌ڵایه‌تی  و سیاسیدا ، ده‌ژی. ده‌سه‌ڵات له‌ هه‌رێمی کوردستانیش، هه‌مان قه‌یران ڕوبه‌ڕوویان بووه‌ته‌وه،‌ وه‌لێ قه‌یرانه‌ ئابورییه‌که‌ له‌ کوردستاندا چه‌شنی به‌شه‌کانی تری عێراق نییه‌، به‌ڵام له‌وه‌ ده‌کات ئۆپۆزیشن له‌ کوردستاندا ڕێکخراوترو تا ڕاده‌یه‌ک تۆکمه‌ تر بێت، تاکو به‌شه‌کانی تری عێراق .  جا چی له‌مه‌ باشتر بۆ هه‌ردوولایان ده‌بێت جگه‌ له‌‌ هه‌ڵگیرساندنی جه‌نگێک که‌ نه‌ ده‌سه‌ڵاتداران و نه‌ به‌رپرسان زیانێکی ڕۆحی و ئابوری کۆمه‌ڵایه‌تی تیاداناکه‌ن، بگره‌ له‌ هه‌ندێک ڕووه‌وه‌ وه‌ک‌ له‌ سه‌ره‌وه‌  باسم کرد، سوودیشی لێده‌بینین.

گه‌رچی ئه‌گه‌ری ڕوودانی شه‌ڕ زۆر زۆر که‌مه‌ به‌ حوکمی ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌مان، هه‌ردوولایان، به‌نه‌خوێنیان( دووخوێن) له‌ده‌ستی خۆیاندا نییه‌، بارو  دۆخی ناوچه‌که‌ش له‌ هه‌موو ڕویه‌که‌وه‌ یارمه‌تیده‌ری هه‌ڵگیرسانی شه‌ڕێکی تر نییه‌ له‌ کاتێکدا که‌ ئه‌وه‌ حاڵی وڵاتانی عه‌ره‌ب و فه‌له‌ستین و ئێرانه‌، سه‌ره‌ڕای ئه‌وانه‌ش له‌ ئێستادا ئه‌مه‌ریکا نایه‌وێت ئه‌مه‌ ڕووبدات،  به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌م گاره‌ گاری شه‌ڕه‌ کاریگه‌ری خراپی خۆی له‌سه‌ر کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستان و تاکه‌کانیشی چ له‌وێنده‌رێ و چ له‌ ده‌ره‌وه‌ی کوردستانیش، داناوه‌.

ڕاگه‌یاندنه‌ خراپه‌کانی ده‌سه‌ڵاتداران و به‌رپرسه‌کانی کورد له‌ سه‌ره‌جه‌می میدیای کوردستاندا زۆر مه‌ترسیدارن‌ ، به‌ هه‌ڕه‌شه‌و گووڕه‌شه‌ کردن و خۆ گیڤکردنه‌وه‌یان:  که‌ هێزی ئه‌مان هێزێکی پڕچه‌کو ئاماده‌یه‌ بۆ جه‌نگ، ئه‌مان ده‌توانن نه‌ک هه‌ر ڕوبه‌ڕوی له‌شکری عێراقی ببنه‌وه‌ به‌ڵکو له‌گۆڕی له‌شکری هه‌موو ئومه‌ی عه‌ره‌بیش دێن،…. یاخود گه‌ر کو‌ردێک بکوژرێت ئه‌وه‌نده‌ عه‌ره‌ب ده‌کوژرێته‌وه‌ یا گه‌ر ماڵێکی کورد بسوتێنرێت ئه‌وه‌نده‌ ماڵی عه‌ره‌ب ده‌سوتێنرێته‌وه‌ … گه‌لێکی تر له‌م ڕاگه‌یاندنه‌‌ بێسه‌روبه‌رانه‌.

من نازانم ئایا ئه‌مان له‌ هۆشمه‌ندییه‌وه‌ ئه‌م ڕاگه‌یاندنانه‌ ده‌ده‌‌ن یان له‌ نه‌زانینیانه‌وه‌یه؟!!‌‌.  به‌ڵام له‌هه‌ر سه‌رچاوه‌یه‌کیانه‌وه‌ سه‌ری گرتبێت، زۆر خه‌تارناکه‌، بیری ڕایسیسزم و شۆفێنیزم و فاشیزم به‌هێز ده‌کات ،‌ خه‌ڵکی نه‌فام و خه‌ڵکانی سه‌ربه‌و جۆره‌ هزرانه‌ هانده‌دات هه‌ر که‌ ته‌قه‌ ده‌ستی پێکرد ئه‌مان لێره‌وه‌ ده‌ستی خۆیان به‌ خوێنی ئه‌و خه‌ڵکه‌ عه‌ره‌به‌ هه‌ژارانه‌ی که‌ بۆ په‌یداکردنی نانێک بۆخۆیان و خێزانیان، هاتوونه‌ته‌ کوردستانه‌وه‌ ، سوور بکه‌ن.

لایه‌نێکی تری ئه‌و پاگه‌نده‌یه‌ی که‌ ئه‌م به‌رپرسانه‌ بۆ جه‌نگی ده‌که‌ن، ده‌قاو ده‌ق پاساودانه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی صه‌دام حسه‌ینه‌ که‌ دژی کورد کردی، که‌ وه‌کو چۆن له‌سه‌ر کوڕیک که‌ پێشمه‌رگه‌ بوو، له‌ شاخ بوو، خێزانه‌که‌ی ده‌گوێزرایه‌وه بۆ خواروی عێراق‌، به‌ند ده‌کرا ، جاری واش هه‌بوو تیرۆریش ده‌کرا.  هه‌موو ئه‌وانه‌ی که‌ صه‌دام کرد‌ی به‌ ڕاگوێزانی گونده‌کان  و ئه‌نفال و کیمیاوی و کوشتن و بڕین‌ که‌ له‌شکره‌که‌ی ده‌یکرد دژی خه‌ڵکانی دانیشتوانی بێتاوانی کوردستان هه‌ر هه‌مان بۆچوون وسه‌رچاوه‌یه‌‌ که‌ ئێستا ده‌سه‌ڵاتداران و به‌رپرسان له‌ کاتی هه‌ڵگیرساندنی ئه‌م شه‌ڕه‌دا دووباره‌ی ده‌که‌نه‌وه‌ چ به‌ قسه‌و گوفتار،  چ به‌ کردارو ڕه‌فتار.  باشه‌ که‌واته‌ بۆچی ده‌بێت ئیدی ئێمه‌ له‌مه‌ولا گله‌ییمان له‌ صه‌دام و ڕژێمه‌که‌یی و پیاوه‌کانی هه‌بێت ، که‌ ئێمه‌ خۆمان پاش زیاتر له‌ 20 ساڵ هه‌مان گوفتارو ڕه‌فتار دووباره‌ بکه‌ینه‌وه‌؟  باشه‌ گوناح و تاوانی منداڵێک، ئافره‌تێک، پیرێک، گه‌نجێکی عه‌ره‌ب که‌ له‌ماڵی خۆیدا دانیشتبێت، چییه‌ هه‌تا باوکیشی، براشی ، کوڕیشی له‌ناو هێزی “دیجله‌دا” بێت؟ گه‌ر ئه‌وانه‌ تاوانبار بن و ده‌بێت بکوژرێن هه‌ر به‌و‌ پێوانه‌یه‌ که‌واته‌ ڕه‌واشه‌ گه‌ر له‌شکری “دیجله‌ش” ده‌ستی بگاته ماڵ و خێزانی کورد که‌ کوڕو براکانیان له‌ناو ڕیزی پێشمه‌ر‌گه‌دان، یا ده‌ستیان بگاته‌‌ ماڵ و منداڵانی ده‌سه‌ڵاتداران و به‌رپرسان که‌له‌ ماڵی خۆیان دانیشتوون و بێتاوانن، بیانکوژن؟!!!

ئه‌وانه‌ی سه‌ره‌وه‌ ئه‌وه‌مان نیشانده‌ده‌ن که‌ بیروڕای ڕایسست و فاشیه‌ت له‌ بره‌ودایه‌ ، ئه‌و ڕاستییه‌ ونده‌کات، یا ده‌شارێته‌وه‌ که‌ شه‌ڕه‌که‌ شه‌ڕی کورد و عه‌ره‌ب نییه‌ ، به‌ڵکو شه‌ڕی ده‌سه‌ڵاته‌کانه‌، گه‌ر ڕێگاش له‌و جۆره‌ بیرکردنه‌وانه‌‌ نه‌گیرێت، کاره‌ساتێک ده‌خولقێنێت، بۆیه‌ ئه‌رکی سه‌رشانی ئازادیخوازان و سۆشیالیسته‌کانه‌، به‌ کردنی که‌مپه‌ین و گرتنی کۆڕ و نوسین و لێدوان و مشتومڕ کردن له‌ ڕوبه‌ره‌کانی میدیادا‌، به‌ر به‌م قسه‌و بۆچون و فکره‌ بێسه‌روبه‌رو به‌سه‌رچوانه‌ ، بگرن. وه‌ختی ئه‌وه‌یه‌ که‌ هه‌مووان بڵێین نا بۆ شه‌ڕ و ماڵکاولی و وێرانکاری، به‌ڵی بۆ یه‌ککه‌وتنه‌وه‌ی ڕیزه‌کانی خه‌ڵکانی هه‌ژارو چه‌وساوه بۆ خه‌باتکردنیان بۆ نان و ئازادی و‌ دژی جه‌نگ و دژی چینی باڵاده‌ست و  هه‌موو جۆره‌کانی ده‌سه‌ڵات و سه‌روه‌رێتی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌.

مصاحبە فروم آنارشیستهای کردستان (KAF) با تعدادی از رفقای آنارشیست از ایران / ٣

مصاحبە فروم آنارشیستهای کردستان (KAF) با تعدادی از رفقای آنارشیست از ایران / ٣

قسمت سوم (پایان)

جنبش سبز یا آلترناتیو رفرمیستی جناحی از آخوندها و حتی برخی از احزاب ، اصلاحات سیاسی در حکومت اسلامی است، جواب شما بە این کوشش ها چیست و چه آلترناتیوی دارید؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : همانطور که خودتان می دانید جمهوری اسلامی اصلاح ناپذیر است و اصلاحات سیاسی در ساختار جمهوری اسلامی غیر ممکن است و خود اصلاح طلبان هم انتخابات مجلس را تحریم کردند و در آن شرکت نمی کنند و آن را نمایشی می دانند. آلترناتیو ما ادامه مبارزه با جمهوری اسلامی است و هر کسی شکل و نوع مبارزه خودش را انتخاب می کند و ما به کسی نمی گوئیم که چگونه مبارزه کنید .حتی خود آنارشیستها به اشکال مختلف و متنوعی مبارزه می کنند

رامین ژوبین :

–  مساله متشکلتر بودن آنها

–  مشکل در تحریف تاریخ، ناآگاهی از مسائلی‌ همچون مشروعیت، باعث حفظ نظام میشود. پس باید در این روابط آگاهی‌ رساند. جذابیت تئوریک و عملی‌ آنارشیسم را هم برای آلترناتیو سازی باید مشخص کرد (که از نظر من به معنی‌ شرکت در اپوزیسیون و بنا به شرایط همکاری با گروه‌های دیگر راست و چپ است).

 

فعالیتهایی کە آنارشیستها عموما وظیفە خود میدانند کدام هستند؟ آرمانهایی کە برای مردم در نظر دارید کدام هستند؟ اگر همانهایی هستند کە گروه ها و احزاب چپ ادعا میکنند، پس اختلاف در کجا و در چه چیزی است، در شیوە مبارزە یا در شیوە سازمانیابی؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : آنارشیستها وظیفه خاصی در مقابل خود در روند مبارزه نمی بینند . ما پیشگامان مبارزه مردم نیستیم و به جای مردم مبارزه نمی کنیم.ما بخشی از مردم و در کنار و همراه آنها در مبارزه ایم و نه جلوتر و نه عقبتر هستیم.

هر فرد آنارشیست خودش برای خودش تصمیم می گیرد و فعالیتهای خودش را برای خودش روشن می کند و نه برای مردم، اختلاف ما با احزاب چپ در شیوە سازمانیابی است . ما به شیوه غیرمتمرکز ، افقی، ناهماهنگ و گاهی حتی هماهنگ ، پیچیده ،متفاوت از هم، گوناگون در شکل مبارزه ،مستقل ،خودمختار و خود سازمانده عمل می کنیم.

 

ما آرمان خاصی برای مردم در نظر نداریم یعنی ما به پیش بردن برنامه ای را به عنوان نمایندگان مردم به آنها وعده نمی دهیم بلکه برای خود آرمانهایی داریم. گروه ها و احزاب چپ ادعا میکنند که برای مردم آزادی و برابری و رفاه به ارمغان خواهند آورد و کافی است که حزب آنها قدرت سیاسی را بگیرد اما ما می گوئیم که مردم زمانی می توانند به آرمانهای خود جامعه عمل بپوشانند که خود مستقیما در اداره جامعه و بدون واسطه و بدون وجود دولت در ساختن ، ساختار و تدوین قوانین مستقیما شرکت کنند و بدون مشارکت عمومی و جمعی در روند چگونگی سرنوشت خود به آرمانهایتان نمی توانید جامعه عمل بپوشانید.

اگر فردا در ایران یک قیام مردمی رخ دهد و جمهوری اسلامی ایران سقوط کند، چه کارهایی در دستور کاری خود قراد میدهید؟

 

نظام جلالی و آرش دوست حسین : آن چیزی که ما آنارشیستها در حال حاضر در ایران نداریم وجود یک جنبش آنارشیستی است و هر گاه مقداری فضای سیاسی در اثر سقوط رژیم باز شود تلاش باید بکنیم که تبدیل به یک جنبش آنارشیستی قدرتمند شویم که بتوانیم خواستها و تشکلات دموکراتیک مردمی را تقویت کنیم ،مطالبات و خواستهای مردم را بالا ببریم، در جنبش زنان گرایش آنارکو فمینیستی را تقویت کنیم ،در جنبش کارگری گرایش آنارکو سندیکالیستی را تقویت کنیم ، زمینه حضور آنارشیستها از سرتاسر جهان و برگزاری کنفرانس آنارشیستی را در ایران فراهم کنیم، در فعالیتهای آنارشیستها در سایر کشور ها شرکت کنیم، برای ایجاد یک جنبش ضد زندان تلاش کنیم، در مبارزات روزمره مردم شرکت کنیم، نشریات آنارشیستی منتشر کنیم، دیدگاه های آنارشیستی را تبلیغ کنیم، تمامی فعالیتهای سیاسی و اجتماعی را با دیدگاه آنارشیستی نقد و بررسی کنیم، زمینها و خانه های اضافی را در اختیار بی خانمانان و کشاورزان بی زمین بگذاریم، به کودکان کار کمک کنیم، به معتادین کمک کنیم، صدای بی صدایان باشیم و از ضعیف ترین حلقه های اجتماعی دفاع کنیم، از جنبش زنان و جنبش کارگری و جنبش دانشجوئی دفاع کنیم، هر جا یک معترض هست که خواست انسانی دارد در کنارش باشیم، برای اضمحلال و نابودی ارگانهای سرکوب که دوباره خود را می خواهند باز سازی کنند بکوشیم، قبل از شکلگیری دولت جدید برای اضمحلال آن بکوشیم و در ایجاد شوراهای خود گردان محلی و ایجاد تشکلات داوطلبانه اجتماعی و تشکیل نهادها ی دموکراتیک داوطلبانه کنترل کننده مردمی در دفاع از حقوق حیوانات ،محیط زیست، کودکان و…ایجاد تعاونی ها،  دفاع از اعتصابات و تظاهراتها در حمایت از حقوق و خواستهای انسانی مردم خواهیم کوشید.دفاع از حقوق بیماران و آسیب دیدگان، تلاش برای ریشه کن کردن فقر و بی سوادی، دفاع از حقوق پناهندگان، تلاش برای جذب توریست به منطقه جغرافیایی ایران و کمک به ایجاد امکان مسافرت مردم به خارج از منطقه جغرافیایی ایرا ن، مبارزه با سنتهای عقب افتاده و خرافات، دفاع از حقوق همجنسگرایان و اقلیتها و….البته در این مورد در آخرین سئوال شما توضیحات بیشتری را دادیم که در اینجا تکرار نمی کنیم.

رامین ژوبین : همانطور که قبلا گفتم به نظر من آنارشیست‌ها میتوانند حامی‌ جایگزین‌های باشند با اینکه دولتی هستند، اگر آن جایگزین باعث نزدیکتر شدن به اهداف آنارشیستی میشود.

 

به نظر من هر جایگزینی در ایران بهتر از کنون است. اگر جایگزین خیلی‌ نیرومند نیست بهتر است. اگر نیرومند و اقتدار گرا باشد، آنارشیست‌ها فعالیت‌های ضدّ دولتی خود را تقویت میکنند.

تا زمانی کە قیام رخ ندادە است، چه فعالیتهایی در برنامە کاری خود قرار میدهید؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : مبارزه با جمهوری اسلامی به اشکال گوناگون با سیاست سرنگونی رژیم، دفاع از جنبش زنان، جنبش کارگری، جنبش دانشجوئی، دفاع از حقوق حیوانات و محیط زیست ،حمایت ازسکولارها و لائیکها، نقد مذهب،نقد قدرت، نقد اتوریته و اقتدار، نقد ساختار و کارکرد احزاب، مبارزه با فاشیسم،دفاع از پناهندگان،مبارزه با سرمایه داری، نقد دولتها ،حمایت از جنبش های مردمی در هر گوشه دنیا، تماس با آنارشیستهای دیگر کشورها و نیروهای مترقی و بازتاب فعالیت آنها ،خبر رسانی و بازتاب اخبار ایران ،تحلیل اوضاع سیاسی ایران و جهان،نقد خرافات،دفاع از حقوق همجنسگرایان و اقلیتها و…..

رامین ژوبین : همانانی که الان هست – سرنگونی، رسانه‌، گفتمان و پیشروی، آموزش، جمع آوری منابع، همکاری‌ها و تبلیغات خاص متفاوت

پرسشهایی کە همیشە در فیسبوک و رسانها از آنارشیستها میشود، جبهە و عمل مشترک با گروهایی تحت نام “سوسیالیست و کمونیستی” است، آیا امکان چنین عمل مشترکی وجود دارد؟ اگر آری بر چه مبنایی است و اگر نه، چرا؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : در بین آنارشیستها هر 2 نظر مخالف و موافق وجود دارد. گروهی مخالف هر گونه همکاری با احزاب هستند و گروهی دیگر به شکل مشروط و مشخص حاضر است با سوسیالیستها و کمونیستها به شکل مقطعی و موردی در کمپین ها همکاری کند و با سوسیالیستها و کمونیست های غیر حزبی که ضد اقتدار وضد اتوریته هستند بیشتر تمایل به همکاری دارد چراکه بسیاری از این رفقا گرایشات آنارشیستی دارند و آنارشیستها را دشمن نمی دانند

 

ارتباط شما با آنارشیستهای فارسی زبان در کشورهای همسایە ایران با کدام گروە ها و چه ا فرادی و تا چه حدی است؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : فارسی زبانها که عمدتا در افغانستان و تاجیکستان هستند و ما هنوز نتوانسته ایم با آنارشیستهای این 2 کشور ارتباط برقرار کنیم .در افغانستان که هنوز گروه آنارشیستی وجود ندارد و در خارج از افغانستان تا کنون به بیشتر از 2 تا آنارشیست در اینترنت یکی در سوئد و یکی در آلمان برنخورده ایم  که متاسفانه هنوزهمکاری مشخصی با هم نداریم ولی در همینجا باز ابراز امیدواری می کنیم که در آینده درکنار رفقای افغانستان و تاجیکستان قرار بگیریم.در تاجیکستان چون به خط روسی می نویسند هنوز نتوانستیم در صورت وجود افراد یا گروه ها با آنان ارتباط برقرار کنیم.ما فقط با یکی از رفقای آنارشیست در یکی از کشورهای همسایه ایران که کاملا به زبان فارسی تسلط دارد ارتباط داریم.

رامین ژوبین : فارسی زبان – ترکیه ، کردستان ، عراق، کمی‌ مستقیم –  ؛ بیشتر غیر مستقیم

از جنگ داخلی افغانستان تا امروز عدە زیادی مهاجر افغان در شهرستان‌های ایران، در بخش کشاورزی ، آجرسازی، سنگ بری و… مشغول کار هستند، اما هیچ وقت از حق برابر با کارگر ایرانی چه از لحاظ بیمە و چه از لحاظ حقوق فردی و اجتماعی را بهرەمند نبودەاند، کار و تبلیغ و علمکرد شما در این بارە چه بودەاست؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : متاسفانه ما چون در خارج از کشور هستیم نتوانسته ایم در این زمینه اقدامی انجام دهیم بجز مقالاتی که در این زمینه در وبلاگ رفقای ما منتشر شده یا مطالبی که توسط وبلاگنویسان افغان در این زمینه نوشته شده است را ما بازنشر دادیم یا در سایتهای اشتراک لینک گذاشته ایم و همچنین اگر رفقای آنارشیست ایران در این زمینه اقدامی صورت داده باشند ما از آن بی اطلاع هستیم ولی امیدواریم بعد از این مصاحبه رفقای آنارشیستی که در ایران هستند تلاشهایی را در این زمینه انجام دهند و کلا هر کمکی اگر از دست ما برآید دریغ نخواهیم کرد.

 

رامین ژوبین :

– محدودیت های سرمایداری : مهدودیتهای منابع

– آلترناتیو: جامعه بدون محدودیت دشمنی‌ها را کمتر می‌کند

– آگاهی‌ در رابطه با رفترگرأیی برای مبارزه با برداشت های راسیستی و اشتباه

– رسیدگی به حقوق به طور امن و با سیاست و توجیه قوی آن

– آموزش افغان‌ها در با سیاست بودن و فارسی زبانانی که راسیست نیستند برای نفوذ مثبت

– تاریخ و توریزم

– آزادی سازمان‌های غیر انتفاعی

در اثر جنگ الهی و مقدس جمهوری اسلامی با رژیم سابق عراق، عدە زیادی عراقی به ایران پناهنده شدند و در سالهای جنگ و بعد از جنگ تا امروز کە 23 سال میشود، آبادیهای کردنشین در مرز ایران هر روز در معرض بمباران جمهوری اسلامی ایران قرار گرفتەاند و صدها نفر کشتە و زخمی و معلول شدەاند، افشای این جنایات تا چه حد در تبلیغ شما چه در غالب صدای آنارشیسم و چه به عنوان فرد، در بخشی از فعالیتهای شما قرار گرفتە است؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : هر زمانی که چنین اقدامات ضد انسانی از طرف رژیم سر زده است ما نیز به شکل فردی در کمپین های حمایتی که شکل گرفته است به شکلی حمایت و پشتیبانی کرده ایم و مقالاتی را در این زمینه نوشته ایم یا مقالاتی که در این زمینه وجود داشته است را بازنشر داده ایم و در آکسیونهای حمایتی از مردم کردستان به شکل فردی حمایت کرده ایم و چون ما در کشورهای مختلف پراکنده هستیم در نتیجه نمی توانسته ایم حرکتی را تنها از طرف صدای آنارشیسم انجام دهیم.

رامین ژوبین :

تحریف نقش خمینی و تاکید زیادی بر آمریکا و صدام

– مساله ناسیونالیستی و راسیستی در دشمنی با عراقی‌ ها

شخصا اتفاقا در این عرصه فعالیت کرده ام. تله نظام این است که همه چیز را تقصیر دیگران بگذارد و خودش را بهتر از آمریکا، صدام و مجاهدین جلوه دهد. با وجود یک منطق قوی ظاهری این موجب چند تا غلط فکری میشود که به نفع حکومت و به ضرر مردم هستند. به فرض خمینی و نظام نقش‌های ایدئولوژیک، اساسی‌ و حتا لازم و بنیانگذار در آغاز و ادامه جنگ داشتند و من برای آگاهی‌ از این مسائل از زوایای مختلف خیلی‌ فعالیت کردم. در دانشگاه ها، در عرصه فیلم سازی ، و اینترنت مثلا.

لطفاً موضع گیری خود در مورد زندان، اعدام، سنگسار، تبعیض، ستم بر اقلیت‌های ملی، مذهبی، همجنسگرایان، معلولین، کودکان، خارجی‌ها و بی خدایان را بیان کنید؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : در مورد وجود زندان که ما نیز مثل هر آنارشیستی مخالف وجود هرگونه زندانی به هر دلیل هستیم و خواهان آزادی همه زندانیان سیاسی و غیر سیاسی هستیم و هر ساله در هر شهر و کشوری که زندگی می کنیم شب سال تحویل به مقابل زندانها می رویم و مخالفت خود را با وجود زندان ابراز می داریم. ما با اعدام ،سنگسار و تبعیض و ستم بر اقلیتهای ملی،مذهبی،همجنسگرایان ،معلولین ،کودکان،خارجی ها و بی خدایان مخالفیم و آن را غیر انسانی می دانیم و بخش مهمی از مبارزات ما در همین موارد است و از حقوق انسانی ها آنها دفاع می کنیم

رامین ژوبین : دولت‌ها باید همه اینها را منع سازند. تبعیض البته یک چیزی است که نیازمند به آموزش‌ها و مبارزات اجتماعی ویژه‌ای است ، چون با منع آن توسط دولت ادامه دارد.

اعدام همجنسگرایان ( زنان و مردان همجنسگرا) و ستم بر آنها، کمتر از ستم بر سر زنان نیست، در این مورد تبلیغ و کوشش آنارشیستها، دفاع از حقوقی فردی و اجتماعی و قانونی این بخش از جامعە ایران تا چه حد بودەاست؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : هرجا که همجنسگرایان مبارزه کردند و ما نیز بودیم طبیعتا ما را در کنار خود و در سنگر مبارزه مشترک دیده اند و نوشته هایی را در این زمینه منتشر کرده ایم وبخشی از مبارزه ما دفاع از حقوق همجنسگرایان بوده است

رامین ژوبین : دلیل زیادی داره که آنارشیست‌ها در این عرصه نقش بزرگتری داشته اند. اول که همجنسگرایی یک نوع بی‌ نظمی در سبک زندگی‌ و روابط اجتماعی ، خانواده، و فرهنگ است و آنارشیست‌ها در این رابطه تجربه و باور‌های نهادینه شده‌ای دارند. بعد آنارشیست‌ها فرد گرا هستند و حقوق فرد آسانتر اولویت پیدا می‌کند.

وقتی کە شما از آزادی جنسی و همجنسگرایی صحبت میکنید، در برابر کسانی کە به کودکان تجاوز میکنند چه قضاوتی دارید، چه راە حلی برای مرزبندی میان حقوق همجنسگرائی و تجاوز به کودکان و جوانان نابالغ دارید یا مطرح مینماید؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : طبیعتا ما با تجاوز و تجاوز به کودکان مخالفیم و ضد انسانی می دانیم همانطور که با کودک آزاری و با کار کودک مخالفیم.همجنسگرائی انتخاب آزاد و رابطه آزاد انسانهای بزرگسال با یکدیگر است و سکس یک بزرگ سال با کودک زیر 18 سال آزاد نیست و غیر انسانی است

رامین ژوبین : آنطور که خبر دارم این کار در یونان و چینِ قدیم بین معلم و شاگرد مرسوم بوده، و ریشه و دلیل ضدّ زن داشته. ممکنه تا حدودی برای بعضی‌ ها، و در محیط‌های خاص ، ژنتیکی‌ باشد ، ولی‌ مطمنا می‌توان از آن جلوگیری کرد. من صد در صد مخالف هستم و از دیدگاه آنارشیستی میتوان گفت به رشد فردگرأیی، استقلال، و سلامتی‌ و آزادی بچه‌ها بسیار لطمه میزند. اصلی‌ که کلا می‌توان به کار برد “اصل ضرر” است –  هر کاری که آسیبی می‌رساند اشتباس مگر اینکه جلو آسیب‌های بزرگتری را می‌گیرد. ضرر / آسیب یک مقوله علمی‌ است چون می‌توان آن را در جامع ، فرد، و محیط دید و اندازه گرفت یا در هر شرایطی تخمین زد. اولویت‌ها هم خیلی‌ اوقات واضح هستند ،خیلی‌ اوقات نیستند و فقط می‌توان نهایت سعی‌ را کرد.

می توانید در کل و به طور عام آلترناتیو آنارشیستی و سازمانیابی یا ادارە جامعە آنارشیستی را برای خوانندگان ترسیم کنید و اینکه اگر فردا در ایران قیام رادیکال رخ دهد، کە زمینە برای طرح‌های آنارشیستی در ادارە جامعە پیش بیاید، مثلاً در تهران کمون‌ها و تعاونیها و انجمنهای آزاد (آنارشیستی) بوجود بیایند و برعکس در خوزستان مردم در پی اسقلال منطقە خود باشند و جمهوری قومی (بورژوازی) بلوجستان را اعلام کنند، در خوزستان مردم رأی بە جداشدن از ایران و ملحق شدن بە عراق و در کردستان و آذربایجان، مردم تعاونی و انجمن و کمونهای کشاوزری خودرا در فدراسیون‌ها و بعد در کنفدراسیون کردستان-آذربایجان تشکیل بدهند، و در منطقەهایی کە سوسیالیزە شدەاند، هر اقلیت خواستار خواندن و نوشتن و بە کاربردن زبان مادری و نگهداری فرهنگ خود باشند، در آن وضعیت ، موضع گیری و عملکرد شما چه میباشد؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : طبیعتا مردم در هر منطقه ای خودشان تصمیم می گیرند و درست یا غلط ، آن را اجرائی می کنند و ما در هر مورد مشخصی که پیش بیاید نظر و نقد احتمالی خود را مطرح خواهیم کرد .

کلا در بین آنارشیستها در مورد چگونگی جامعه آنارشیستی 2 نظر وجود دارد . یک نظر به هیچ عنوان نه به چنین سئوالاتی پاسخ می دهد و نه به آن فکر می کند و هر گونه پاسخی را به آینده موکول می کند و می گوید که زمانی که بخواهد جامعه آنارشیستی شکل بگیرد مردم آن جامعه، راه ها و روش ها را خودشان پیدا خواهند کرد که به نظر ما با طفره رفتن از دادن پاسخ نمی توان دیگران را به شکل نوینی از روابط اجتماعی و سیاسی با ساختاری جدید و انسانی دعوت کنیم که خودمان از آن چیزی نمی دانیم و نمی توانیم زوایای چنین جامعه ای را ترسیم کنیم.سئوالاتی که آگاهانه شما  طرح کردید هدفتان این است که می خواهید بتوانیم زوایای چنین جامعه ای را روشن کرده و آن را تبدیل به یک آلترناتیو واقعی و جدی به جای دولتها کنیم آنهم از همین امروز که در واقع ما هم چنین نظری را داریم که چنین نظری همان نظر دوم است.

 

هنگامی که هنوز دولت وجود دارد نمی توان جامعه را آنارشیستی کرد اما به محض آنکه دولت قدیم سرنگون شد باید از تشکیل دولت جدید جلوگیری کرد و سریعا با مشارکت مردم شروع به ایجاد کمون‌ها ، تعاونیها و انجمنهای آزاد (آنارشیستی) کرد. اگر فردا به عنوان مثال در ایران قیام رادیکال رخ دهد، کە زمینە برای طرح‌های آنارشیستی در ادارە جامعە آماده باشد به عنوان نمونه و مثال : کارگران و کارکنان اداره جات با تشکیل شورا به امور جاری رسیدگی می کنند و خود تصمیم گیری می کنند و روال کار خود را مثل گذشته به پیش می برند و فقط ارگانهای سرکوب منحل می شوند و هر محلی خود تامین امنیت می کند.

 

البته در این باره در مقالات دیگری بیشتر توضیح دادیم که از جمله می توانید به این 3 لینک زیر مراجعه کنید:

http://andishehnovin.blogspot.com/2010/02/blog- post_25.html
http://andishehnovin.blogspot.com/2010/02/blog- post_17.html

 http://andishehnovin.blogspot.de/2011/12/blog- post_30.html

 در جامعه آنارشیستی ، انسان و رعایت حقوق انسانی او و برخورد انسانی با حیوانات و آسیب نزدن به محیط زیست در راس امور قرار خواهد داشت و هر قانون یا قرداد اجتماعی بر اساس رعایت این 3 اصل باید باشد.

رامین ژوبین : به پاسخ من به سوال در رابطه با خود مختاری مناطق ایران رجوع فرمائید. پاسخ من دقیقا همان است.

مصاحبە فروم آنارشیستهای کردستان (KAF) با تعدادی از رفقای آنارشیست از ایران / ٢

مصاحبە فروم آنارشیستهای کردستان (KAF) با تعدادی از رفقای آنارشیست از ایران / ٢

قسمت دوم

 

همە گروهای ادعاکنندە سوسیالیسم و کمونیسم، جامعەای مابعد سرمایه داری را آرمان خود معرفی میکنند، خوب عموما اختلاف کجا است؟ آیا سوسیالیسم یا کمونیسم یکی نیست؟ اگر جواب آری است، این همە گروەهای سکتاریستی به چه دلیل وجود دارند؟ اگر جواب “نە” است، پس اختلاف و تفاوت سوسیالیسم آنارشیستی و سوسیالیسمی که دیگران ادعا میکنند، کجا است؟ اختلاف در عمل یا در نظراست ؟ چه دلایلی برای اثبات ادعاهای خود دارید؟

 

 

نظام جلالی و آرش دوست حسین : همە گروهای ادعاکنندە سوسیالیسم و کمونیسم، جامعەای مابعد سرمایه داری را آرمان خود معرفی میکنند اما تجربه تاکنونی اینگونه بوده که سرمایه داری از بین نرفته بلکه سرمایه داری خصوصی تبدیل به سرمایه داری دولتی شده است که در واقع کل سرمایه به اختیار و تملک حزب درآمده است و حزب کمونیست با تشکیل دولت کمونیستی تمامی امکانات جامعه را در اختیار خود گرفته است که درواقع سیاستمداران جامعه بورژوازی یا خود مستقیما سرمایه دار بخش خصوصی هستند یا اینکه سیاستهای سرمایه داری را با توجه به منافع آنها به پیش می برند حال آنکه سیاستمداران دولتهای کمونیستی مستقیما ثروت جامعه را در دستان خود دارند و بر اساس تشخیص خود تصمیم می گیرند که چگونه از آن در جامعه استفاده کنند.

بر اساس تعریف مارکسیستها سوسیالیسم با کمونیسم یکی نیست و در سوسیالیسم دولت کارگری به جای دولت سرمایه داری شکل می گیرد و در جامعه کمونیستی دیگر دولت وجود ندارد و در واقع دولت در دوره سوسیالیسم اضمحلال پیدا می کند و سوسیالیسم را دوران گذر می دانند که به کمونیسم ارتقا پیدا می کند.با تعریفی که سوسیالیستهای دولت محور از سوسیالیسم و کمونیسم دارند از آنجائیکه بر طبق تعریف آنها در جامعه کمونیستی دولت وجود ندارد بنابراین تفکر ما به جامعه کمونیستی نزدیکتر است و از آنجا که سوسیالیسم را دوران گذر می دانند که باید همچنان دولت وجود داشته باشد و دولتی سوسیالیستی شکل بگیرد پس آنارشیستها در واقع به دوران گذر و تشکیل دولت اعتقادی ندارند و از طرفی دیگر خود حفظ دولت یا تشکیل دولتی جدید ضد سوسیالیستی است و اولین قدم برای آغاز جامعه سوسیالیستی باید دولت را برچید. در واقع به نظر ما اولین قدم برای ساختن جامعه سوسیالیستی باید دولت را حذف کرد و زمانی که جامعه سوسیالیستی به طور کامل ایجاد شود آنموقع آن را جامعه ای کمونیستی خواهیم نامید

اختلاف و تفاوت سوسیالیسم آنارشیستی و سوسیالیسم دولتگرا  را در دو نکته اساسی می توان خلاصه کرد:

 

١-  در سوسیالیسم آنها دولت وجود دارد که در واقع منجر به سوسیالیسم دولتی می شود ولی در سوسیالیسم آنارشیستی دولتی وجود ندارد و خود وجود دولت اولین و مهمترین مانع تحقق سوسیالیسم است و ما به جای مردم جامعه را نمی توانیم سوسیالیستی کنیم بلکه خود مردم جامعه چنین توانائی را دارند.

٢-  سوسیالیسم را از دیدگاه آنها، دولت ،آنهم از بالا ایجاد خواهد کرد ولی از دیدگاه آنارشیستها خود مردم جامعه آگاهانه می توانند به جای جامعه ای با روابط سرمایه داری ،جامعه ای سوسیالیستی را بنا نهند

رامین ژوبین : همه کمونیست‌ها خود را برابر با سوسیالیسم نمی‌دانند. هم می‌گویند که کمونیسم پس از رسیدن به سوسولیزم میتواند تحقق یابد، مثلا به عنوان نوع ” عالی‌ شده ” و ایده‌آل سوسیالیسم، هم می‌گویند که نقش تفکر آنها وسیله رسیدن به سوسیالیسم است و در نتیجه پدیده‌ای پیش از رسیدن به سسویلیزم است.

 

مخالفت با آنارشیست‌ها سر راهبرد است بیشتر، مخصوصاً که بدون حزب از نظر آنها به طور واقع بینانه نمی‌توان سرمایداری را وسیعا سرنگون کرد. ریشه همه اختلافات بین آنارشیست‌ها و کمونیست‌ها مساله حزب است –  بدون حزب نمیشه دولت تشکیل داد. بعد آنارشیست‌ها با اقتدار گرایی و بی‌ نتیجگی تشکیل حزب هم مشکل دارند.

آخر همانطور که گفتم کمی‌ هم در هدف و محتوای مبارزه (میانگین توجه بیشتر آنارشیست‌ها به محیط زیست مثلا) متفاوتند.

آنارشیسم، در طول تاریخ یک جریان فکری و اجتماعی در حرکت‌های آزادیخواهی و برابری طلب جامعە طبقاتی بودەاست و از شاخەهای گوناگون اجتماعی و فکری تشکیل شدەاست،  شما بە کدام یک از شاخه های آنارشیسم تعلق دارید؟

 

نظام جلالی و آرش دوست حسین : درصدای آنارشیسم گرایشات فکری و گوناگون آنارکو فمینیستی، آنارکو سندیکالیستی،آنارکو کمونیستی،آنارکو اندیویدوالیستی و آنارکو پاسیویستی وجود دارد.

 

رامین ژوبین : به نظر من صدای آنارشیسم سعی‌ کرده همه نوع آنارشیسم را حمایت کند. در یک بحث درونی بین من و یکی‌ از گرداننده‌های صدای آنارشیسم ، نوشته بسیار کوتاه “آنارشیست‌های ایران و مساله انقلاب” و پاسخ‌ها می‌توان اشاره کرد:

http://fafz.wordpress.com/2011/04/12/%D8%A2%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C- %D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C- %D9%88- %D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87- %D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/

پاسخ‌ها

http://andishehnovin.blogspot.ca/2011/04/blog- post_14.html

از نظر من آنارشیسم تنها شرط مطلقش عدم عضویت در حزب است نه لزوما و در هر شرایط عدم همکاری و مخالفت اصولی با تحزب.

یکی‌ که اهداف مارکسیست‌ها را دارد و حتا در شرایطی با آنها همکاری می‌کند، ولی‌ عمداً سازمان تشکیل نمیدهد، و فعالیت بدون سازمان را مهمتر و نتیجه دار تر می‌داند، یک مارکسیست که نیست. بلکه یک نوع آنارشیسم سودمندگرا و بسیار پرگماتیک است. اکثر فعالین صدای آنارشیسم ولی‌، و کّل آنارشیست ها، البته، ممکن است بیشتر از نوع اصولی تر و سنتی‌ تر آنارشیسم باشند چون بطور اصولی و مطلق، در هیچ شرایطی با مارکسیست‌ها همکاری نخواهند کرد، و ممکن است در همه لحظات در حال مبارزه با احزاب باشند.

البته خط کشی‌ بین این دو مطلق و کامل نیست. هر آنارشیستی که بنظر اصولی تر فکر می‌کند تا حدودی هم سودمندگرا بوده و یا آن را به طور مطلق رد نکرده است. منطق پشت نوع سودمندگرا این است که اگر در شرایطی همکاری با یک حزب، یا عدم مخالفت با آن، باعث میشود اهداف آنارشیستی پیشرفت کنند می‌توان استثنا گذاشت. مثلا اگر قدرت گیری حزب خاصی‌ فرصتی را برای غیر متمرکز سازی و خودگردانی بیشتر جامعه فراهم می‌کند (چه به خاطر نزدیکی‌ ایدئولوژیک چه به خاطر کمبود نیرو و ناتوانی‌ آن دولت نسبت به شورش‌های مردم)، یک آنارشیست از نظر من باید در مخالفت خود مواظب باشد. مهم تر است که نتیجه پیشبرد یک زندگی‌ و دنیا و آنارشیستی باشد.

 

آنارشیستها همیشە ادعا کردەاند، کە تئوری آنارشیستی درانجام عمل انقلابی و مبارزە روزمرە طبقاتی است، طبق این اصل، رسیدن فردی شما بە ایدەهای آنارشیستی برانجام عمل انقلابی یا مبارزە روزمرە در کدام میدان یا درون کدام شاخە از آنارشیسم پدیدار شدە و بروز پیدا کردەاست؟

 

 

نظام جلالی و آرش دوست حسین:  این جواب را هر کدام از رفقا میبایست شخصا و جدا جواب دهند زیرا از مسیرهای تجربی‌ متفاوتی  به این نقطه رسیده اند. تعدادی از جمع ما ابتدا به وسیله آشنائی با تئوری آنارشیستی به عمل و پراتیک آنارشیستی نرسیدم بلکه درست برعکس در مبارزات روزمره متوجه شدیم که نقطه نظرات ما آنارشیستی است و وقتی ابتدا در عمل به نقد احزاب و دولتها رسیدیم و سپس به نفی آنها متوجه شدیم که دقیقا نقطه نظرات آنارشیستی داریم.

رامین ژوبین : صدای آنارشیسم یک منبع اطلاعات، آگاهی‌، و گفتمان است، سازمانده بین‌المللی و اینترنتی در رابطه با آزادی‌ها و مسائل مختلف مطرح آنارشیست ها، مثل روابط جنسی‌ و مبارزه ضدّ سانسور، و یک اتاق فکر است.

وجود داشتن تعداد قابل توجهی وبلاگ و سایت هایی کە ادعای آنارشیست بودن میکنند و بر اساس گزارش‌هایی از جلسەهای گوناگون در کشورهای اروپایی، بە آن نتیجە میرسیم کە گروهای آنارشیستی، اینجا و آنجا موجود هستند، آیا تا حالا یا حد اقل چرا بە فکر تشکیل یک فدراسیون آنارشیستی نبودەاید؟

 

نظام جلالی و آرش دوست حسین : بله وبلاگهایی هستند که به قول شما ادعای آنارشیست بودن می کنند همانطور که ما ادعا می کنیم  ولی خیلی با هم متفاوت هستند و هر چند که تعدادی ازآنها اخبارآنارشیستی را هم منعکس می کنند ولی برداشت های متفاوتی از آنارشیسم در زندگی واقعی خود در عمل اجتماعی دارند و ادبیاتی که در نوشته های خود بکار می برند با یکدیگر در مواردی بسیار متفاوت است . به هر حال ما هر کسی را که خود را آنارشیست بداند و در نوشته های خود برخوردهای انسانی با دیگران داشته باشد مایل به همکاری مشترک هستیم.

برای تشکیل یک فدراسیون نیاز به داشتن فروم‌های آنارشیستی است مثل فروم خود شما ، اما آنارشیستهای فارسی زبان دیگر در خارج از کشورشامل آنارشیست‌هایی به شکل منفرد و بدون آنکه به هم متصل باشند و تعدادی  وبلاگ نویس که خود را آنارشیست می نامند.

بخش دیگری از آنارشیستها در داخل کشور هستند که ما اطلاعاتی در باره آنها نداریم و فاقد ارتباط با آنها هستیم.

بنابراین چون ظاهرا اکنون فروم های آنارشیستی متعدد در ایران نداریم که بتوانیم فدراسیون آنارشیستی را در ایران تشکیل دهیم ولی شاید بتوانیم یک فدراسیون خاورمیانه ای ایجاد کنیم.

 

رامین ژوبین : از اهداف دراز مدت است. از نظر من گفتمان تئوریک و درونی بسیار جدی تر و گسترده‌ لازم است تا این ایده عملی‌ شود.

 

ارتباط شما با گروهای اجتماعی ناراضی و تشکل‌های مستقل کارگری و اجتماعی یا تأثیر تبلیغ شما در مورد آنارشیسم در خیزش‌های چند سال اخیر چقدر بودە است و تا چه حدی توانستە است در وجود شعار و مطالبات آنارشیستی تأثیر گذار باشد؟

 

نظام جلالی و آرش دوست حسین : مطالبات آنارشیستی چیزی خاص یا منحصر به ما نیست.آزادی و برابری ، بی‌ هیچ اما و اگری آرمانیست که در سر هر مخالفی وجود دارد. تنها به دلیل ندانستن چگونگی‌ دستیابی به آن و عدم آگاهی‌ طبقاتی است که جنبش‌های اجتماعی به سمت این یا آن کشیده میشوند. در صورتی‌ که وقتی‌ این آگاهی‌ به وجود آید که کسی‌ نخاراند پشت من جز ناخن انگشت من، توهم اینکه فلان دولت لیبرال یا دمکرات یا بهمان دولت کمونیست ، آینده من را بهتر میکنند از بین میرود و وقتی‌ این امر اپیدمی شد که آینده خود را خودمان کنار هم با تشکیل شوراهایمان و تعاونی‌هایمان به صورت عمل خود خواسته و داوطلبانه و از روی نیروی جبر تکامل تاریخ مجبوریم بسازیم نه جبر قدرت دولتی  نه اینکه وظیفه داریم یا لطف می‌کنیم، آنگاه مطالبات آنارشیستی در میان جنبش و گروه‌های اجتماعی است، ما تنها میتوانیم برای اپیدمی کردن این آگاهی به عمل تبلیغی مبادرت کنیم. تاثیر ما چقدر بوده را نمیتوانیم بدانیم آیا اصلا به حساب میاییم یا نه؟اما این را میدانیم ما صدای مخالفی هستیم که خودش هنوز به این نقطه نرسیده که ما حرف دلش را می‌زنیم.

از لحاظ دکترین سیاسی ناراضی را میشود راضی‌ کرد ولی‌ مخالف مجبور به پیروزی است زیرا در غیر این صورت محکوم به شکست است. و گروه‌های اجتماعی مردم در ایران از اکثریت مخالف تشکیل شده اند تا ناراضی.

 

رامین ژوبین : فعالیت‌های مذکور در سوال‌های اول کمی‌ به طور مستقیم در تفکر و مبارزه جامعه و اقشار و طبقات اعتراضی تاثیر گذار و هدایتگر بوده. ولی‌ به طور گسترده تر و عمیقتر، قابل توجه کنشگران و تصمیم گیرندگان پر نفوذ دایره‌های مختلف قرار گرفتیم که به طور غیر مستقیم در خطوط و تفکر اقشار ناراضی تاثیر گذاشته.

 

در سالهای اخیر در شهرها و شهرستانهای کردستان چند بار اعتصاب عمومی رخ دادەاست، مثل اینکە همە میدانیم اعتصاب عمومی، شیوه مبارزەای آنارشیستی است و در طول تاریخ آنارشیستها تبلیغ کنندە و جانبدار آن بودەاند، تا چه حد آنارشیست‌های ایران پای این مبارزە بودەاند و تأثیر داشتەاند؟

 

 

نظام جلالی و آرش دوست حسین : در مورد مقدار تاثیر آنارشیستهای ایران در ایجاد اعتصابات عمومی که تا کنون رخ داده است باید گفت کسانی که خود را مشخصا آنارشیست می دانند آنقدر تعدادشان زیاد نیست و آنچنان امکانات و ارتباطاتی ندارند و آنقدر در ایران شناخته شده نیستند که بتوانند اعتصابات عمومی را سازماندهی کرده باشند یا بتوانند سازماندهی کنند ولی مهم است که سیاستها و مبارزاتی را که ما قبول داریم در جامعه به پیش برود حال چه بر اثر تاثیر ما بوده باشد یا نبوده باشد. به هر حال ما در عمل از حرکتهای همسو به هر شکل ممکن دفاع می کنیم و در کمپین های مختلف حضور پیدا می کنیم.

 

رامین ژوبین : به نظر میاید که یک جریان بسیار پرنفوز آنارشیسم طبیعی سندیکأیی بین کارگران در ایران است. گرچه بیشتر طبیعی است تا رسما آنارشیست ، تا جائی‌ که می‌دانم بسیار پر نفوذ و فعال است.

جامعە ایران تحت حکومت خدا یا دقیقتر بگویم حکومت مطلقە مذهب و دیکتاتوری ملاها، در سی و سه سال گذشتە همە آزادیهای فردی و اجتماعی را از مردم گرفتە است و هر جور مخالفت با شریعت اسلام و قانونگذاری آخوندها با مرگ و زندان و شکنجه روبرو بودەاست، در اینجنین فضایی آنارشیستها چگونه توانستەاند بە مبارزە اجتماعی برای آزادی فرد و جامعە، برای برابری همە جانبە افراد و گروها و عدالت اجتماعی ادامه بدهند؟

 

 

نظام جلالی و آرش دوست حسین : ما خود را جز کوچکی از یک حرکت بزرگتر و وسیعتر می دانیم که بە مبارزە اجتماعی برای آزادی فرد و جامعە، برای برابری همە جانبە افراد و گروها و عدالت اجتماعی ادامه می دهد و در واقع با آنها همراه هستیم و یک بخش کوچک چنین اهدافی را ما نیز دنبال می کنیم

 

ژوبین رامین : آنارشیسم زیر جمهوری اسلامی بیشتر با ایجاد بی‌نظمی ها، فضا‌ها و فشار‌های اجتماعی و فرهنگی‌ تداوم و تاثیر مثبت داشته تا سیاسی. برای رشد یک جنبش سیاسی آنارشیست نیاز به رشد گفتمان درونی و آگاهی‌ میان آنارشیست‌ها و عموم است

زیر سرکوب جمهوری اسلامی، یکی از ارتجاعی ترین حکومتهای طبقاتی، زنان بیشتر از همە مورد ستم و بی حقوقی و شکنجە و آزار و بیشتر از همە مورد سنگسار و شلاق و مورد تجاوز جنسی قرار گرفته‌اند که در این زمینه دولت‌ها و احزاب مخالف جمهوری اسلامی ایران بر آن سرمایەگذاری سیاسی کردەاند و بە شکلی زنان آزادیخواە و برابری طلب را بە فمینیسم‌های قدرت‌طلب متوهم کردەاند. آنارشیسم کە همیشە در رادیکالترین موضوع گیری در برابر تبعیض انسان‌ها مخصوصا تبعیض جنسی بوده است تا چه حد آنارکوفمینیسم در مبارزە زنان آزادیخواە ایران و آگاهی مردم بە شیوە عمومی و مخصوصاً زنان ،جا گرفتە است؟

 

نظام جلالی و آرش دوست حسین : متاسفانه به دلیل اینکه کلا آنارشیسم در ایران زیاد شناخته شده نیست و مخصوصا آنارکو فمینیستهای فعال در جنبش زنان ایران نداریم و ما هنوز دارای یک جنبش آنارشیستی در ایران نیستیم، طبیعتا آنارکو فمینیسم هم در مبارزە زنان آزادیخواە ایران تاثیری نداشته است ولی تا حدی در جنبش کارگری آنارکوسندیکالیست ها تاثیراتی را داشته اند چراکه در بین فعالین کارگری، آنارکو سندیکالیستهای فعالی را داریم.

 

رامین ژوبین : از طرف چپ اتفاقا بر عکس، جنبش زنان ایران به خاطر دوری و مخالفت زیادی با قدرت طلبی مورد انتقاد قرار می‌گیرد. این یک دست آورد انارکافمنیسم است ولی‌ با ایدئولوژی مبارزه مدنی و لیبرال و سوسیو دموکرات آمیخته و منحرف شده. یک انارکافمینیست لزوما مدافع مبارزه مدنی نیست و در هر شرایط فرق می‌کند (اما گلدمان الگو یا نمونه خوبی در این رابطه است). راه مقابله آنارشیستی بستگی به شدت خشونت دولتی ، تاثیر و دستاورد عمل مورد برسی‌، و گزینه‌های موجود بستگی دارد.

 

در زمانهای مختلف و در برابر اعمال رژیم و طرح و سیناریوهای ابر قدرت‌ها، بحث‌های گوناگون بر سر مسئلە ستم بر اقلیت‌های ملی و حق تعیین سرنوشت یا خودمختاری مناطق ایران مطرح شده است، پاسخ و جواب شما یا آلترناتیو و راە حل‌های آنارشیستی در مقابل آنها و در این مورد مشخص چیست؟

 

نظام جلالی و آرش دوست حسین : از آنجائی که آنارشیستها با مرزهای مصنوعی که دولتها بین انسانها کشیدن و نام آن را کشور گذاشته اند کلا مخالفند و از طرفی دیگر هم با وجود خود دولتها مخالفند و هم با وجود مرزها مخالفند در نتیجه نه از دولتهای موجود و مرزهای کنونی دفاع می کنیم و نه از تشکیل دولتهای جدید و افزایش مرزها حمایت می کنیم و سیاست ما در مقابل ناسیونالیستهای غالب و مغلوب تاکید بر برداشتن تمامی مرزها و انحلال دولتها است و تاکید می کنیم که جامعه بشری نیازی به دولتها و مرزهای آنها ندارد و کره زمین متعلق به همه انسانهاست. ما حق تعیین سرنوشت و جامعه ای بدون دولت را قبول داریم و دولتها وجودشان مانع آن است که مردم هر منطقه بتوانند خودشان برای زندگی خودشان تصمیم بگیرند و در واقع همه انسانها آلت دست دولتمندان ، سیاستمداران و سرمایه داران شده اند.

 

رامین ژوبین : به نظر من در قدم اول باید حق خود مختاری و خود گردانی هر کس‌ باشه. دو مورد اینجا پیچیده بنظر می‌آیند. اول که مّلیت‌ها مانند کرد، بلوچ و آذری میتوانند هم کشور خودشان را داشته باشند هم تجزیه نشوند. استان کردستان ایران به فرض هم استان کشور کردستان هم کشور ایران خواهد بود. دلیل اینکه با تجزیه ایران مخالف هستم ایدئولوژیک نیست، چون هدف من مثل هر آنارشیست دنیایی بدون مرز است. ولی‌ آیا تجزیه ایران به دنیای بدون مرز می‌انجامد ؟ ولی‌ چرا ایران تجزیه شود و دیگران نشوند؟ باید به برابری طبیعی همه احترام نمود و با تأسیس کشور کردستان همین میشود که همه حقوق برابراستقلال تصمیم گیری دارند. به نظر من دنیای بدون مرز یعنی تاثیر مرز‌ها همه جای دنیا در زندگی‌ روزمرهً از بین میرود و بی‌ معنی‌ تر میشوند. مثلا در رفت و آمد‌های مردم دنیا (از بین بردن پاسپورت و شرایط رفت و آمد از یک کشور به کشور دیگر)، و تصمیمات اقتصادی ، انسانی‌ ، و محیط زیستی‌ (که جهان باید با هم تصمیم بگیره. مثلا اگر سیلی در راه است مردم آنجا باید بتوانند در کشور‌های دیگر پناه و حقوق شهروندی و جهانی‌ خود را بلافاصله داشته باشند).

مساله بعدی این است که خودمختاری از نظر آنارشیست‌ها نه فقط باید ساختاری باشد بلکه ایدئولوژیک هم باید باشد. آیا آنارشیست اجازه میدهد یک محله مرد سالار خدمختار باشد ؟ دخالت و ایجادِ تغییر در رفتار‌های ظالمانه روزمره –  در خانواده‌ها مثلا ، همیشه در برنامه آنارشیست‌ها بوده ، و باید مواظب بود که ساختار آنارشیستی را مساوی با آنارشیسم نکنیم. راه‌های دخالت در امور روزمرهً همه هم باید باشد، فقط این روش‌ها دولتی نباید باشند. در رابطه با روش‌های دخالت می‌توان کلی‌ جداگانه صحبت کرد.

مصاحبە فروم آنارشیستهای کردستان (KAF) با تعدادی از رفقای آنارشیست از ایران / ١

مصاحبە فروم آنارشیستهای کردستان (KAF) با تعدادی از رفقای آنارشیست از ایران / ١

قسمت اول

رفیقی گرامی، برای آشنایی بیشتر خوانندگان فوروم (KAF) با آنارشیسم و مبانی و آلترناتیوھای آنارشیستی و برپاكردن بحث میان رفقای آنارشیست بر سر مسائل درگیر و موجود در جامعە و حركتھای اجتماعی، یك سال پیش این پرشھا را برای عدەای افراد آنارشیست در ایران و خارج ایران فرستادیم، اما متاسفانە تا حالا تنھا از سە رفیق جواب را دریافت كردەایم، كە بە امید شركت رفقای دیگر در بحث و گفتوگوھای آیندە، اینجا در سایت و بلاگ و صفحەی فیسبوك فوروم آنارشیستھای كردستان،  جوابھا را منتشر مینمایم.

ابتدا اگر بشود، خلاصە دربارە سایت، بلاگ یا فعالیتھای خود توضیح دهید، که از چه زمانی شروع کردید و اصلاً جزوی یک گروە، فرومی اینترنتی ھستید یا كارھا و نوشتەھایت كار و بلاگ شخصی محسوب می شود؟ اگر جزوی یك گروه ھستید در چه عرصه هایی اعضای گروھتان (یا سایت و گروھی خود) فعال هستند و اگر صرفاً کار نوشتاری انجام می‌دهید و یک فروم اینترنتی هستید نویسندگان آن چگونه با شما همکاری می‌کنند و آیا نویسندگان یا مترجمان مشخصی دارید یا هر کسی می‌تواند با شما همکاری کند؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : قبل از اینکه شروع کنیم به سئوالات پاسخ دهیم باید یادآوری کنیم که در پاسخ به تعداد زیادی از سئوالات شما ،نظرات مختلفی در بین رفقای صدای آنارشیسم وجود داشت بنابراین پاسخ های داده شده به این مصاحبه توسط تعدادی از رفقای صدای آنارشیسم صورت گرفته است و سایر رفقا نیز می توانند در فرصتهای بعدی با توجه به نقطه نظرات خودشان به سئوالات شما پاسخ دهند.

ما جمعی آنارشیست هستیم در خارج از کشورکه پیشینیه های متفاوتی داریم ولی گذشته فعالیتهای سیاسی تعدای ازرفقای ما به فعالین و اعضای سابق سازمان‌ها و احزاب چپ برمی گردد که به دوره ها و سالهای مختلفی مربوط می شود که با نقد و خروج از ساختار هرمی‌ ، سانترالیستی و غیر دموکراتیک نهفته در این گونه تشکیلاتها و نقد اتوریته و اقتدار در هر شکلی ،ابتدا تصمیم به فعالیت موازی و خطی‌ از پایین به صورت خود خواسته و داوطلبانه در کنار دیگر فعالین مستقل چپ و کسانی که به فعالیتهای غیر متمرکز و سانترالیستی احزاب و سازمانها توهمی نداشتند گرفتیم که با یک سری جلسات اینترنتی و پس از یکسری بحث‌ به این نتیجه رسیدیم که از لحاظ دکترین سیاسی آنارشیست هستیم و تصمیم به جمع شدن کنار هم در اواخر سال ۲۰۰۹ گرفتیم که  با نام “صدای آنارشیسم” شروع کردیم و بخشی دیگر از رفقای ما بسیار جوان ما هستند که گرایشات چپ و یا آنارشیستی داشتند و اینک خود را آنارشیست می دانند .

در ضمن علت انتخاب نام صدای آنارشیسم آن است که ما در حد یک صدا هستیم و نه در حد یک جنبش آنارشیستی وهدفمان آن بوده که صدای آنارشیستها را در حد توانمان منعکس کنیم و در جمع ما همه گرایشات ضد سرمایه داری آنارشیستی وجود دارد.

خورشید شاە : بنده در سطحی از فعالیت نیستم که به پاسخ پرسشهای فراوان شما بنشینم. معذور کنید اما چند نکتۀ عمومی:

فعلیت جنبشهای آنارشیستی بجز در ممالکی که سابقۀ فرهنگی آن را دارند معمولا در حد فعالیتهای انفرادی باقی مانده. در مملکت ایران هم بر همین روال. من وظیفۀ اصلی انسانهایی که به انحاء این نحله گرایش دارند رو روشنگری در سطح جامعه میدونم و گمان ندارم در پی جابه جایی احتمالی سیستم فعلی به جز قدمهایی ابتدایی در جهت برخی از کارهای عملی که خود شما در سوالات اسم بردید کاری از آنارشیستهای ایران بر بیاد. در عین حال همگرایی با چپ نو و سوسیالیستهایی که به سازماندهی از پائین معتقدند رو قنیمت میشمرم هر چند لزوم سازماندهی نیروهای آنارشیست به قوۀ خود باقیست.

در نهایت به نظر بنده فهرست بلندبالا و همه جانبۀ سوالات شما که شبیه به ورقه های کنکوری شده مسبب عدم دریافت پاسخ از سوی رفقا بوده.

رامین ژوبین : گرچه ریشه‌های دیگری در تجربیات کودکی من ممکنه دیده بشه به نظر میاد موقع‌ای که در کانادا ۱۷ سال داشتم و با پدر ناتنی و کمی سنتی‌‌ام مشکل پیدا کردم، و به کمک مادرم ترک خانه کردم و زندگی‌ تنها را شروع کردم. تفکرات و یا علاقه‌های آنارشیستی من خودشان را واضح تر نشان دادند و این زمینه‌ای برای ایجاد بی‌ نظمیهای بزرگتر و هدفدارتر در عرصه‌های آموزشی، اجتماعی و سیاسی، و پیوستن به آنارشیسم شد خیلی‌ مختصر به عمده‌ترین فعالیت‌ها اشاره می‌کنم:

– بنیانگزاری یک انجمن روانشناسی‌ آلترناتیو، مخالف روانشناسی‌ موجود در دانشگاهم که بر ارزشگذاری‌های ژنتیکی‌ و غیر محیطی‌ تاکید آسیب آور و غیر علمی‌‌ای داشت

– نزدیک به ۱۰ سال تجربه مبارزه و بحث اینترنتی

– در ۳ سال اخیر کار‌های بسیار زیادی انجام داده ام. عضو گروه رسمی‌‌ای نیستم ولی‌ نزدیکان همکار و شریک پر نفوذ زیاد روزمره و مستقیم داخل و خارج کشور زیاد دارم؛ سایت‌های زیادی این فعالیت‌ها را ثبت کرده اند ولی‌ سایت‌های زیر شخصی‌ تر هستند و در واقع تولیدِ خودم هستند:

http://www.radiopayam.ca/parvaz.html

http://soundcloud.com/radioparvaz

http://www.facebook.com/pages/%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4- %D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86/177505310824

هر کسی‌ همیشه توانسته با ما شرکت کند و در جذب اشخاص از طیف‌های مختلف معروفیم. رسمیت، مهر و لقب نداریم، ولی‌ گروه تاثیرگذار و بسیار فعالی‌ هستیم. از ده‌ها شخص داخل و خارج کشور تشکیل شده ایم که بدون هیچ اجبار و فشار با ما فعالیت میکنند. خیلی‌‌ها هم دارند در این رابطه فکر میکنند و هنوز دارند با ما آشنا میشوند. بدون هیچ اشاره یا پرسش از ما، هر موقع میخواهند فعالیت‌هایشان را حاشیه‌ای تر یا کاملا متوقف میکنند. آخر –  هر موضوع و عرصه‌ای میتوانند انتخاب کنند.

عرصه‌های فعالیت:

– هنر و فیلم سازی سیاسی و مبارزاتی

– سبک‌های جدید و رادیکال در برنامه‌های محلی/حضوری و کار رسانه‌‌ای ؛ در ایجاد بحث و گفتمان سر مسائل عملی‌ و تئوری مربوط به مبارزه و زندگی‌ روزمره در ایران

– برنامه‌های یادمان‌ جانباختگان و گفتمان عدالت

– جمع آوری کمک مالی‌

– سازماندهی تظاهرات و کمپین‌های فشار

– هماهنگی‌ تبادل نظر بین طیف‌ها و گروه‌های مختلف سرنگونی طلب داخل و خارج ایران

– کافه فلسفه و روانشناسی‌

– مشاوره

– تبلیغات

– ارائه و توجیه راهبرد‌های مبارزاتی دراز مدت و روزمره و عینی

– گسترش تفکر آنارشیستی و طبیعت گرا

– گسترش تفکر سرنگونی طلب سیاسی

آیا قبل از شما، در دورەهای گذشتە نسل‌های آنارشیست در ایران بودەاند مثلاً در دوران قیام (1357 ش / 1979م) یا تنها در میان تبعیدیهای خارج از ایران موجود بودەاند؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : بله قطعا بوده اند که در این زمینه رفقای قدیمی تر ما که اطلاعات بیشتری دارند در مصاحبه خود در آینده به آن خواهند پرداخت . تا آنجا که  می دانیم نشریات نخدار ، نافرمان ، انسان آزاد ، ماهانه ،آبگون و… نشریاتی آنارشیستی بوده اند که در  سالها ی پیشین چاپ میشدند و باز هم  قاعدتاً در میان فعالین چپ و رفقایی که مطالعه بیشتر و تحقیق جامع تر در زمینه تاریخ چپ و متون کلاسیک چپ داشتند هم به آنارشیسم آشنائی داشتند و هم خود گرایش آنارشیستی داشته اند.

به هر حال ما می توانیم از تعدای از این جمع صدای آنارشیسم  به عنوان نسل جدید آنارشیستها نام ببریم که در کنار رفقای آنارشیست قدیمی فعالیت می کنند.

رامین ژوبین : آنارشیست طبیعی همیشه زیاد بوده –  یعنی درصد اشخاصی‌ که منطق آنارشیستی را آگاهانه یا ناخودآگاه به کار میبرند ولی‌ واژه آنارشیسم را به کار نمیبرند زیاد است. آنارشیست‌های علنی و رسمی‌ هم زمان انقلاب بوده، فقط کمتر

آیا آزادی و برابری کە آنارشیستها ادعا میکنند، همان است کە سوسیالیستها ادعا و مطرح میکنند؟ اگر همان است، این بە آن معنا است کە آنارشیسم برای خود سوسیالیسم است، اگر نه پس چه موضعی در برابر سوسیالیسم دارد و اساساً چه تفاوتی دارد؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : بحث سر آزادی و برابری فراتر از صرفا ادعا است چراکه ما و آنها در شعار از آزادی و برابری دفاع می کنیم اما اختلاف از آنجائی شروع می شود که احزاب کمونیستی به مردم وعده می دهند که با به قدرت رسیدن حزب آنها و تشکیل دولت بدست حزب ، سپس آنها به مردم آزادی خواهند داد و در جامعه برابری و عدالت اجتماعی ایجاد خواهند کرد ولی ما آنارشیستها قرار نیست به مردم با وعده دادن آزادی و برابری زمینه حکومت خود را فراهم کنیم. ما تاکید می کنیم که دولتها آزادی مشخص و محدودی به شما خواهند داد و حیطه و حوزه آزادی را خودشان مشخص می کنند و هر وقت که منافع آنها به خطر بیفتد محدوده آزادی را تنگتر خواهند کرد. ما به کسی وعده نمی دهیم که برایتان آزادی به ارمغان خواهیم آورد بلکه تاکید می کنیم که برای رسیدن به آزادی مطلوب خود باید برای آن مبارزه و تلاش کنید و با ارگانهای مخالف و محدود کننده آزادی به ستیز و مبارزه برخیزید. ما تاکید می کنیم که حق برخورداری از آزادی صدقه نیست که از دولتها و ارگانهای سرکوب آن خواهش کنیم که به حقوق و آزادی ما احترام بگذارند بلکه آزادی از حقوق اولیه و جدائی ناپذیر زندگی انسانها و حیوانها است که باید برای آن مبارزه کنیم.

ما بر ضرورت آزادی های فردی تاکید می کنیم و دولت را عامل اصلی و محدودکننده آزادی فردی می دانیم .ما معتقدیم که اگر دولت و ارگانهای سرکوب آن نباشند تا حد زیادی آزادی فرد خدشه پیدا نمی کند چراکه دولتها با تصویب قوانین محدود کننده آزادی فرد به یکباره آزادی همه را محدود یا سلب خواهند کرد ولی یک خانواده فقط برای اعضای آن خانواده می تواند محدودیت ایجاد کند و نه برای کل جامعه و از طرفی دیگر اگر ارگان سرکوب دولتها نباشد سایر مردم جامعه می توانند جلوی سلب آزادی فرد درون خانواده را با اتخاذ سیاستهای درست بگیرند و برای تامین و تثبیت آزادی فرد در جامعه بکوشند.

اما در مورد واژه‌ سوسیالیسم باید گفت که برای مخاطب غربی ناشناخته نیست.اگر سوسیالیسم را به فارسی ترجمه کنیم جامعه باوری میشود. فکر نکنم آنارشیتی باشد که خود را سوسیالیست نداند زیرا لغو مالکیت خصوصی و مبارزه با استثمار انسان از انسان و تلاش برای دستیابی به جامعه آزاد و برابر اومانیستی (انسان باور)هدف هر سوسیالیستی است. تنها در جایی‌ که بعضی‌ سوسیالیستها برای رسیدن به این هدف کمونیسم لنینیستی و دولتی را انتخاب میکنند تفاوت و تمایز همچنین موضع گیری بعضی‌ دیگر از سوسیالیستها که خود را آنارشیست می‌دانند با آنها به وجود میاد. در واقع ما سوسیالیستها خانواده ایی هستیم با اختلافات داخلی‌ بر سر چگونگی‌ دستیابی به جامعه آزاد و برابر برای انسانها هستیم هر چند این را پنهان نمیکنم که این اختلافات چه بسا خونین بوده و آنارشیستها همیشه نه تنها از سوی دولتهای سرمایه داری بلکه از سوی دولتهای کمونیستی نیز سرکوب شده اند هر چند که همیشه در صف اول و خط مقدم انقلابات ۲ قرن گذشته بر علیه سرمایه داری بوده اند.

سوسیالیستهای دولت محور معتقدا که با به قدرت رسیدن حزب آنها جامعه را سوسیالیستی خواهند کرد ولی ما معتقدیم که با تشکیل دولت بر فراز سر مردم جامعه سوسیالیستی نخواهد شد و سوسیالیسم از بالا در بهترین حالت منتهی به سوسیالیسم دولتی خواهد شد.ما معتقدیم که سوسیالیسم در جامعه ای بدون دولت و حزب توسط خود مردم می تواند متحقق شود و دولت مانع اصلی سوسیالیسم است.در سوسیالیسم مشارکت برابر و آزاد همگانی وجود دارد اما دولت و حزب مانع سوسیالیسم هستند و آنها با مردم منافع یکسانی ندارند و از امکانات همگانی در جهت منافع ویژه افراد وابسته به دولت و حزب استفاده می کنند.در سوسیالیسم نابرابری ها و حق ویژه از بین می رود و بنابراین از آنجائیکه افراد وابسته به حزب که دردولت هستند از حقوق ویژه ای برخوردار می شوند و خود دولت به نابرابری ها و بی عدالتی ها دامن می زند پس تشکیل هر گونه دولتی به معنی عدم تحقق سوسیالیسم است و یکی از شروط اولیه برای ایجاد سوسیالیسم نابودی دولت و سپس ایجاد جامعه سوسیالیستی توسط مردم در یک مشارکت برابر و همگانی تحقق پیدا می کند.بنابراین سوسیالیسم را تنها ما آنارشیستها نمی سازیم بلکه مردم می سازند که ما نیز بخش کوچکی از همین مردم هستیم.

رامین ژوبین : سوسیالیسم آنارشیست‌ها بیشتر از لحاظ راهبرد تفاوت دارد (مثلا در مخالفت پایه‌ای با حزب و دولت و عدم تشکیل آنها)، ولی‌ در مجموع از لحاظ اولویت اهداف هم کمی‌ متفاوتند، مثلا با میانگین اهمیت بیشتر به محیط زیست بین آنارشیست‌ها

آیا میتوان از آنارشیسم ایرانی صحبت کرد؟ بە معنای دیگر در تاریخ منطقە یا ایران حرکت‌های اجتماعی یا فکری یافت میشوند، کە آرمانی آنارشیستی داشتە باشند؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : آنارشیسم ایرانی به این معنی‌ که این فلسفه و دکترین سیاسی را تولدش را در آنجا بدانیم خیر .ولی‌  احتمالا باشند آنارشیستهایی که مثل کمونیستهای دهه ۳۰ ایران که می‌خواستند آنرا بومی کنند و مزدکیسم بدانند یا مثل کمونیستهای دهه ۴۰ که خواستند آنرا اسلامی کنند تا با جامعه به مشکل نخورند و از علی‌ و حسین به عنوان سوسیالیست نام بردند، بخواهند چنین میکس هایی به وجود آورند اما واقعیت این است که این مکتب فکری،فلسفی‌ و سیاسی زادگاهی غربی دارد و ایرانیان آنارشیست نیز به صورت علمی‌ و واقعی‌ پیرو مکتبی غربی هستند.البته اگر این درک دیالکتیک و علمی‌ را داشته باشند. تمام حرکت‌های اجتماعی و انقلابی‌ منطقه خاستگاهی آنارشیستی داشته هر چند خود جامعه به آن واقف نباشد.تلاش برای رسیدن به آزادی و برابری تنها به دلیل عدم آگاهی‌ طبقاتی در هر دوره توسط سرمایه داری جهانی‌ و بورژوازی ملی‌ منطقه به یغما رفت.

رامین ژوبین : از نظر من همه جنبش‌ها در شعار و اهدافِ علنی هم نباشند ذاتأ و عملا آنارشیستی هستند و میتوانند آنارشیسم طبیعی محسوب شوند. مثلا انقلاب فرانسه به یک جنبش آنارشیستی شناخته نمی‌شود ولی‌ موتور مرحله نهایی پیروزی آن محکومیتِ دولت انتقالی با عنوان “ تروریست ” بود. این اولین بکارگیری لقب تروریست در تاریخ است و بر عکس مفهوم امروزی اشاره آن به خشونت دولتی است نه خشونت ضّد دولتی شهروندان یا گروه‌های غیر دولتی.

غیر از آنارشیسم طبیعی زمان شاه هم زیر جمهوری اسلامی ، در ایران کمی آنارشیسم رسمی‌ و علنی هم وجود دارد، ولی‌ بیشتر در عرصه فرهنگسازی تا سیاسی مطرح شده.

یک چیزی هم بین آنارشیسم رسمی‌ و غیر رسمی‌ دیده میشود و آن جنبش تحریم انتخابات است که اخیرا هم در ایران دیده شد، هم منطقه (مثلا در مصر)، و کلا در درجات و شرایط متفاوتی در همه کشور‌ها و چهار گوش دنیا دیده میشود.

نتیجه گیری مهم اینجا، در تائید یکی‌ از مصاحبه‌های قبلی‌ که با بچه‌های صدای آنارشیست شد، این است که آنارشیسم باید از دل این جنبش‌ها رسمیت و علنیت خیلی‌ بیشتری پیدا کند. اگر کنشگران، مردم، هنرمندان و غیره این کشور‌ها ندانند، یا علنا نگویند که تفکر آنها و اهداف آنها آنارشیستی هستند، به اهدافشان نخواهند رسید. دلیل این بنظرام اینه که در غیر این صورت ایدئولوژی‌ها و لقب‌های دیگری خودشان را صاحب جنبش‌ها خواهند کرد و نفوذ آنها باعث انحراف و تغییر مسیر و تفکر جنبش‌ها میشود.

در زبان فارسی بحث‌های بە اسم جغرافیای آنارشی پدیدار شدەاند، آیا این‌ شکلی از آنارشیسم ایرانی نیست؟ لطفاً جنبەهای این بحث را برای ما و خوانندگانمان روشن نماید؟

نظام جلالی و آرش دوست حسین : شاید آنارشیسم در هر مقطع تاریخی‌ و هر زمان واقعی‌ در مکان جغرافیایی به شکلی‌ خاص بسته به شرایط و ساختار اجتماعی و فرهنگی‌ آنجا هم چنین آگاهی‌ طبقاتی و سیاسی مردم آن جغرافیا به اشکال گوناگون آغاز شود تا به هدفی‌ واحد برسد که در جای دیگر نیز همان خواهد بود ، اما نسبت به جغرافیای آنارشیسم با این نگاه که آنارشیسم در هر جا شکلی‌ متفاوت خواهد داشت نیست زیرا نمیتوانیم بگویم که آنارشیسم را مثلا به اعتقادات ناسیونالیستی و مذهبی‌ یا قبیله ایی آن مردم پیوند بزنیم تا نه سیخ بسوزد نه کباب این مثل توهم جمهوری اسلامی از جمهوریت و اسلام در کنار هم یا مثل اسلام آریایی یا ایرانی است

**************

ادامە دارد ….

*************

http://www.facebook.com/anarkistan