تێگەیشتنی چەمک و هۆکارو دووراییەکانی کاری سیخوڕیی:

تێگەیشتنی چەمک و هۆکارو دووراییەکانی کاری سیخوڕیی:

ئەحمەد ڕەزا:

26/07/2016

ئەوەی لە بەڵگەنامەکانی ویکلیکسدا هاتووە، بەدەر لە ناولێنانە نیشتیمانیی و نەتەوەییەکانی، کە حزبە ئایدیۆلۆژیە جیاوازەکانی وڵاتێک بە مەرامی بە سزا گەیاندنی ئەوجۆرە کەسانە ناویان لێناوە: ” خیانەتی نیشتیمانیی و نەتەوەیی”، لە پێناسەیەکی زۆر کورتترو گشتگیرتردا سیخوڕیی کردن: هەواڵدزینە لەلایەن کەسانێکەوە دژی بەرژەوەندیی و هاووڵاتیان و ستراتیژو سیستمی فەرمانڕەوایی و سەربازیی وڵاتی خۆیەوە.. سیخوڕیی کردنیش بەرامبەر بە پاداشتی مادییە لە زۆر باردا، یان بەکاربردنە لەژێر فشاری جۆراوجۆردا.

شانازیی کردن بە سیخوڕییەوە، چەند دوورایی ” بعد” ێکی ڕوونیی هەیە، گرنگترینیان گاڵتەجاڕ بوونی سیستمی حوکمڕانیی ئەو دەسەڵاتدارێتییەیە، کە توانای جڵەوگرتنی ئەندامانی کۆمەڵگەکەی لەدەستداوە، جگە لەوەی هەموو متمانەیەکیش بە دیسپلینی ئەو حوکمڕانێتییە نەماوە.

لە کاتێکدا ڕووداوەکانی ٣١ی ئابی ١٩٩٦، ئەکرێت بە شانازیی و بە سەرەتایەک بۆ ئاوەدانیی وەسف ئەکرێت، کە لە جیهاندا بە قێزەونترین نمونەی پاراستنی بەرژەوەندیی و ناپاکیی میللیی ناسرا. ئەوکات زۆر ئاساییە، لە دروستبوونی هەر جۆرە فشارێکدا، ٣١ ی ئاب، بکرێت بە هێمای شانازیی کردن و وەک بنەڕەتێک بۆ هەڕەشە کردن و نوێ بوونەوەی بەکاربهێنرێت.. کاتێک حوکمی میللیی بەسەر ناپاکدا جێبەجێ نەکرێت، هەڵبەت بۆ شاردنەوەی شەرمەزاریی مێژوویی ناپاکیی ئەبێت بە سەروەریی.

یەکێک لە دووراییە کاریگەرەکانی تری سیخوڕیی، ئەوەیە لەدوای بەربەرەڵا کردن بۆ ناپاکیی و خۆ پێوە بادانەوە، ئیتر ئەو ڕەفتارە ئەخزێتە ناو تەواوی کایە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکانەوەو تاکەکانی کۆمەڵگەش ئەگرێتەوە.. لێرەوە ئیتر هەوڵی گۆڕینی چەمکی سیخوڕیی کردن ئەدرێت و چەواشەکاریی لە مەدلولەکەیدا ئەکرێت.

پۆل ڕیکۆری فەیلەسوفی فەرەنسی ” ١٩١٣/٢٠٠٥” سەبارەت بە تێگەیشتن لە چەمکی دیاردەکان، نمونەیەکی ئەفەریقای باشور ئەهێنێتەوە، کە هاوڕێیەکی دادوەریی بۆی گێڕاوەتەوەو ئەڵێت:

(( لە شەوێکدا دزێک هەڵئەکوتێتە سەر ماڵێک و پاش کوشتنی خاوەن ماڵەکە، پارەیەکی زۆر ئەدزێت.. لەبەر ئەوەی تاوانەکە هەم کوشتن و دۆخی توندی تیادایە، دادوەر سزای لە سێدارەدانی بۆ دەرئەکات.. دزەکە توشی شۆک ئەبێت بەو سزایەو لە دادوەر ئەپرسێت: ئەمە چ جۆرە دادپەروەرییەکە سزای کوشتنم ئەدەی؟ لە کاتێکدا من خۆم و ماڵ و منداڵم برسیی بووین و چووم لەو ماڵە بەشی پێداویستییەکانم پارە بێنم، کابرا ڕێگیریی لێکردم و منیش کوشتم.))

ڕیکۆر شۆک و سەرسوڕمانی دزەکە، بۆ تێنەگەیشتن لە ماف ئەگێڕێتەوە، کاتێک کەسێک بە هۆی تێنەگەیشتنەوە، تاوانێک ئەکات، بە بێ ئەوەی بزانێت ئەم کردارەی ئەو، پێشێل کردنی مافی گشتییە.. هەڵبەت لە یاساشدا تێنەگەیشتن بە هەنجەت وەرناگیرێت.. کەچی لە فەرمانڕەوایی هەرێمدا، نەک هەر بە تاوان ئەژمارد ناکرێت، بەڵکو شەرعیەتیش بە تاوانەکە ئەدرێت، بە جۆرێک نزیک ببێتەوە لە بە مۆدێلکردنی.. دەنا مەلایەک ناتوانێت بەوجۆرە بانگەشە بۆ بەرنامەی دوژمنی خۆی و هاووڵاتیانی بکات و چەواشەکارانە خەڵک تەفرە بدات.. بانگەشە کردن بۆ ئەو دوژمنەی دروستکاری داعشە.

یەکێک لە دەرهاویشتەکانی حزب، سیخوڕیی کردنی کەسانێکی ڕاسپێرراوە، بەسەر حزبی ترو هاووڵاتیان و دامەزراوەکانەوە، لەم دیزانە گاڵتەجاڕییەی ئێستای سیستمەکانی جیهاندا، دیاردەی سیخوڕیی کردن، بنەمایەکی کارپێکراوە بۆ تێکدان و پشێویی و هەواڵگریی بەسەر ئەوانیترەوە. لە زۆرترین باردا بە هۆی مەترسیداریی کارەکەو بەرژەوەندیی هاوبەشی وڵاتێکەوە، تاکەکانی وڵاتێک هانا نابەنە بەر دوژمن و خۆیان کارەکەیان بۆ ئاسان بکەن، بەڵکو دوژمن لە ڕیزەکانی خەڵکی کۆمەڵگەکەی خۆی کەسانێک هەڵئەبژێرێت و بە بیانووی پاراستنی بەرژەوەندییە نیشتیمانییەکانەوە، ئەیانخاتە بەر کارکردن. کەچی لە وڵاتەکەی ئێمەدا تاکەکانی ئێمە خۆویستانە ئەو کارە ئەکەن، لەبەر چەند هۆکارێکی سیخوڕیی کردن، کە دواتر باسیان ئەکەم.

پێناسەی زانستیی سیخوڕ، لەو سەرچاوانەوە کە گرنگیی بەم باسە ئەدەن، پوخت کراوەتەوە لەم پەرەگرافەدا:

سیخوڕ ئەو کەسەیە بە نهێنیی کار ئەکا، یان لەژێر دروشمێکی درۆینەدا، بۆ وەرگرتنی زانیاریی دەربارەی پرۆسە سەربازییەکانی دەوڵەتە بەشەڕهاتووەکان و گەیاندنی بە دوژمن. ئەوان لە شەڕو لە ئاستیدا هەر کار ئەکەن، بۆ پتەوکردنی بەرەی ئەو دەوڵەتەی کاری سیخوڕیی بۆ ئەکەن. یان بەکارئەهێنرێن بۆ خستنەوەی پشێویی و فیتنە هەڵگیرساندن لە نێوان ڕیزەکانی بەرەی دوژمندا، بە مەبەستی زیان گەیاندن بە ستراتیژو کارنامەی درێژخایەنی ئەو وڵاتەدا.

ئەو هۆکارانەی وا ئەکەن تاکەکان کاری سیخوڕیی لەسەر وڵاتەکەی خۆیان بکەن:

١-ناڕازیی بوونیان لە بیروباوەڕێکی وڵات.

٢- پێویستیی زۆریان بە پارە، بە هۆی هەژارییەوە.

٣- ئارەزوویان بۆ ژیانی شەوانەو سێکس.

٤- ناچار کردنیان لە لایەن هەواڵگریی وڵاتی بێگانەوە.

سەرچاوە:

*علم المخابرات وتعریف الجاسوسیة/ موقع: المنتدی العربي للدفاع والتسلیح.

* فلسفة الارادة/ بول ریکور.

 

Advertisements

Coup is the State, Revolution is Liberty!

July 17, 2016

The coup, which has been an inevitable reality of the state presence in this geography since the military coup of 1980, arose after 36 years, on the night of July 15. Many state buildings were blocked for a few hours during the military mobilisation based in Istanbul and Ankara. The coup started with flypast of fighter jets in Ankara and blocking of bridges in Istanbul by soldiers, and continued with taking hostage of chief of general staff and tank noise and gun shots in the streets. Many state buildings were shot by F16s and helicopters including the parliament building and the headquarters of National Intelligence Organisation; There were clash of arms in many places between soldiers and police. Following the events, national state television broadcast was cut and the coup declaration signed ‘Peace at Home Council” was read. When the ”5 Hour Coup” ended, more than one hundred soldiers, more than eighty police officers and more than eighty anti-coup protesters died. 2839 soldiers, among them many high ranked ones, were taken into custody.

During this 36 years period, the coup as a tool of political oppression, violence and suppression, has been used as a threat by the army over and over again. No doubt, for us, the oppressed, the coup means torture, suppression and massacre of the peoples in this geography in these periods. It’s evident that a structure which takes its power from the massacres it makes, would continue making massacres in the name of “protect the indivisible unity of the country”. The recent coup is a result of power groups fighting for power inside the state. Perhaps, the hidden existence of power groups outside the state pushes its definition to a wider scale. However, there is no doubt that the ones who reinforced their power as a result of this 5 hour coup are the current government and the head of state.

The night that started as a military coup was made into a “democracy holiday” while the state power gained control. Ruling party, AKP, gained the title of “repelled a coup” with its victory against the coup, on top its legitimacy over its “being elected”. Throughout the night, all TV channels made broadcasts that served this victory and made the propaganda of the illusion of democracy personified on Tayyip Erdoğan. This propaganda was also made continuously by the media that was known to be opposing. It this fight for state power, media not only took side with Tayyip Erdoğan, but also played the role of channelling people to the streets.

As well as the media, the opposing parties in the parliament which did not “spare” their support for AKP since the start of this process; fell into the “prevent others from making politics” trap of state power. Their stance “taking sides with democracy against the coup” as a mask of their political unawareness. This indicates clearly that in the short term, they will not mobilize other than reinforced state power politics. Defining the ones who “will die when Tayyip Erdoğan says die, will shoot when he says shoot”, filling the squares with “we want death penalty” slogans, focused on lynching anyone who comes across, as “democracy supporters”; isn’t this a sign of political stagnation of the same opposing parties?

With this coup and the victory against the coup, AKP now has the environment that it needs to create the ideological transformation on society. The “50% that hardly contained themselves at home” which was shown as threat by Tayyip Erdoğan during the Gezi Protests, were on the streets. The fascist culture which is an important part of the ideological transformation taking place from the law system to social life, was awakened with the ones mobilized by the state onto the streets. Not only that, they were guised as people trying to hold their power of democracy… It’s not hard to guess how these “democratic mobilizations” will face the oppressed in different ways in different places. We have already heard news of lynch activity towards the ones not taking sides with reinforced power of the state.

This fight of power groups trying to acquire the state power which operates on top of rising economic and political injustice; is nothing but the perpetuating of authority of oppressors on the oppressed, in order to destroy the freedom of the oppressed. There is no doubt that neither the visible or invisible dictatorship, nor the military of civil structures, nor the coup, nor the elections of political powers that are the enemy of the people, has anything to do with the will of the people. We, who believe that free life cannot be created by a coup or by elections, recognize the existence of the state as a coup to freedom and our revolt will continue until it creates a free world. The state is the coup, revolution is freedom. What we all need, is not get hopes up on the fights between authorities, but to known that hope is revolution for freedom.

Devrimci Anarşist Faaliyet (DAF)

Erdogan policies have played a major role in the Region

Erdogan policies have played a major role in the Region

By Zaher Baher

July 2016

In this article I will try to show how the regional policies, executed by Erdogan and his AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi – Justice and Development Party) in respect of Rojava, Bakur and Iraqui Kurdistan, meet the goals of the Turkey’s president.

None of these policies are in the interest of Turkey. They already have suicidal impact on the country’s social, economic and political situation. In future it may even cause a military coup in Turkey.

As for the economic situation, the biggest damage is done to the tourism sector.

  • 8% of the workforce working in the tourist industry generates 12.9% of Turkey’s GDP.

  • According to Burak Cosan, The Daily News Istanbul, in 2014 almost 42m people visited Turkey.

  • Murat Ersoy, the head of the Tourism Investors Association in a press meeting on the 1st of June 2016 said “Our country’s loss in tourism revenue may increase up to $15 billion over this year and the decline in tourist numbers by 30 percent compared to 2015”.

  • The number of foreign arrivals visiting Turkey declined by 28% in April to 1.75 million compared to the same month of 2015, marking the steepest decline since May 1999, according to data by the Tourism Ministry.

  • The number of foreign people visiting Turkey decreased by 16.5% to 5.82 million in the first four months of this year compared to the same period of 2015.

  • In the first three months of 2016, tourism revenue decreased to $4.07 billion with a 16.5% drop, according to data that was released by the Turkish Statistics Institute (TÜİK) on April 29.

  • Tourism revenue was $31.5 billion in 2015, an 8.3 percent decline compared to the previous year. Leading Turkish tourism player expects $15 bln loss in revenue

We can all see at present that the social and political situation is getting worse as well. I believe the problems Turkey is currently facing are caused by ISIS which Erdogan has based his entire policy on.

How did that come about?

From the very beginning I said and believed that the main aim of invading Mosul by ISIS was because of Rojava and its social movement. The Democratic Self Administration (DSA) in Rojava up to this moment is exemplary not only in this region, but can be said for other parts of the world. As much as Erdogan is unhappy with the type of administration like the Kurdistan Regional Government (KRG), compliant in meeting his demands completely, he deeply hates DSA, which does not yield to his will.

The so called “international community” may have approved Erdogan’s war against Rojava in 2014. But instead of getting Turkey involved directly, he decided to use a proxy a terrorist group, ostensibly independent from Turkey. The problem was the terrorist groups supported by Saudi Arabia and Qatar were not strong enough to defeat YPG/J (the people and the women protection Units). Erdogan had to choose the most fanatical, brutal and ideological one, ISIS, to achieve all his plans with a very little risk.

Why Erdogan and his National Intelligence Organization (MIT) have chosen Mosul for ISIS?

There were many reasons for Mosul chosen to be invaded by Erdogan and his MIT plans. The historical reason is, Mosul was one of the regions of the Ottoman Empire in the olden days; it is very close to both Turkey & Syria; it is also well connected by public transport with both of these countries. The Community of Ezidis mainly situated in that area, and also the closeness of Mosul to Kurdish towns like Erbil, Duhok, Tikrit and Kirkuk. The region of Mosul is very rich with oil. It was one of the weakest points in the country, probably second to Falluja. The vast majority of its residents are Sunni who resent the central government. They were marginalized and having very difficult time on the hands of the Iraqi army, police and the security. There were also several minor reasons in favor of this option.

Using ISIS to invade Mosul

The important point in this article is the invasion of Mosul. Without this operation it would have been impossible for Erdogan to carry out the rest of his plans successfully and to play a major role in the region.

Following the invasion of Mosul, ISIS declared al-Raqqah its Caliphate capital. The connection between these two cities is strong. The land controlled by ISIS has expanded, al-Raqqah became stronger. The invasion has made it easy for Turkey to support ISIS politically and militarily. In the meantime, ISIS supported the state of Turkey by supplying it cheap oil and caused an influx of refugees, used by Erdogan as a bargaining chip in trading with Europe. Erdogan made it easy for ISIS to enter Turkey to terrorize the Kurdish and killing innocent people.

ISIS forces were under 5000, whereas the Iraqi forces were over 60.000 and equipped with new weapons including helicopters and tanks. It appeared, there was a conspiracy between Erdogan, KRG, Qatar and the Iraqi military generals in Mosul. Mosul was an easy victory for ISIS. There was no bloody battle; the entire town was taken within less than 24 hours. ISIS managed to gain many new powerful weapons easily that nobody could have expected. This boosted the confidence of ISIS and it then made its next move, to Kobane.

Why was Kobane, not Jazeera?

In order to execute their plans, Erdogan and MIT had to choose Kobane or Jazeera as their target. Distance wise, Qamishli in Jazeera is closer to Mosul at around 150 km, whilst from al-Raqqah is around 370 km. However, there were many other reasons to choose Kobane instead.

  • Kobane is smaller than Jazeera in size and in population, as such it would be easier to control.

  • Secondly, Kobane is between Afrin and Jazeera. Taking Kobane would cut the communications between remaining cantons.

  • Thirdly, Kobane is poorer than Jezeera economically; its YPG/J forces are smaller as compared with Jazeera. Furthermore, Assad’s has an army stationed in Qamishli and it is still there up to now; the army controls a few kilometers within Qamishli, the postal service and the airport. Kobane is free from Assad’s control.

  • The state of Turkey could support ISIS in Kobane and around Kobane through Sruce easier and better than supporting ISIS though Nusaybin, neighbor of Qamishli.

  • Finally, al-Raqqah is much closer to Kobane than Qamishli to Kobane.

I believe until the defeat of ISIS in January 2015 in Kobane, Erdogan and MIT policies were successful. In June and July of last year Erdogan adopted a couple more policies. Both policies were created to terrorize Kurdish people.

First, they did not approve the outcome of the general election held in June 2015 while the Peoples’ Democratic Party (HDP) achieved excellent result well above the election threshold and gained 80 seats.

The second policy was his fascist attitude towards Kurdish people by terrorizing them, killing innocent people, arresting activists and creating a climate that was easy for ISIS to use suicide bombers. In July 2015, the suicide bomber attacked a gathering of a large group of leftist youth, communists and anarchists in Sruce; many people were killed and injured.

Erdogan was the beneficiary of using terror policy for three reasons. First, grounding a lot of forces there and restricted the freedom of movement to people. Second, made claim to his own people,Europe and the world that ISIS is his enemy too. Third, provoking PKK to start a war that gave him the justification to cancel the peace process and entering the war with Kurdish people all the way.

Alas, Erdogan was very successful and managed to provoke PKK and go with his tactic. Now the killing, arresting people, enforcing Curfew in Kurdish towns and cities, starving people withdrawing the political immunity on the HDP MPs continues. He also sacked 134 of the heads of Municipalities and replaced them with his supporters. All of this has been carried out in the eyes of US and the Western countries. All of this damaged the social movement in Bakur and were in the interest of Turkey government, its MIT, the right wing and racist groups.

Another success of Erdogan’s was that since 05/07/15 he hasn’t let Ocalan to be seen by any of his people including his own lawyers. This cut off the entire communication between Ocalan and PKK or other forces. This policy has again served the state of Turkey but not the Kurds from Rojava or Bakur.

Erdogan Policy in regards to Syria and Rojava

In this point of my article I draw the attention of the readers to both successful and failed policies of Erdogan.

Failures:

  • Bringing down a Russian fighter Jet and killing its pilots was a disaster for Erdogan. He was not able to participate in the war in Syrian skies, and it also economically and politically damaged Turkey. In effect, president Putin introduced boycott of Turkey as a tourist destination.

  • Erdogan also failed in convincing US and Western countries to set up a none-fly zone in Rojava. His main aim was just to fight the YPG/J forces there.

  • Another failure policy was he could not go ahead with the joint plan with Saudi Arabia to take their forces into Syria to support the terrorist group against Assad’s forces and YPG/J in the same time. By supporting ISIS and other terrorist groups damage was done to diplomatic relationship of Turkey and the USA.

At the same time, Erdogan scored some successes.

  • Economically, ISIS supported Turkey by providing very cheap oil, letting some of the companies in Turkey using the Syrian children labors, and also using refugees as a bargaining chip with Europe.

  • Normalizing diplomatic relationship with Egypt and also with Israel.

  • Erdogan and MIT managed to form a military group from Syrian Turkmen against Assad and use them directly, supporting and providing them everything to make them powerful enough to claim that they represent all Turkmen in Syria.

  • He also managed to make Kurdish opposition political parties (ENKS), the Syrian Kurdish National Council (that occasionally commit terrorist act especially in Jazeera), stand up against YPG/J and DSA.

  • The most successful policy of Erdogan and MIT was making ISIS so powerful against YPG/J that pushed them in line of US and jointly fighting ISIS. YPG/J now are facing the most terrible war perhaps after Kobane, with support of US forces to liberate the Caliphate capital, al-Raqqah.

Erdogan policy in regards to Iran:

Erdogan and MIT have a double policies towards Iran. On one hand the Kurdish question became a common problem for both of them, that can make them friends. On the other hand the same issue can make them enemies if Iran starts supporting PKK or PYD.

In the meantime, it is quite obvious that a big number of Iranian solders are taking part in the war side by side with Assad’s forces and Assad received other help from Iran. Assad also relies on support from Lebanese “Hezbollah” who are supported by Iran as well. Meanwhile Turkey is indirectly working on weakening Iran as a close ally of Iraqi government by supporting ISIS against Iraq. At the moment Iran-Turkey economical relationship is getting better and that is helping them to improve their political relationship too.

Erdogan’s policy in regards of Iraq and KRG

Erdogan and MIT used ISIS not only in Syria and Rojava. In fact ISIS was the most powerful and active group that Turkey has been using to execute their policy against the Iraqi government and KRG.

ISIS managed to invade Mosul, the second town of Iraq and became a major threat. Invading Mosul meant the other towns and cities in that region, like Erbil, Tikrit and Kirkuk faced a big threat as well. ISIS managed to control entire oil fields and refineries in the area; the income from their production fueled ISIS’ war effort instead of the government. Invading Mosul revived the old historic question of Mosul that always was in Erdogan’s mind. He wanted to annex it for Turkey.

I believe this can be one of the reason as to why Erdogan last year before the eyes of so called “international community“ brought 5000 heavy military forces with variety of different weapons, including tanks, to the border of Iraq close enough to Mosul. Since then Iraq keeps demanding Turkey to withdraw its forces, while Erdogan keeps ignoring these demands.

By invading Mosul ISIS controlled the dam of Mosul that can threat flooding Baghdad and many small towns and villages in the middle of Iraq. In supporting ISIS in invading Mosul, Erdogan managed to give strength to Arab Sunni tribes in the region at least if they do not support ISIS, they abstain to support the Iraqi government. Invading Mosul pushed the Iraqi government into deep debt by borrowing lots of money and buying more weapons. ISIS became more powerful and started to threaten to occupy Baghdad.

In 2014 ISIS rendered nearly a third of the country out of government control by taking more cities like Fallujah, Tikrit, Ramadi, Hit, Rutba and Telafar, with many villages. The threat of ISIS to Iraq was very real, up to this moment there has been no peace, no security in Baghdad and a few more towns in middle of Iraq.

In addition to all that Erdogan fighter jets since July of 2015 and even before that every week regularly crossed the borders and bombed heavily Qandil Mountain and the villages in the bottom of the mountain. This has caused the killing of so many people, injuring many more, displacing hundreds of family and killing their cows, cattle, dogs, sheep and destroying the environment.

In regards to Kurdistan and KRG, Erdogan brought them endless war. In this war Kurdish Peshmerga became the main forces to fight ISIS. The war between the Kurds and ISIS made Kurds an enemy of Sunnis and to certain extent to Arabs as a whole and the Iraqi government. In the meantime the war made KRG be more dependent on Turkey and closer to US and Western countries. In effect Iraqi Kurdistan has become a big military base for Turkey and US.

By using ISIS in the region of Mosul so successfully, Erdogan managed to make KRG in particular and Kurdistan in general almost a part of Turkey. He is working on Iraqi Turkmens as well to increase the dispute between them and Kurdish communities and to escalate the tension. The dependence from Turkey made KRG, particularly Barzani Party, KDP, the main enemy not just of PKK and PYD, in fact to whole Kurdish society in Rojava and Bakur. From time to time, obviously at the order of Erdogan, Barzani even closes KRG borders completely. The most recent embargo was almost for 3 months between March of this year and June. Even worse is the fact that Barzani became silent about everything that happens in Bakur and Rojava. He neither supports the Kurds there, nor protest against the state of Turkey.

ISIS also put the Kurdish Islamic political organizations under pressure. They must clarify their attitude towards ISIS, either “with us or against us“. In Iraqi Kurdistan we have a couple of Islamic political organizations and both have their own MPs in KRGs’ Parliament. However one of them is very pro-Erdogan and both of them so far have not denounced ISIS as a non-Islamic group. The vast majority of Kurdish does believe they are sleepy cells of ISIS. They might be right.

One more important effect of arriving ISIS to Mosul and the rest of Kurdish areas, was preservation of the position held by Barzani and his government. Despite the bad situation of KRG economy, people there are reluctant to protest. They have made people scared to go on strike, protest, even demanding their wage, salary. At the moment the KRG employees are getting less than half of their salary even they do not get that regularly. They are three to four months behind. This has affected the markets badly, whole services, projects have been stopped and poverty for many people will soon become unavoidable. Whenever and wherever people try to complain and protest they were told “they have to be grateful, at least they do not live under ISIS control and should not rock the boats because this is in the interest of ISIS and other our enemies”

Erdogan and his MIT policies for the time being were right and met their aims, even if they create a damage for Turkey in the long run. They were good for Erdogan, AKP and bad for Kurdish people and the rest of the region. It looks like Erdogan and his AKP now want to change their policy from war to peace with everybody except the Kurdish society. His future peace policy in the region certainly will be if not aimed to eliminate Rojava cantons, at least to reform them in the KRG manner.

Zaherbaher.com

ڕۆڵ و کاریگه‌ریی سیاسه‌ته‌کانی ئه‌ردوگان له‌سه‌ر‌ ناوچه‌که

ڕۆڵ و کاریگه‌ریی سیاسه‌ته‌کانی ئه‌ردوگان له‌سه‌ر‌ ناوچه‌که

زاهیر باهیر – له‌نده‌ن

05 /07/2016

به‌شی دووهه‌م و کۆتایی:

سیاسه‌تی ئه‌ردوگان و میتله‌ به‌رامبه‌ر سوریا و ڕۆژاودا:

له‌م به‌شه‌دا من ده‌مه‌وێت ته‌نها سه‌رکه‌تن و نوشستی سیاسه‌ته‌کانی ئه‌ردۆگان باس بکه‌م.

نشوستییه‌کانی ئه‌ردۆگان له‌ ڕۆژاوا و سوریادا: خستنه‌خواره‌وه‌ی فڕۆکه ‌سه‌ربازییه‌که‌ی ڕوسیا،‌کوشتنی فڕۆکه‌ونه‌کان، بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ تورکیا نه‌یتوانی به‌ فڕۆکه‌ به‌شداری شه‌ڕ دژی هێزه‌کانی ئه‌سه‌د و هێزه‌کانی ڕۆژاوا بکات ، دیسانه‌وه‌ له‌ ڕوی ئابووریی و په‌یوه‌ندی دیبلۆماسیانه‌ی نێواننیشیان، تورکیا خه‌ساره‌یه‌کی گه‌وره‌ی کرد ، هه‌ر به‌ ته‌نها له‌ که‌رته‌کانی گه‌شتوگوزاردا 4 ملیۆن گه‌شتکه‌ری ڕوسی، له‌ ده‌ستدا. نوشستێکی دیکه‌ نه‌یتوانی ئه‌مه‌ریکا و وڵاتانی ڕۆژاوا بۆ دانانی زۆنی دژه‌ فڕین له‌ ڕۆژاوادا که‌ ئامانجی سه‌ره‌کی ئه‌و لێره‌دا ته‌نها لێدان بوو له‌ هێزه‌کانی یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌ و په‌یه‌ده‌، ڕازی بکات. دیسانه‌وه‌ پلانه‌که‌ی له‌ته‌ك حکومه‌تی سعودییه‌ بۆ هێنانی هێزه‌کانیان بۆناو سوریا بۆ یارمه‌تیدانی گروپه‌ تیرۆریسته‌کان له‌ جه‌نگیاندا دژی ئه‌سه‌د و هه‌م دژی هێزه‌کانی ڕۆژاواش، نشوستێکی دیکه‌ بوو.‌ ئه‌مه‌ریکا له‌به‌ر ئه‌م سیاسه‌تانه‌ تا ڕاده‌یه‌ك فشاری خستۆته‌ سه‌ری و په‌یوه‌ندی هه‌نووکه‌ییان ،به‌ره‌وپێشه‌و ناڕوات.

سیاسه‌ته‌ سه‌رکه‌وتووه‌کانی: له‌ ڕوی ئابورییه‌وه‌ داعش نه‌وتێکی زۆری بۆ دابینکرد ، کارکردن به‌ منداڵان و مێردمنداڵانی په‌نابه‌رانی سوری له‌ به‌رژه‌وندی خاوه‌نکاره‌کاندا، هه‌روه‌ها ڕێککه‌وتنه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ میسر و خؤشکردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ئیسرائیل. دروسکتردنی هێزێکی دژ به‌ ئه‌سه‌د له‌ژێرناوی تورکمانه‌کانتاکو به‌ ڕاسته‌وخو به‌کاریان بهێنێت و بیانکاته‌ ده‌مڕاستی تورکمانه‌کانی ڕؤژاوا و سوریا، هه‌روه‌ها به‌کارهێنانی هه‌ندێك له‌ پارته‌کانی نێو ئه‌نه‌که‌سه‌ و چه‌کداره‌کانیان دژ به‌ یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌ و ناو به‌ناو ئه‌نجامدانی کاری تیرۆریستانه‌ به‌ تایبه‌ت له‌ کانتۆنی جه‌زیره‌. له‌هه‌ره ‌سیاسه‌ته‌ سه‌رکه‌تووه‌کانی ئه‌ردوگان، ‌ به‌هێزکردنی هێزه‌ تیرۆریسته‌کانه‌ به‌تایبه‌ت داعش ، له‌ به‌رامبه‌ر‌ هێزه‌کانی یه‌په‌گه‌و یه‌په‌ژه، بوو. که‌ به‌م کاره‌ش ئه‌وانی خستنه‌ به‌ره‌ی ئه‌مه‌ریکا و شه‌ڕی هاوبه‌شیان دژی داعش و له‌ ئێستاشدا پایته‌ختی خه‌لافه‌ت، شاری ڕه‌قه‌یان، پێئازادبکه‌ن‌.

سیاسه‌تی ئه‌ردوگان ومیتله‌ به‌رامبه‌ر ئێراندا:

ئه‌ردوگان له‌ به‌رمبه‌ر ئێراندا سیاسه‌تێکی دووفاقه‌یی هه‌یه‌ ، له‌ سه‌رێکه‌وه‌ کێشه‌ی کورد له‌ هه‌ردوو وڵاتدا بووه‌ته‌ کارت و ئامانجێك، که‌ ئه‌م کێشه‌یه‌ ده‌توانێت هه‌م په‌یوه‌ندی نێوانیان خۆش بکات هه‌م تێکیشی بدات، که‌ ئه‌مه‌ دژایه‌تی ناڕا‌سته‌وخۆی یه‌کدیش، ده‌گرێته‌وه‌ . ئاشکرایه‌ که‌ ژماره‌یه‌کی زۆری چه‌کدارانی ئێران له‌ پاسداران و له‌شکری یاسایی یارمه‌تی ئه‌سه‌د و حکومه‌ته‌که‌ی ده‌ده‌ن، ‌ ئه‌مه‌ جگه‌ له‌یارمه‌تی ئێران بۆ حیزبوڵایلوبنان . تورکیاش به‌ ڕۆڵی خۆی به‌ یارمه‌تی داعش کنه‌ له‌ حکومه‌تی ئێرانی ده‌کات له‌ ڕێگای عێراقه‌وه‌ به‌ هه‌وڵی په‌راوێزخستنی عێراق، له‌ ناوچه‌کدا ، که‌ حکومه‌تی عێراقی حکومه‌تێکی شیعه‌یه‌ و هاوپه‌یمان و هاومه‌زهه‌بی حکومه‌تی ئێرانییه‌

له‌ ئیستادا وه‌کو ئه‌وه‌ی که‌ ده‌یانبینین تاڕاده‌یه‌ك ئێران و تورکیا هه‌ندێك په‌یوه‌ندی ئابووریی له‌ نێوانیاندا به‌رده‌وامه‌ له‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌شدان که‌ په‌یوه‌ندی سیاسیشیان ،‌ به‌ره‌و باشتر به‌رن .

سیاسه‌تی ئه‌ردوگان له‌ به‌رامبه‌ر عێراق و حکومه‌تی هه‌رێمدا:‌

ئه‌ردوگان و میتداعشیان ته‌نها له‌ ڕۆژاوا سوریادا به‌کارنه‌هێنا ، به‌ڵکو داعش وه‌ره‌قه‌یه‌کی گرنگی ده‌ستی تورکیا و هه‌ڵسوڕاوێکی زۆر چالاکیش بوو که تورکیا‌ توانی هاوکات دژی حکومه‌تی عێرا ق و دژی حکومه‌تی هه‌رێمیش، بۆ‌ سوود‌ی خۆیان زۆر به‌باشی به‌کاریان بهێنن.

له‌ به‌رامبه‌ر عێراقدا توانی دووهه‌م شاری عێراق که‌ موسڵ بوو ببچڕێت ‌ و له‌وێوه‌ هه‌نگاوه‌کانی دیکه‌ی بنێت. به‌داگیرکردنی موسڵ نه‌ك مه‌ترسی له‌ سه‌ر شار و شارۆچکه‌کان و دێهاته‌کانی ده‌ڤه‌ری موسڵ، دروستکرد، به‌ڵکو ئه‌م مه‌ترسییه‌‌ ته‌نییه‌وه‌ بۆ که‌رکوك و هه‌ولێر تکریت و فه‌لوجه‌ و ڕومادییه‌ و هیت و ڕوتبه‌ش‌. له‌ ساڵی 2014 ده‌دا نزیکه‌ی سێیه‌کی عێراق له‌ژێر کۆنترۆڵی داعشدا بوو . هه‌روه‌ها به‌شێکی ئابووریی عێراقیشی به‌ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی پاڵاوتنه‌کانی نه‌وت و بیره‌ نه‌وتییه‌کان، له‌ لایه‌ن داعشه‌وه‌، له‌ده‌ست عێراق کرده‌وه‌ ‌. گرفتی دابه‌شکردنی عێراق و کێشه‌ی کۆنی ویلایه‌تی موسڵی زیندووکرده‌وه‌. ‌ به‌داگیرکردنی موسڵ به‌نداوی موسڵ که‌وته‌ ده‌ستی داعش و تا ئێستاش ئه‌و وه‌کو چه‌کی هه‌ڕه‌شه‌ دژ به‌ حکومه‌تی عیراق به‌کاریده‌هێنێت. توانی گوڕوتینێکی زۆر به‌ خێڵ و عه‌شایه‌ری عه‌ره‌بی ‌ سونی مه‌زهه‌بی ئه‌وێ، بدات، گه‌ر نه‌شتوانن پشتگیری داعشیش بکه‌ن ، پشتگیری حکومه‌تی عێراقیش نه‌که‌ن . عێراقی خسته‌ ژێر قه‌رزێکی زیاتری چه‌كکڕین و مامه‌ڵه‌ی مه‌ترسیدار له‌گه‌ڵ سندوقی دراوی نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌ ، به‌مه‌ش عێراقی زیاتر خسته‌ باوه‌شی ئه‌مه‌ریکا و وڵاتانی ڕۆژاوا . گرتنی موسڵ، داعشی کرد به‌و هێزه‌ی که‌ له‌سه‌ره‌‌تادا ته‌نانه‌ت هه‌ڕه‌شه‌ی له‌ گرتنی به‌غدا ده‌کرد‌ ، وه‌کو پێشتر وتم پێگه‌ی داعش له‌ ڕومادییه‌ و و فه‌لوجه‌ و تکریت ڕوتبه‌ و هیت و ته‌لعه‌فه‌ر و زۆر شارۆچکه‌ی دیکه‌ به‌هیزتر کرد، به‌مه‌ش داعشی کرده‌ مه‌ترسییه‌کی سه‌ره‌کی که‌ تائێشتاش ئاسوده‌یی و ئاشتی له‌ ناوه‌ڕاستی عێراقدا نییه. گرتنی موسڵ له‌ لایه‌ن داعشه‌وه‌ کارئاسایی بۆ تورکیا کرد که‌ له‌ ساڵی پاردا به‌دیار چاوی کۆمۆنێتی نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌ زیاتر له‌ 5 هه‌زار سه‌ربازی به‌هه‌موو جۆره‌ چه‌کێکه‌وه‌ هێنایه‌ نێو خاکی عێراقه‌وه و‌ تا ئێستاش ئه‌و هێزه‌ له‌وێ نیشته‌جێیه‌ و عێراقیش ئه‌مه‌نده‌ لاوازه‌ له‌ به‌رامبه‌ریدا ‌ ده‌سته‌وه‌ستانه‌. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌ تورکیا ڕۆژانه‌ سنوری عێراق به‌ ته‌یاره‌ ده‌به‌زێنێت و ماڵ و دێهاتی ئه‌و بنارانه‌ی شاخی قه‌ندیل‌ بۆردمان ده‌کات و ژینگه‌ و سروشتی ئه‌وێ وێرانده‌کات.

هه‌رچیش په‌یوه‌ندی به‌ کوردستانه‌وه‌‌ به‌ گشتی و حکومه‌تی هه‌رێم به‌ تایبه‌تی هه‌یه‌، شه‌ڕێکی گه‌وره‌ی زه‌ره‌رمه‌ندی درێژخایه‌نی بۆ ناوچه‌که،‌ دروستکرد و کوردی کرده‌ واجیهه‌یه‌کی گه‌وره‌ی به‌هێزی دژ به‌ داعش، دژ به‌ سونه‌، تا ڕاده‌یه‌ك خستییه به‌ره‌ی دژ به‌ عه‌ره‌ب و دژ به‌ حکومه‌تی ناوه‌ندی له‌ لایه‌که‌وه‌ و له‌لایه‌کی دیکه‌شه‌وه‌ کردییه‌ زیاتر وابه‌سته‌ی تورکیا. حکومه‌تی هه‌رێم و خودی کوردستان به‌ شێوه‌یه‌ک له‌ شێوه‌کان بونه‌ته‌ بنکه‌یه‌کی ئه‌مه‌ریکی و تورکی ، ئه‌وه‌نده‌ی دیکه‌ حکومه‌تی هه‌رێمی له‌ ئه‌مه‌ریکا و وڵاتانی ڕۆژاوا، نزیکتر کرده‌وه‌. تورکیا به‌ سیاسه‌تی به‌کارهینانی داعش زۆر ‌کارایانه‌ توانی ئه‌وه‌نده‌ی تر کوردستان به‌ گشتی و حکومه‌تی هه‌رێـم به‌ تایبه‌تی له‌ هه‌موو ڕویه‌که‌وه‌ بکاته‌ پاشکۆی تورکیا و ناوبه‌ناویش کار له‌سه‌ر کێشه‌ی تورکمانه‌کانی که‌رکوك، ده‌کات ‌. دووژمنایه‌تی حکومه‌تی هه‌رێمی کرده‌ سه‌ره‌کی نه‌ك هه‌ر دژ به‌ په‌که‌که‌و په‌یه‌ده‌ و یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌ به‌ڵکو به‌ سه‌رجه‌می کوردانی باکور و ڕۆژاوا و چاوپۆشی له‌ هه‌موو ئه‌و کوشتن بڕینه‌ که‌ به‌رامبه‌ریان له‌ لایه‌ن تورکیاوه‌، ده‌کرێت ، بکات. له‌ لایه‌کی دیکه‌شه‌وه‌ ناو به‌ناویش ته‌نانه‌ت سنوری ڕۆژاواشیان لێداده‌خات وه‌کو چۆن ئه‌مساڵ بۆ ماوه‌ی 3 مانگ هیچ جۆره‌ یارمه‌تییه‌ک نه‌گه‌تیشته‌ ڕۆژاوا. نه‌ك هه‌ر ئه‌مانه‌ به‌ڵکو داعش فشاریشی بۆ‌ نێوه‌ند و حیزب و ڕێکخراوه‌ ئیسلامیه‌کانیش، هێنا، که‌ ده‌بێت چ به‌ ئاشکرا یا به‌ نهێنی هه‌ڵوێستی خۆیان له‌ داعش هه‌بێت ، تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ی که‌ هیچیان تا ئێستا نه‌یانتوانیوه‌ که‌ ته‌کفیری داعش بکه‌ن ئه‌مه‌ بێ له‌وه‌ی که‌ یه‌کگرتووزۆر ‌ نزیکه‌ له‌ تورکیاوه و‌ له‌ هه‌ندێك هه‌ڵوێستیاندا لایه‌نگری داعش ده‌که‌ن.

له‌مانه‌ش واوه‌ تر داعش توانیشی ته‌مه‌نی حکومه‌تی هه‌رێم به‌ گشتی و پارتی دیمۆکراتی کوردستان به‌تایبه‌تی، درێژبکاته‌وه‌، ئه‌ویش به‌ هه‌بوونی مه‌ترسی داعش. مووچه‌یان له‌ خه‌ڵکی گرته‌وه، هه‌ژارییان خسته‌وه‌، ته‌واوی پرۆژه‌ی ئاوه‌دانکردنه‌وه‌ و خزمه‌تگوزارییه‌کانیان، ڕاگرت ‌، به‌مانه‌ وایان له‌ خه‌ڵك کرد هێشتا هه‌ر ڕازیبن، به‌و ژیانه‌ و له‌هه‌وڵی چالاکی و ناڕه‌زایی کاریگه‌رانه‌ له‌ دژیاندا، به‌ پاساوی کردنی ‌ ئه‌مانه‌ له‌ به‌رژه‌وندی داعش ده‌بێت، نه‌بن.

هه‌موو ئه‌و ورده‌کاریانه‌ی سه‌ره‌وه‌ ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنن ، که‌ سیاسه‌ته‌کانی ئه‌ردوگان و ئاکه‌په‌ و میت؛ تائه‌م کاته‌ش ئه‌و ئامانجانه‌ی که‌ ئه‌م سیاسه‌تانه‌ی له‌ سه‌ر‌ه‌تادا بۆ داڕێژراون‌ ، پێکاوه‌ و له‌ هه‌موو ڕویه‌که‌وه‌ به‌ زیانی کورد له‌ باشوور و باکوور و ڕۆژاوا، کۆتایی هاتووه‌ . . ‌له‌ ئێشتاشدا ئه‌ردوگان خه‌ریکی پرۆسه‌ی ئاشتیکردنه‌ له‌گه‌ڵ دوژمنان و ناحه‌زانیدا ، دیاره‌ سیساسه‌تی ئاشتیانه‌ی داهاتوشی هه‌ر‌ وه‌کو سیاسه‌تی شه‌ڕی ئێستای هه‌ر له‌ دژی کورد ده‌بێت، گه‌ر کار له‌سه‌ر نه‌مانی کانتۆنه‌کانی ڕۆژاوا نه‌کات ئه‌وه‌ به‌ دڵنیاییه‌وه‌ کار له‌سه‌ر شێواندیان ده‌کات بۆ جۆرێك له‌ حکومه‌ته‌ گه‌نده‌ڵه‌ وابه‌سته‌که‌ی هه‌رێم.

Zaherbaher.com

‌ ‌

 

ڕۆڵ و کاریگه‌ریی سیاسه‌ته‌کانی ئه‌ردوگان له‌سه‌ر‌ ناوچه‌که

ڕۆڵ و کاریگه‌ریی سیاسه‌ته‌کانی ئه‌ردوگان له‌سه‌ر‌ ناوچه‌که

زاهیر باهیر – له‌نده‌ن

05 /07/2016

به‌شی یه‌که‌م:

له‌م وتاره‌دا ده‌مه‌وێت سه‌باره‌ت به‌ سیاسه‌ته‌کانی ئه‌ردوگان و حیزبه‌که‌ی ، ئاکه‌په‌، له‌ عێراق و ئێران و تورکیا و سوریادا به‌ گشتی و سه‌باره‌ت به‌ ڕۆژاوا و باکوور به‌ تایبه‌تی، که‌ تا چه‌ندێك توانیوێتی ئامانجه‌کانی خۆی بپێکێت، بدوێم.

بێگومان سیاسه‌ته‌کانی ئه‌ردوگان بۆ خودی تورکیا خۆ کوژییه‌ و نه‌ له‌ ئێستاو نه‌ له‌ داهاتووشدا به‌هیچ شێوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ به‌رژه‌وه‌ندی کۆمه‌ڵی تورکیادا ‌ به‌ هه‌موو پێکهاته‌کانییه‌و ، نییه ‌و نابێت ، هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ کارایی خۆی له‌ سه‌ر باری سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری ئه‌و وڵاته‌ داناوه‌ و له‌ ئاینده‌شدا ‌ ده‌بێته‌ کێشه‌یه‌کی سه‌ره‌کی ‌ که‌ ڕه‌نگه‌ ببیته‌ هۆکاری گۆڕانکاری گه‌وره‌ له‌وێ.

کاریگه‌ریی ئه‌م سیاسه‌تانه‌ له‌ بواری کۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسیدا ‌ به‌ ئاشکرا دیاره‌ . له‌ بواری ئابووریشدا ، له‌ سه‌دا 8 ی کرێکارانی ئه‌وێ له‌ به‌شی گه‌شت و گوزاریدا کار ده‌که‌ن که‌ له‌ سه‌دا 12.9 ی داهاتی تورکیا پێكده‌هینێت. له‌ ساڵی 2014 دا نزیکه‌ی 42 ملیۆن گه‌شتیار چونه‌ته‌‌ ئه‌وێ. به‌ڵام به‌ گوێره‌ی قسه‌ی مورات ئێرسۆیسه‌رۆکی جه‌معییه‌ی گه‌شتوگوزاری تورکیا: “له‌ ئه‌مساڵدا به‌ به‌راورد به‌ ساڵی 2015 تورکیا 15 ملیار دۆلار له‌ ده‌ستده‌دا، چونکه‌ ژماره‌ی گه‌شتیاران به‌ ڕیژه‌ی له‌ سه‌دا 30 داده‌به‌زێت. له‌ مانگی نیسانی ئه‌مساڵ به‌‌ ڕێژه‌ی له‌سه‌دا 28 که‌ ده‌کاته‌ 1.75 ملیۆن که‌س به‌ به‌راورد به‌ ساڵی 2015 ی هه‌مان مانگ، دابه‌زیوه‌ …… له‌ 4 مانگی ئه‌مساڵدا ڕێژه‌ی گه‌شتیاران به‌ ڕیژه‌ی له‌ سه‌دا 16.5 ، که‌ ده‌کاته‌ 5.82 ملیۆن که‌س هاتۆته‌ خواره‌وه‌“.‌

Leading Turkish tourism player expects $15 bln loss in revenue

 

به‌ڕای من بناخه‌ی ئه‌و کێشانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی تورکیا، ده‌گه‌ڕیته‌وه‌ بۆ سیاسه‌ته‌که‌ی ئه‌ردوغان که‌ له‌سه‌ر داعش و هێزی داعش ، هه‌ڵیچنیوه‌.

ئه‌مه‌ چۆن؟

من هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ باوه‌ڕم وابووه‌ که‌ هۆکاری سه‌ره‌کی هێنانی داعش بۆ عێراق و داگیرکردنی موسڵ بۆ هه‌ره‌سپێهێنانی ئه‌زموونی ڕۆژاوا، بوو.

هه‌ڵبه‌ته‌ هه‌موان ده‌زانین که‌ بوونی ئیداره‌یه‌کی کوردی له‌ ڕۆژاوادا ، که‌ تا ئێستا ‌ له‌ هه‌ر هه‌موو ناوچه‌که‌و بگره‌ له‌ به‌شێکی زۆری جیهانیشدا ، نموونه‌ییه‌،، جێی ڕه‌زامه‌ندی ئه‌ردوگان و حکومه‌ته‌که‌ی نییه‌، ته‌نانه‌ت ئه‌و به‌ ئیداره‌یه‌کی وه‌کو هه‌رێمیش که‌ ‌ له‌ بنده‌ستی خۆی و پاشکۆی خۆیه‌تی ، هه‌ر قایل نییه‌‌‌ . ئێ خۆناشکرێت سنوری وڵاتێکی دراوسێ ببه‌زێنێت و جه‌نگێکی گه‌وره‌ له‌وێدا دژی په‌یه‌ده‌ و خۆسه‌رییه‌کانی ڕۆژاوا هه‌ڵگیرسێنیت. گه‌ر چی ‌ ئه‌ردۆگان ڕه‌نگه‌ له لایه‌ن کۆمۆنێتی نێوده‌وڵه‌تی له‌مه‌دا پشتگیری لێبکرایه‌، به‌ڵام ناتوانێت به‌و ئاشکرایه‌ ده‌ستبکێشێته‌ خاکی وڵاتێکی دیکه‌وه‌ و شه‌ڕێکی خوێناوی دروست بکات . هاوکاتیش داعش و گروپه‌ تیرۆریستییه‌کانی دیکه‌ که‌ له‌ وه‌کاله‌تی تورکیا و سعودییه‌ و قه‌ته‌ره‌وه‌ جه‌نگیان ده‌کرد ئه‌و هێزه‌یان نه‌بوو که‌ ‌یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌ ببه‌زێنن. باشترین کارێك هه‌ڵبژاردن و به‌هێزکردنی هه‌ره گروپه‌‌ دڕنده‌که‌یانه‌ که‌ خاوه‌نی پایه‌ و ئایدۆلۆجیایه‌کی کاریگه‌ره‌‌ ، تاکو به‌هێزیان بکات و بیانکاته‌ ئه‌و‌ هێزه‌ سه‌ره‌کییه‌ی که‌ چه‌نده‌ها ئامانجیان له‌ یه‌ك کاتدا، بۆ بپێکێت ، بێ ئه‌وه‌ی که‌ خۆی تییادا زه‌ره‌رمه‌ندێکی گه‌وره‌ ببێت.

بۆچی موسڵ؟

هه‌ڵبژاردنی موسڵ – و داگیرکردنی بۆ په‌لاماردان و به‌ڕێکردنی ته‌واوی پلانه‌کان،‌ حساباتی خۆی هه‌بوو، له‌وانه‌ : هۆکاری مێژویی پێشینه‌‌ی ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌، نزیکی له‌ سنوری تورکیا و سوریاوه‌ ، ڕێگای باشی به‌ستنه‌وه‌ی موسڵ به‌ هه‌ردو وڵاته‌وه‌، نیشته‌جێبونی ئێزیدییه‌کان له‌و ده‌ڤه‌ره‌، نزیکیی موسڵ له‌ که‌رکوك و هه‌ولێر و تکریت، ده‌وڵه‌مه‌ندی ده‌ڤه‌ری موسڵ به‌ سامانی نه‌وت. موسڵ خاڵێکی هه‌ره‌ لاوازی حکومه‌تی عێراق بوو، نزیکه‌ی ته‌واوی دانیشتوانی سونی مه‌زهه‌بن‌، ڕکوکینه‌ی دانیشتوانه‌که‌ی به‌ په‌راوێزخستنیان و مامه‌ڵه‌ی ‌ خراپییان له‌ لایه‌ن کاربه‌ده‌ستان و هێزه ‌سه‌ربازییه‌کانی عێراق. ئه‌مانه‌و گه‌لێک هۆکاری دیکه‌ ڕۆڵیان له‌ هه‌ڵبژاردنی موسڵ بۆ فه‌تحی هێزی داعش و به‌ڕێکردنی پلانه‌کانی ئه‌ردوگان، بینی.

به‌کارهێنانی داعش و داگیرکردنی موسڵ ‌:

له‌ سه‌ره‌تادا چه‌ند هۆکارێکم له‌ بیانوه‌کانی ئه‌ردوگان که‌ داعشی وه‌کو هێزێکی سه‌ره‌کی به‌کارهێنا، باسکرد. ئه‌وه‌ی خاڵی سه‌ره‌کییه له‌م وتاره‌دا داگیرکردنی موسڵه‌ چونکه‌ داگیرکردنی موسڵ پراکتیزه‌کردنی سه‌رچاوه‌ی سیاسه‌ته‌کانی ئه‌ردوگان بوو. به‌ بێ داگیرکردنی موسڵ سه‌راپای پلانه‌کانی ئه‌ردۆگان فه‌شه‌لی ده‌هێناو ئه‌و وه‌رچه‌رخانه‌ گه‌وره‌یه‌ش ‌‌ ناوچه‌که‌دا ڕوینه‌ده‌دا.

به‌داگیرکردنی موسڵ توانرا ڕه‌قه‌ی پایته‌ختی داعشی پێ پته‌وتر بکرێت و پانتایی حوکمی داعش و کۆنترۆڵکردنی زیاتری بۆ ڕه‌خسا. ئه‌مه‌ش وه‌کو دواتر ده‌رکه‌وت کارئاسایییه‌کی زۆری بۆ تورکیا بۆ‌ هاوکاری داعش له‌ مه‌یدانی سیاسی و سه‌ربازید، هاوکاتیش یارمه‌تی داعش به‌ ده‌وڵه‌تی تورکیا له‌کردنی کاری تیرۆریستی و هێڕشی ده‌سته‌ویه‌خه ‌و بازرگانی به‌ په‌نابه‌رانه‌وه‌ و ‌ داهاتی نه‌وتیش، کرد.

گرتنی موسڵ و به‌ده‌ستهێنانی ئه‌و هه‌مو ته‌قه‌مه‌نی و که‌ره‌سه‌ سه‌ربازییا‌نه، به‌و ئاسانییه‌ له‌ لایه‌ن که‌متر له‌ 5 هه‌زار چه‌کداری داعشه‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر به‌ نزیکه‌ی 60 هه‌زار له‌ هێزی سوپای عێراقی به‌هه‌موو چه‌کێکی نوێی سه‌ربازییه‌وه‌ هه‌تا هه‌لی کۆپته‌ریش، که‌ پلانێکی پێشینه‌یی بۆ کرابوو وه‌کو نیمچه‌ کوده‌تایه‌ك، وابوو. ئه‌م کارئاساییه گه‌وره‌یه‌ بۆ داگیرکردنی ئه‌و شاره‌ گه‌وره‌ی عێراق کرابوو، بۆ شارێكی دیکه‌ مه‌حاڵ بوو، هه‌ر ئه‌وه‌ش‌ بوو که‌ داعش له‌ ماوه‌ی شه‌وو ڕۆژێکدا توانی هه‌ر هه‌موو شاری موسڵ کۆنترۆڵ بکات.

ئه‌م هه‌نگاوه‌ش خستنه‌گه‌ڕی پلانی دووهه‌م که‌ هێڕشکردنه‌ سه‌ر کۆبانیبوو، به‌ تازه‌ترین چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نی سه‌ربازی و به‌ یه‌کبه‌ستنه‌وه‌ی ڕه‌قه‌ و موسڵه‌وه، ئاسانکرد‌ .

بۆچی کۆبانی؟

ئه‌ردوگان و میتیتورکی له‌ نێوانی کانتۆنی جه‌زیره‌ و کۆبانیدا ده‌بوایه‌ یه‌کێکیانیان هه‌ڵبژاردایه‌. بۆ ئه‌مه‌ش ده‌بوایه‌ هه‌موو ورده‌کاریی و لێکدانه‌وه‌یه‌کی بۆ بکرێت، وه‌کو: نزیكیان له‌ ‌ موسڵه‌وه‌ . ئه‌گه‌ر چی دووری شاری موسڵ بۆ ڕه‌قه‘‌ 372 کیلۆمه‌تره‌ و بۆ قامیشلۆ ته‌نها 150 کیلۆمه‌تره‌ ، به‌ڵام دانیشتوانی جه‌زیره‌ چه‌ند ئه‌وه‌نده‌یه‌کی دایشتوانی کۆبانی ده‌بن، له‌ ڕوی ئابوریشه‌وه‌ جه‌زیره‌ پته‌وتره‌ تاکو کۆبانی ، له‌ ڕوی پانتایییه‌وه‌ جه‌زیره‌ له‌ کۆبانی گه‌وره‌تره‌ ، کۆبانی له‌ ناوه‌ڕاستی جه‌زیره‌ و عه‌فرین –دایه‌ که‌ به‌ستنه‌وه‌ی جه‌زیره‌ و عه‌فرین به‌ گرتنی کۆبانی یاهه‌ر هه‌بوونی شه‌ڕ له‌وێ، ڕۆڵیکی یه‌کجار گه‌وره‌ی ده‌بینی. هێزی یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌ له‌ جه‌زیره‌ زۆر زیاتر بوون تاکو کۆبانی. له‌ قامیشلۆ، ئه‌و کاته‌ش و ئێستاش هێزی سه‌ربازی ئه‌سه‌دی لێیه‌و چه‌ند کیلۆمه‌تر دووجایه‌یه‌ک خاکیان به‌ فڕؤکه‌خانه‌ و ده‌زگه‌ی پۆستی قامیشلۆیان له‌ داستدایه‌ ، به‌ڵام کۆبانی هێزی ئه‌سه‌دی لێنه‌بوو. ڕاگه‌یشتنی هیزی تورکیا به‌ داعشدا له‌ جه‌زیره‌ گرانتر بوو تاکو کۆبانی. نزیکیی ڕه‌قهله‌ کۆبانییه‌وه‌ ‌ تاکو جه‌زیره‌ ‌ و یارمه‌تی و هاوکاری تورکیاش بۆ داعش له‌ سنوری سروسوه‌ ئاسانتر بوو تاکو له‌ سنوری نوسه‌یبینبۆ داعش. ‌ گه‌لێك هۆکاری دیکه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی کۆبانیدا ، له‌ لایه‌ن میتیتورکییه‌وه‌ تاووتوێ کراوه‌.

من وای ده‌بینم تا کانونی دووهه‌می 2015 که‌ داعش له‌‌ هێڕشه‌که‌ی بۆ سه‌ر کۆبانی نوشستی هێنا ، سیاسه‌ته‌کانی ئه‌ردوگان و میتسه‌رکه‌وتووبون . له‌ مانگی حوزه‌یران و ته‌موزی 2015 دا دوو سیاسه‌تی دیکه‌ی گرته‌ به‌ر ، که‌ جه‌وهه‌ری هه‌ردوکیان تیرۆر و ترساندنی کوردی باکوور بوو که‌ یه‌که‌میان هه‌ڵوه‌وشانه‌وه‌ی هه‌ڵبژاه‌دنه‌که‌ی 15/06/08 بوو که‌ هه‌ده‌په‌ سه‌رکه‌وتنێکی باشی به‌ده‌ستهێنا و له‌ هه‌ڵبژاردنه‌که‌ی مانگی نۆڤه‌مبه‌ردا ڕاده‌ی سه‌رکه‌وتنه‌که‌ به‌ گه‌لێك هۆکار ، که‌متر بووه‌وه‌ . سیاسه‌تی دووهه‌م به‌ڕێکردنی پرۆسه‌ی تیرۆر و کوشتن و بڕین به‌ ڕێگا خۆشكردن بۆ خۆکوژانی داعش تاکو تیرۆری خه‌ڵکی بکه‌ن وه‌کو ئه‌وه‌ی که‌ له‌ سروسکرا و ژماره‌یه‌کی زۆر له‌ لاوانی کوڕ و كچی کۆمۆنیست و سۆشیالیست ئه‌نارکست بوونه‌ قوربانی. له‌مه‌دا ئه‌‌ردوگان سێ مه‌به‌ستی هه‌بوو : یه‌که‌م هێنانه‌وه‌ و چڕکردنه‌وه‌ی هێزه‌کانی له‌وێدا و که‌مکردنه‌وه‌ی ئازادییه‌کانی خه‌ڵکی. دووهه‌م: هیمای ئه‌وه‌ بدات به‌ گه‌لانی تورکیا و ئه‌وروپاش که‌ داعش دژایه‌تی ئه‌ویش ده‌کات. سێهه‌م : تێوه‌گلانی په‌که‌که‌ له‌ دروستکردنه‌وه‌ی شه‌ڕ و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی پرۆسه‌ی ئاشتی.‌ به‌داخه‌وه‌ له‌مه‌یشدا ئه‌ردۆگان سه‌ره‌که‌وتنی به‌ده‌ستهێنا. ئه‌م کوشتن و بڕین و وێرانکردنه‌ی که‌‌ ئێستا له‌ باکوردا به‌ڕێده‌کرێت، گرتنه‌به‌ری سیاسه‌تی قه‌ده‌خه‌کردنی هاتووچۆو برسیکردنی خه‌ڵکی و کۆمه‌ڵکوژی و لابردنی پارێزبه‌ندی (حه‌سانه)‌ی سیاسی له‌سه‌ر ئه‌ندام په‌ڕله‌مانه‌کانی هه‌ده‌پهو لابردنی گه‌لێك له‌ سه‌ره‌كشاره‌وانییه‌کان و دانانی که‌سانی دیکه‌ی سه‌ر به‌ ئاکه‌په‌ و گه‌لێکی دیکه‌ که‌ هه‌ر هه‌مووی به‌به‌رچاوی ئه‌مه‌ریکا و وڵاتانی ڕۆژاوادا ده‌کرێت،‌ هه‌مووی به‌ زه‌ره‌ری بزوتنه‌وه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌که‌ی باکور و به‌ قازنجی ئه‌ردوگان و میتیتورکی و لایه‌نه‌ نه‌ژادپه‌رست و ڕاستڕه‌وه‌کان، ده‌گه‌ڕیته‌وه‌.

سیساسه‌تێکی دیکه‌ی سه‌ره‌که‌وتوانه‌ی ئه‌ردوگان ئه‌وه‌بوو که‌ له‌ 05/07/2015 وه‌ ڕێگای دیتنی ئۆجه‌لانی بڕیوه‌ و له‌و ڕۆژه‌وه‌ ته‌نانه‌ت پارێزه‌ره‌کانیشی نه‌یانتوانیوه‌ بیبینن. کردنی ئه‌مه‌ش یانی بڕینی هه‌موو جۆره‌ په‌یوه‌ندییه‌کی نێوانی ئۆجه‌لان و په‌که‌که‌ و هێزه‌کانی دیکه‌شه‌ ، که‌ به‌ڕای من ئه‌مه‌ش به‌ سوودی ئاکه‌په‌ گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ و به‌زه‌ره‌ری کوردانی باکوور و ڕؤژااوا.

درێژه‌ی هه‌یه‌

Zaherbaher.com