دادپەروەری و یەکسانی و دۆزینەوە مێژووییەکەی ناسیونالیستان و لیبڕاڵانی کورد

هەژێن

١٧ی ئەپریلی ٢٠١٧

پێش ئەوەی لەبارەی ئەو نیگارەی خوارەوە سەرنجی خۆم بنووسم، پێویستە ئەوە ڕۆشنبکەمەوە، کە بە بۆچوونی من، لە هەر شوێنێك ئازادی نەبێت، یەکسانی نییە و لە هەر شوێنێك یەکسانی نەبێت، دادپەروەریی بوونی نییە و دادپەروەری تەنیا درۆیەکی پیرۆزکراوی نێو میدیاکانە. ئەوە بۆچوونێکە کە من لە سایەی ئاشنابوونم بە هزری ئەنارکیستی بە ئەو گەییشتووم و بنەما مێژووییەکەی بۆ گوتە بەناوبانکەکەی میخائیل باکونین دەگەڕێتەوە “ئازادی بەبێ یەکسانی کۆیلەتییە و یەکسانی بەبێ ئازادی بەهرەکێشییە”.

هەر ئاوا ئەو نیگارە بیرتەنگی و ناوردەکاریی نیگارکێشێك یان بابەتنووسێکی فەیسبووکی نییە، بەڵکو وێناندنی بنەماکانی ئایدیۆلۆجیی ڕەوتی نەزمی نوێی بازار (بیئۆلیبرالیزم) و ئاراستەکردنی خەڵك و لادانی سەرنجی خەڵكە لەسەر هۆکاری بنەڕەتیی گرفتەکانی کۆمەڵ، کە خودی سیستەم و پێکهاتەی سەروەریی چینایەتییە، کە ئایین چەپاوڵگەییەکەی بە “دارایی ڕەوا و پیرۆز” ناودەبات و یاسای دەوڵەتانیش بە “دارایی یاسایی” ناویدەبەن.

لە ماوەی دەهەی ڕابوردوو دەیان جار ئەو نیگارەی خوارەوە بەرچاووی من کەوتووە و دەیان بابەت و سەرنجی لەبارەوە نووسراون، کەچی هەموو جارێك خوێنەری کورد ئاوا دەزانێت، کە لەنێو قڕۆڵی دار هەنگوینی دۆزیوەتەوە.

کاتێك کە سەرنجی مێژووی بزاڤی ڕزگاریخوازی کورد لە هەرێمی کوردستان بدەین، زۆر بە ئاسانی و سادەیی دەردەکەوێت، کە لەبەر وابەستەیی هەمەلایەنەی هیچ کات نەیتوانیوە و نەبووە بە مامانی لەدایکبوونی بۆچوون و بیرۆکە و هزری نوێ و نەدۆزراوە، بەپێچەوانەوە هەردەم لە کۆمەڵەکانی دەوروبەرییەوە کە لە خۆی داماوتر بوون و هەن، شتی قەرزکردووە.

ئازادی و یەکسانی

ئەم وێنەیە پێش ئەوەی لەنێو کوردانی نێو تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەربکەوێت، لەنێو فارس و عەرەب و تورکانی پڕۆ نەزمی نوێی بازار (نیئۆلیبرالیزم) دەرکەوت، ئەوانیش وەك کوردان ئەو چاوخەڵەتاندنەیان نەدیت، کە کڕۆکی بیرکردنەوە و ئایدیۆلۆجیای ڕەوتی نەزمی نوێی بازار (نیئۆلیبرازلیزم) پێکدەهێنێت و لە ئامانجی نیگارکێشەکە تێنەگەییشتن.

ئەگەر سەرنجی کۆی ڕەخنەی نیئۆلیبرالیزم و تەنانەت لیبرالیزمیش بدەین، هەرگیز لە بوونی نادادپەروەری نێوان دەسەڵاتداران و بێدەسەڵاتانی کۆمەڵ ڕەخنەی نەگرتووە، بەڵکو هەردەم لەپێناو کورتکردنەوەی دادپەروەریی بۆ یەکسانبوونی یاسایی کۆیلانی سیستەمی چینایەتی هەوڵیداوە و وەك لەنێو ئەو وێناندنە دەردەکەوێت، سەراپای هەوڵەکانی ڕەوتی نیئۆلیبرالیزم لەپێناو پاساودانی نایەکسانی گشت ئەندامانی کۆمەڵ بووە و ئامانج لەوەش پاراستنی “دارایی پیرۆز” بووە، ئەو پووچگەراییەی کە ئایینەکان ئاماژەیانداوە و بوونی نایەکسانیان بۆ ویستی یەزدان گێڕاوەتەوە.

ئەوەی کە بەکاربەری ئەم نیگارە وەك پاساو و ئامرازێك بۆ خەڵەتاندن بەکاریدەبات و ئەوەی کە خوێنەری ناهوشیار و خۆشباوەڕ سەرنجی نادات، هەبوونی شورەی دەوری یاریگەکە و نەبوونی مافی دیتنی یارییەکە بۆ هەمووان و لادانی سەرنجی بینەر و خوێنەرە لەسەر ئەو نایەکسانی و ناداپەروەرییە و ئاراستەکردنی نیگای خوێنەری کەم سەرنج و ناهوشیارە بۆ سەر گەورە و بچووکی بینەرانی پشت شوورەکە، نەك هەبوونی شوورەکە، کە سەروەریی چینایەتی و “پیرۆزی دارایی تایبەت” دەیسەپێنێت.

بەڵام بۆ بینەری وردەکار و بە سەرنج و هوشیار هۆکاری بنەڕەتیی کە نادادپەروەریی دروستدەکات، نەبوونی مافی چوونە نێو یاریگەکە، واتە نەبوونی پارەی کڕینی تیکت و قۆرخبوونی مافی بەهرەمەندی و بینینە بە گوێرەی سەروەریی یاسای کڕین و فرۆشتن، کە لە دیوی ناوەوەی شورەکە، ئەوانەی توانانی کڕینی تیکتی چوونە نێو یاریگەکەیان هەبووە، هەمووان توانانی دیتنی یارییەکەیان هەیە و بۆ بینینی یارییەکە پێویستان بە کەم و زیادکردنی سندووق بۆ ژێرپێی خۆیان نییە.

ئەگەر لایەنگران و پاگەندەکەرانی ئەو پووچگەراییە بەناوی “دادپەروەری” ئەوەندە ڕاستگۆن و خوازیاریی دادپەروەریی و کۆمەڵێکی ڕۆنراو  لەسەر بنەمای دادپەروەرین، فەرموون لە دوای هۆکاری بنەڕەتیی نایەکسانی بینەرانی پشت شورەی یاریگەکە بگەڕێن، کە بوونی شورەکەیە نەك یەکسانبوونی سندووقەکانی ژێرپێی بینەرانی پشت شوورەکە، کە بوونی شورەکە بە پەنابردن بۆ سندووقەکانی ژێرپێیان ئەوان ناچاردەکات. ئایا چارەسەر لابردنی شورەی دەورەی “دارایی پیرۆز و ڕەوا” کراوە یان نایەکسانکردنی سندووقەکانی ژێرپێی بینەرانی نایاسایی پشت شوورەکە، بە واتایەکی دیکە چارەسەر یەکسانکردنی بینەرانی یاسایی [دارای تیکتی] نێو یاریگەکە و بینەرانی نایاسایی [بەبێ تیکتی] پشت شوورەی یاریگەکەیە، یان نایەکسانکردنی سندووقی ژێرپێی بینەرانی نایاسایی، کە هەموو کات دەبێت چاوەڕوانی هەڵمەت و شەلاقی پاسەوانانی نێو یاریگەکە و دەوری شوورەی یاریگەکە بن، کە بۆ پاراستنی “دارایی دارایی پیرۆز و ڕەوا و یاسایی” تەرخانکراون ؟

Advertisements

دیمانەی سایتی دەنگەکان لەتەك هەژێن لەبارەی بزووتنەوەی هەرەوەزی و هەروەزییەکان

دیمانەی سایتی دەنگەکان لەتەك هەژێن لەبارەی بزووتنەوەی هەرەوەزی و هەروەزییەکان

کاری دەرەوەی ماڵ ئازادکردن یان گشتیکردنەوەی کۆیلەتی و کرێگرتەیی ژنان؟

کاری دەرەوەی ماڵ ئازادکردن یان گشتیکردنەوەی کۆیلەتی و کرێگرتەیی ژنان؟

 

ھەژێن

٦ی ئازاری ٢٠١٧
بەپێچەوانەی چاوەڕوانی چالاکانی سەردەمی قەدەخەبوونی کاری ژنان لە دەرەوەی ماڵ و بەپێچەوانەی ئەنجامگیری زۆر کەس لە ئازادی و یەکسانی ڕەگەزیی، هاتنەدەرەوەی ژنان نەبوو بە هۆی گۆڕینی ڕەگەز-پێدراویی کاری نێوماڵ، بەڵکو کاری ژنانی قورستر کرد، بێجگە لەوەش هاندەری هاتنەدەرەوەکە ڕزگاربوون لە کاری نێوماڵ یان بە کۆمەڵایەتیکردنی یان ناڕەگەزییکردنی کاری نێوماڵ نەبوو، بەڵکو پێویستی سەرمایەداری و لەگەڕمانەوەی کارخانەکان بوو لە کاتی جەنگ، کە پیاوان بەرەو پاریزگاری لە نیشتمانی سەرمایەداران [ سەروەری چینایەتی] بەڕێکرابوون، پاش کۆتایی جەنگەکان هەم زەنگی پەرەستگەکان و هەم هەڵای کاناڵی میدیاکان بەگەڕکەوتنەوە و ڕامیاران بە جادووگەریی و پەڕجووەکردنەکانیان ژنانیان بۆ نێو ماڵ و وەچەخستنەوە بانگێشتکردەوە.

 

هەبوونی مافی کارکردنی ژنان لە دەرەوەی ماڵ تاکو ئەم ساتەش بە گشتی نەبووەتە هۆی ڕزگاربوونی ژنان لە تایبەتبوون و ڕەگەزییبوونی کاری نێوماڵ و ئێستاش ژنان وەك ڕابوردوو هەم کاری دەرەوە دەکەن و هەم کاری نێوماڵ وەك ئەرك و باڵابڕاوی ئەوان ماوەتەوە و هەم لە شوێنی کار ژنان ڕووبەڕووی هەڵاواردنی ڕەگەزیی و هەراسانکردنی سێکسی و دەبنەوە و هەم تاکو ئێستاش کەمتر لە پیاوانی هاوکاریان کرێی کەمتەر وەردەگرن و پلە چەند تەماشادەکرێن.

 

بە بۆچوونی من کاری دەرەوەی ماڵ بۆ ژنان تەنیا ڕواڵەتی کۆیلەتی ڕەگەزیی ژنانی گۆڕی، نەك کڕۆکی کۆیلەتی ڕەگەزیی، واتە لە کۆیلە و کرێگرتەی تایبەتی نێو ماڵەوە گۆڕدران بە کۆیلە و کرێگرتەی گشتی/دەرەوەی ماڵ؛ پێشتر ژنان کۆیلەی ڕەگەزسالاریی پیاوانی نێوماڵ [باوك و برا و هاوسەر و کوڕ] بوون و بووکەشووشەی کایە و دامرکاندنەوەی هەوەسی پیاوانی سەروەری ماڵ بوون، ئێستاش ھێشتا لە دەرەوەی ماڵ کۆمەڵێك کاری کۆمەڵایەتی و چالاکی ئابووریی و ڕامیاریی و کولتووریی هەر تایبەت بە ڕەگەزی نێرینەن و ئەگەر ناوازانەش ژنان بەو پێگە و شوێنانە بگەن، هەر نایەکسان و هەڵاوێرانە بە ژنان بەرخود دەکرێت و هەمان مافی پیاوانیان نییە و ژنان تەنیا وەك بووکەشووشەیەکی جوانکردنی بەرنامە ڕامیاریی و میدیاییەکان و ڕازاندنەوەی کۆڕ و کۆنفرانسەکانی پیاوانن.

 

بۆ نموونە ئەگەر سەرنجی بواری خزمەتگوزاریی دایەنگە و باخچەی ساوایان و نەخۆشخانەکان و چێشتخانەکان و تەنانەت کارگەکان و لەوانەش ئاشکراتر سێکسفرۆشییەکان بدەین، بە ئاشکرا دەبینین ژن لە خزمەتکار و کرێگرتەی نێو ماڵەوە گۆڕدراوە بۆ خزمەتکار و کرێگرتەی دەرەوەی ماڵ؛ لەنێو ماڵ منداڵ بەخێوکردن کاری ئەوە، لە دەرەوەش تاکو ئێستا هەر کاری ئەوە، لەنێو ماڵ ئامادەکەری خواردن و قاپشۆر و جلشۆر و گسکدەر و خاوێنکەرەوەی گەرماو و توالێتە، لە دەرەوەش هەر ئاوا تاکو ئێستا بە زۆری ئەوانە کاری ژنانن، لەنێو ماڵ ژن ئامرازی دامرکاندنەوەی ئاڵۆشی سێکسیی پیاوانە، لە دەرەوەش هەر ئاوا و سێکسفرۆشییەکان باشترین نموونەن.

 

من گرفت و پرسی ستەم و ھەڵاواردنی ڕەگەزیی دوو دەمە یان دوو سەرە دەبینم، ئەویش ئەوەیە هەم لەنێو ئاوەزی کۆمەڵی پیاوسالار/ چینایەتی ژن ئامرازی ئەنجامدانی ئەو کار و ڕۆڵانەیە، هەم لەنێو ئاوەزی خودی ژنانیش نەوە پاش نەوە لە ماوەی چەندین هەزار ساڵی ڕابووردوو ئەو کۆیلەبوونە بووە بە تایبەتمەندییەکی بۆماوەیی نێو جێنیتیکی  (DNA) ژنان و نەوەکانی ژنان. لەو بارەوە سەرنجی ژنانێك کە کارکردنی دەرەوە [کۆیلەتی دەرەوە] و هەبوونی هەمان پلەی دەسەڵاتداریی پیاوان بە ئازادبوون دەزانن، بۆ چەند شتێك ڕادەکێشم، کە بەداخەوە زۆرێك لەو ژن و پیاوانەی کە خۆیان بە چالاك و  خوازیاری لەنێوبردن و هەڵوەشاندنەوەی هەڵاواردنی ڕەگەزین، زۆر ڕواڵەتییانە لە کۆمەڵە ئەوروپییەکان دەڕوانن و پلە دوویی ژنان لە کۆمەڵەکانی خۆرهەڵاتی نێوەڕاست تەنیا بە ڕۆڵ و زاڵیی ئایین یان ئایینێك دەبەستنەوە و ئاگایانە یان نائاگایانە ڕۆڵی سەرەکی سەروەریی چینایەتی و “کولتووری نەتەوە”  نەدیتراو دەگرن و بەجۆرێك پەردەپۆشدەکەن.

 

ئەوەی پێویستە چالاکانی ژنان بیزانن، بەتایبەت ژنانێکی فێمینیست، ئەوانەی کە هۆش و ئاوەزییان ئالوودەی پاگەندە ناسیونالیستیی و نیئۆلیبرالیستییەکان کراوە، ئەوەیە، ڕێژەیەك لە ماف و ئازادی تاکەکەسیی کە ژنانی ئەوروپا و ئەمەریکا بەدەستیانهێناوە، نە بارەتەقای دەوڵەت-نەتەوە و نە بەخشیشی نیئۆلیبرالیزمە، بەڵکو بەرەنجامی تێکۆشانی چەند سەدە و بگرە هەزاران ساڵەی ژنانی ئازادیخوازە بە پلەی یەکەم و بزووتنەوەی کرێکاری و سۆشیالیستییە بە پلەی دووەم و هەندێك سات و سەردەمی دیاریکراوی مێژوویی وەك ڕاپەڕینی کۆمونەی پاریس و ڕاپەڕینی ئۆکتۆبەری ١٩١٧ و ڕاپەڕینەکانی دیکە تاکو دەگاتە ڕاپەڕینی ئایاری ١٩٦٨، کە شیرازەی  باوکسالارانەی کۆمەڵە ئەوروپییەکانی هەڵوەشاند و تاکو ڕادەیەكلەنێوبرد. لەو بارەوە ئەوەندە بەسە، کە سەرنجی ئەم چەند خاڵەی خوارەوە بدەین، بۆ ئەوەی تێبگەین، کە چۆن کۆمەڵە ئەوروپییەکان بە ئەم ڕۆژە گەییشتوون :

 

– تاکو دەهەی حەفتای سەدەی ڕابوردوو بۆ ئەوەی ژنێك کە لە دەرەوەی ماڵ کاربکات، پێویستی بە ڕەزامەندی مێرد* یان باوکی دەبوو و دەبوو باوك یان ھاوسەر لەتەك ژن بڕوات و لە نووسین و واژۆکردنی ڕێکەوتننامەی کار ئامادەبێت، ئەوە ڕاپەڕینی ئایاری ١٩٦٨ کە کۆت و بەندەکانی دەستی ژنانی لەنێوبردن یان شلکردن، نەك بازاری کار  و پیاوچاکیی پارلەمانتاران و ڕامیاران و پارتییەکان و دەسەڵاتداران …تد.

 

–  ئێستاش لە زۆربەی وڵاتانی تۆپ-پارلەمانی و “پێشکەوتوو”، کرێ و مووچەی ژنان ٧٥- ٨٠% کرێ و مووچەی پیاوانە بۆ هەمان کار و فەرمان، لەو بارەوە ئاڵمانیا و بریتانیا و فەرەنسە و بە نموونە … تد.

 

–  لە وڵاتانی تۆپ-پارلەمانی دەهە و نیوێك زیاتر نابێت، کە ژنان مافی هەڵگرتنی ناوی خانەوادەیی خۆیان هەیە .

 

– هەبوونی دەیان پیشەی وەك “ژنی ئاودەس/ خاوێنکەرەوەی ئاودەستەکانی دەرەوە”، “ژنی خزمەتکاری ماڵان”، یاساییکردنی سێکسفرۆشی ژنان وەك پیشە و سەرچاوەیەکی ڕەوا بۆ بەدەستهێنانی باج و خەراج لە سەردەمی دەسەڵاتداریی سۆشیال دێمۆکراتی ئاڵمانیا، بە واتایەکی دیکە یاساییکردنی ئامرازبوونی جەستەی ژنان بۆ خاوێنکردنەوە و دامرکانەوەی هەوەسبازیی پیاوان و زۆر شتی دیکە  …تد.

 

– ئەگەر ئامانجدارانە سەرنجی دەستەواژە باوەکانی ئاخاوتنی ڕۆژانەی نێو زمانە ئەوروپییەکان و گشت کۆمەڵەکانی جیهان بدەین، دەبینین، کە هێشتا ژن وەك ڕەگەزی پەست و پلە چەند و کەم ئاوەز وێنادەکرێت و نوکتە و پەند و قسە نەستەقەکان گەواهی ئامادەیی هەڵاواردنی ڕەگەزیی لە گفتوگۆیەکی ئاسایی نێو ماڵ و بازار بگرە تاکو دەگاتە گفتوگۆ و لێدوانە پارلەمانیی و میدیاییەکان و فیلم و گۆرانی و شانۆیی و مەیدانە کولتوورییەکانی دیکە، بەردەوامە.

 

– ئەمانە و دەیان وردە خاڵی دیکەی نێو ژیان و پەیوەندییەکانی ڕۆژانە لە هەموو بوارەکانی ژییان و کار و چالاکی، هەرچەندە بە دروشم و ڕواڵەت هەڵاواردنی ڕەگەزیی ناپەسەند نیشاندەدرێت، بەڵام بە پێچەوانەی پاگەندەی چەپ و فێمینیستە خۆرھەڵاتییە ئەوروپا-زەدەکان، بەکردەوە هەڵاواردن هەیە و پەیڕەودەکرێت.

 

بەکورتی نەهێشتنی هەڵاواردن و سووکایەتی ڕەگەزیی و نەژادی و ئایینی و کولتووریی نە بەرەنجامی پیاوچاکیی ڕامیاران و پارلەمانتارانە، نە بەخشیشی سیستەمی سەرمایەداریی و نیئۆلیبرالیزم و بازار، بەڵکو بەرەنجامی تێکۆشانی هەر ڕۆژەی ئازادیخوازان و یەکسانیخوازانی کۆمەڵە و بەبێ خۆجێی کردنەوەی چالاکییە مەیدانییەکان و یەکانگیرکردن و سەرتاسەریی کردنەوەی بزووتنەوە جەماوەریی و کۆمەڵایەتییەکان ئەستەمە سەرمایەداران و دەسەڵاتداران و کۆنەپارێزانی کۆمەڵ بەبێ فشار و ناچارکردنیان بە لەنێوبردنی هەڵاواردن و سووکایەتی و بە پەسەندکردنی یەکسانی هەمەلایەنە ملبدەن و دەستبەرداری هەوەس و حەزە پاوانگەر و چەپاوڵگەر و تاڵانگەرییەکانی خۆیان ببن.

 

ئەگەر ئێستا پاش سەد و سی و چوار (١٨٨٣- ٢٠١٧) ساڵ و لە هەرێمی کوردستان پاش بیست و پێنج (١٩٩٢- ٢٠١٧) ساڵ سەرنجی پێگەی کۆمەڵایەتیی و ئابووریی و بەڕێوەبەریی ژنان بدەین، دەردەکەوێت کە هێشتا لە سەرەتای کار و هەنگاوەکانی سەرەتادا وەستاوین و بە ڕیفۆرمە ڕووکەشەکانی هەڵاواردنی ڕەگەزیی خۆمان دڵخۆشدەکەین و خۆمان ڕازیدەکەین. ئەگەر بەراوردی پێگەی ژنان لەنێوان ساڵانی پێش ڕاپەڕینی ئازاری ١٩٩١ و ئێستا بکەین، دەبینین، کە ژنان زیاتر دەکوژرێن، چەند ژنە یاسایی کراوەتەوە، سەپاندنی پۆشاك فراوانتر بووە، بێڕێزی و ھێرشی کۆنەپەرستان بە دیاریکراوی مەلا و فەقێ و شێخ و دەروێش و سەلەفییەکان زیاتر و توندوتیژتر بووە و  خەتەنەکردن و ژن بە ژن و گەورە بە بچووك و ژن لە جیاتی خوێن وەك خۆیان ماون و ھاوچەرخ کراون، ڕۆژ بە ڕۆژ کۆمەڵ بەرەو دوا دەڕوات و تەنانەت لە کێشمەکێشی نێوان بەرەی “سێکیولار” و سەلەفی ھەر ژنان و ڕەگەزی مێیینە دەکرێتە کەرەستەی جەنگە میدیاییەکان و سەرکەوتنی بەرە دژەکان لە پانتایی جەستەیی ژن ساخدەکرێتەوە و بە ھەر دوو بارەکەدا ھەر ڕەگەزی مێیینە ئامراز و قوربانییە و باجی جەنگی بەرە ڕامیارییەکان دەدات.

 

دیسان ئەگەر ئەم ڕۆژ پاش بیست و پێنج ساڵ لە پاگەندە و چالاکی بەرەی ئازادیخواز و یەکسانیخواز بە دیاریکراوی و تایبەت چەپەکان و فێمینیستەکان وردبینەوە، تەنیا یاداوەریی و کەنارکەوتەیی و وشکھەڵاتوویی کۆمەڵێك دروشم و پاگەندەی خەیاڵی بەدیدەکەین، کە بە بۆچوونی من، ئەگەر بیست و پێنج ساڵی ڕابوردوو تەنیا لەبارەی نادروستیی و کاراییە خراپەکانی خەتەنەکردن و ژن بە ژن و گەورە بە بچووك و ژن لە جیاتی خوێن و چەند ژنە ڕۆشنگەرییی بکردرایە و بەرھەڵستی ئەو دیاردانە بکرایە، ھەنووکە پێگەی ژنان لەنێو ھاوکێشەکانی کۆمەڵی ھەرێمی کوردستان لە ئاستێکی باڵاتر و مرۆییتر دەبوو. بەڵام بەداخەوە و بەپێچەوانەوە  لەبەر زاڵبوونی ئایدیۆلۆجی و نەریتی دەسەڵاتخوازیی و ناوبانگخوازیی و ھەلپەرستی بەسەر بەرەی یەکسانیخواز، ئەوەی کراوە و بەدەستھاتووە، کۆمەڵێك پلە و داھات و مشەخۆریی بووە بۆ کۆمەڵێك لە چالاکانی چەپ و فێمینیست، کە ئامانجی دەسەڵاتخواز و دەستەبژێرگەرایانەیان بەو ڕۆژگارەی گەیاندوون.

Sîstem û Serwerî çînayetî bebê ceng û milhurrîy, efsaneye

Sîstem û Serwerî çînayetî bebê ceng û milhurrîy, efsaneye

Na bo ceng !17022299_1232515610119651_2613997210020241571_n
Bellê ruxanî dewllet û fermandarîy û parleman û sîstemî ceng û serwerî
Bellê bo xoberrêweberîy gel,
Bellê bo dêmokrasî rastewxo …

 

Aya ewende bese û detwanêt cengî nêwan dewlletan û partîyekan û mîlîşyakan û ..tid rabgirêt?
Aya ew peyamane sozî serweran debziwênin û destberdarî ceng û stemkarî û serwerîy û mişxorîy debin?
Raste birryarderanî ceng sermayedaran û ramyaran û desellatdaranin, bellam aya her ewan detwanin cengekan rabgrin?
Aya hergîz û hîç kat desellatdaran û desellatixwazan be bangewaz û parranewe û sozbizwandin destberdarî cengekan bûn?

Eger wellamî ew pirsyarane [na]ye,  ey çare û kê û çî detwanêt cengekan rabgirêt?

Bo wellamî ew pirsyare, pêwîste le xoman bpirsîn û serincibdeyn, sûtemenî û qurbanîyekanî ceng kên, bkeranî ceng û  cêbecêkeranî birryarekanî ceng kên; bêcge le çîn û twêje nedarkraw û bêdesellatkrawekan? Bêcge le serbazan û polîs û eşkenceder û hewallderekan ?

Bebê guman her êmeyn, êmey nedarkraw û bêdesellatkraw; ême koylanî sîstem û serwerî sermayedarî. Her awa ke hîç cengêk bebê milkeçî û amadeyî ême berpanakrêt, her awaş bebê yaxîbûnî ême le fermanî cenerrallekan û partîyekan û fermandarîyekan û parlemanekan, bebê xroşan û xonîşandan û mangirtnî giştî ême, esteme druşm û parranewe xoşbawerrîye ayînî û nasîwnalîstîyekan bitwanin ceng rabgrin û tenanet natwanin le bereyekî cengîşda çend sengerêk aram bkenewe û xraptir leweş berizkirdnewey ew druşme pûç û qêzewnanen, ke nîw sede zyatre mêşkî take nedarkraw û bêdesellatkrawekanî em herême jengawîy deken; druşmî “na bo cengî brakujîy” , “na bo cengî kurdkujîy” û …tid

Katêk ême wek azadîxwazêk sernicî ew druşmane dedeyn, em watayane beême debexşin; (bellê bo cengî xuşkkujî), (bellê bo cengî nakurdkujî) û …tid ew druşmane bêcge le koneperistbûn û djemrovbûnyan, hellgirî xoşbawerrîy û demargîrîy nasîwnalîstîn, ke hemû qsekeranî zmanêk yan “hawullatyanî” nêw çwarçêweyekî cugrafî û jêr sayey serwerîy borcwazî hawizman be “bray yekdî” debînêt, ke dîsanewe hellawardin û nadîdegirtnî jin û perdepoşkirdnî cyawazî çînayetî nêwan serweran û jêrdestane.

Êmey enarkîst, wêrray hellwêstî mêjûîyman djî ceng û pênawekanî ceng û serwerîy û sîstemî çînayetî ke hokarî hemû cengekanin, lêreda pêş hemû şit djayetî xoman û cyakirdnewey rîzî xoman le her dengêkî narrazî ke druşme pûç û qêzewnekanî “na bo cengî brakujîy” , “na bo cengî kurdkujîy” berizdekatewe û xoşbawerrîy û çawerrwanî jêrdestan be serwerîy borcwazî kurd ptewtir û zyatir dekat, radegeyênîn û le beranberda duşmî (na bo cengî ayînî û nasîwnalîstî û mîlîşyayî û dewlletî, bellê bo cengî nedarkrawan û bêdesellatkrawan beranber sîstem û serwerîy çînayetîy borcwazî kurd û ‘ereb û musullman û mesîhî û culeke û …tid) berizdekeynewe, cengêk ke amancî kotayîhênane be hemû cengekan û ew amancaney ke le pênawî ewan gişt cengkekan berpadekrên; newt û mşexorî û desellat û serwerî  çînayetî.

Bellam erkî ême be berizkirdnewey druşm û hellwêst-derbrrîn tewaw nabêt û ême be amanc nageyênêt, çunke ragirtnî ceng hengawî kirdeweyî û birryardanî lexobrrawaney dexwazêt, ke begwêrey ezmûnekanî xoman û hawderdekanman le sertaserî dunya, brîtîn le:

– berêxistnî kobûnewey giştî djî ceng le gişt gerrek û fêrge û karge û fermange û çayxane û perestge, le gişt gund û şaroçke û şarekan û pêkhênanî komîtekanî djî ceng …

– daxwazîkirdin le xzim û hawkar û hawsê û hawellanî xoman bo westanewe beranber fermanî cengixwazan û frrêdanî çek û gerranewe bo nêw xêzan û gerrek û gundekan û hatne nêw sengerî xellk djî ceng ..

– pêkhênanî grupî xocêy/ encumen/ şura / komunekanî xoberrêweberîy gerrek û gund û şar û komellekan û birryardan û hengawnan bepyadekirdnî dêmokrasî rastewxo le nêwendî kobûnewe giştîyekanewe.

– kobûnewe û yekgirtnewe letek komîtekanî djî ceng ke le şwênekanî dîke pêkhatûn û sertaserîkirdnewey bzûtneweke, sertaserîykirdnewe nek nêwendîykirdnewe! Pêwîste hemû birryarekan xocêy bin …

– peywendîkirdin be hêze çekdarekan û handanyan bo berpakirdnî kobûnewey giştî û birryardan bo baykotkirdnî ceng û frrêdanî çek û peywestibûn be berey dje-cegî xellkewe …

– derkirdnî hêze çekdarekan lenêw gerrek û gund û çwardewrî şarekan …

– berrêxistnî rêpêwan û karwanî djî ceng bo ew nawçaney ke bûnete berey ceng yan xerîke debne berey ceng …

– nardinî piştîwanî û komek bo ew gund û nawçaney ke djî birryarekanî desellat xoyan çekdarkirduwe û birryarî xoparêzîyan dawe …

– derkirdnî binkey hemû partîyekan [hizbekan] lenêw şwênî jîyan û kar û çalakî xellk …

– pêkhênanî hêzekanî xoparêzgarîy gelîy lenêw gerrek û gund û şaroçke û şarekan her le rêgey kobûnewe giştîyekanewe …

– hewilldan bo dagîrkirdnî şwênekanî birryardan lewane binkey layeneke desellatdarekan, parleman, serbazge û polîsxanekan û binkey mîlîşyakan …

– nabêt rêgebdirêt narrezayetîyekanî djî ceng lelayen hîç partîyek û mîlîşyayek destemobkirên û nabêt bwarî sermayeguzarîy ramyarîy helperistan û desellatixwazan bdeyn, ke narrezayetîyekanî xellk djî ceng bkene destkelay xoyan bo yeklakirdnewey cengî desellatixwazaney xoyan. Bo ew mebeste pêwîste her kesêk ke wek nwêner û qsekerî her layenêk beşdarî kobûnewekan dekat, derbikrêt û riswabkirêt û bwarî partayetî û miştumrrî partayetîy nedrêt.

– ……. Emane û deyan û sedan hengawî wird û gewrey dîke bo bergirtin be ceng  û milhurrîy serweran.

Ewe hellwêstî êmey enarkîste beranber be ceng û sîstem û serwerîy çînayetî û ew hengawaneş zadey hoşî ême nîn, bellku wane û ezmûnî mêjûîy mrovayetîn djî ceng û serwerîy çînayetî.

Ême le hemû hengawêkî djî ceng piştîwanî dekeyn, bellam bebê xoşbawerrîy û çawerrwanî û parranewe le serweran û razîkirdnî ewan, ême djî hemû druşmêkîn, ke sûkayetî û hellawardinî regezî û nejadî û ayînî û ..tid lexobgirêt, ême endamanî çîn û twêje nedarkraw û bêdesellatkrawekan be xuşk û bray yekdî, be hawderd û hawamancî yekdî dezanîn nek desellatdar û bêdesellat, sermayedar û krêgirte; ceng jîyan-kuje, jînge wêrankere, gerimkerî bazarî kompanîyekan û amrazî manewe û behêzkirdnewey serwerîy çînayetîye.

Ême be hemû twanamanewe piştîwanî le berey xellk le hemû nawçekan û bedyarîkrawî nawçey êzîdî-nşîn dekeyn û westanewe û berengarî ewan djî desellatdaranî herêmî kurdistan be hellwêstêkî şorrşigêrane dezanîn û dengî azadîxwazaney xoman dexeyne pişt deng û berxudanî xellkî (xana sûr) djî milhurrîy desellatdaranî herêmî kurdistan û piştîwanî le berxudanî xellkî (xana sûr û hêz û xoberrêweberîy êzîdîyekan) be serekîtrîn hengawî djî ceng û milhurrîy serweran dezanîn.

Sekoy Enarkîstanî Kurdî-zman
3î azarî 2017


http://www.anarkistan.com

 

https://www.facebook.com/sekoy.anarkistan

 

https://www.facebook.com/sekoy.anarkistan

سیستەم و سەروەری چینایەتی بەبێ جەنگ و ملهوڕیی، ئەفسانەیە

سیستەم و سەروەری چینایەتی بەبێ جەنگ و ملهوڕیی، ئەفسانەیە

نا بۆ جەنگ !17022299_1232515610119651_2613997210020241571_n

بەڵێ ڕوخانی دەوڵەت و فەرمانداریی و پارلەمان و سیستەمی جەنگ و سەروەری

بەڵێ بۆ خۆبەڕێوەبەریی گەل،

بەڵێ بۆ دێمۆکراسی ڕاستەوخۆ …

ئایا ئەوەندە بەسە و دەتوانێت جەنگی نێوان دەوڵەتان و پارتییەکان و میلیشیاکان و ..تد ڕابگرێت؟

ئایا ئەو پەیامانە سۆزی سەروەران دەبزوێنن و دەستبەرداری جەنگ و ستەمکاری و سەروەریی و مشخۆریی دەبن؟

ڕاستە بڕیاردەرانی جەنگ سەرمایەداران و ڕامیاران و دەسەڵاتدارانن، بەڵام ئایا هەر ئەوان دەتوانن جەنگەکان ڕابگرن؟

ئایا هەرگیز و هیچ کات دەسەڵاتداران و دەسەڵاتخوازان بە بانگەواز و پاڕانەوە و سۆزبزواندن دەستبەرداری جەنگەکان بوون؟

ئەگەر وەڵامی ئەو پرسیارانە [نا]یە،  ئەی چارە و کێ و چی دەتوانێت جەنگەکان ڕابگرێت؟

بۆ وەڵامی ئەو پرسیارە، پێویستە لە خۆمان بپرسین و سەرنجبدەین، سووتەمەنی و قوربانییەکانی جەنگ کێن، بکەرانی جەنگ و  جێبەجێکەرانی بڕیارەکانی جەنگ کێن؛ بێجگە لە چین و توێژە نەدارکراو و بێدەسەڵاتکراوەکان؟ بێجگە لە سەربازان و پۆلیس و ئەشکەنجەدەر و هەواڵدەرەکان ؟

بەبێ گومان هەر ئێمەین، ئێمەی نەدارکراو و بێدەسەڵاتکراو؛ ئێمە کۆیلانی سیستەم و سەروەری سەرمایەداری. هەر ئاوا کە هیچ جەنگێك بەبێ ملکەچی و ئامادەیی ئێمە بەرپاناکرێت، هەر ئاواش بەبێ یاخیبوونی ئێمە لە فەرمانی جەنەڕاڵەکان و پارتییەکان و فەرماندارییەکان و پارلەمانەکان، بەبێ خرۆشان و خۆنیشاندان و مانگرتنی گشتی ئێمە، ئەستەمە دروشم و پاڕانەوە خۆشباوەڕییە ئایینی و ناسیونالیستییەکان بتوانن جەنگ ڕابگرن و تەنانەت ناتوانن لە بەرەیەکی جەنگیشدا چەند سەنگەرێك ئارام بکەنەوە و خراپتر لەوەش بەرزکردنەوەی ئەو دروشمە پووچ و قێزەونانەن، کە نیو سەدە زیاترە مێشکی تاکە نەدارکراو و بێدەسەڵاتکراوەکانی ئەم هەرێمە ژەنگاویی دەکەن؛ دروشمی “نا بۆ جەنگی براکوژیی” ، “نا بۆ جەنگی کوردکوژیی” و …تد

کاتێك ئێمە وەك ئازادیخوازێك سەرنجی ئەو دروشمانە دەدەین، ئەم واتایانە بەئێمە دەبەخشن؛ (بەڵێ بۆ جەنگی خوشککوژی)، (بەڵێ بۆ جەنگی ناکوردکوژی) و …تد ئەو دروشمانە بێجگە لە کۆنەپەرستبوون و دژەمرۆڤبوونیان، هەڵگری خۆشباوەڕیی و دەمارگیریی ناسیونالیستین، کە هەموو قسەکەرانی زمانێك یان “هاووڵاتیانی” نێو چوارچێوەیەکی جوگرافی و ژێر سایەی سەروەریی بۆرجوازی هاوزمان بە “برای یەکدی” دەبینێت، کە دیسانەوە هەڵاواردن و نادیدەگرتنی ژن و پەردەپۆشکردنی جیاوازی چینایەتی نێوان سەروەران و ژێردەستانە.

ئێمەی ئەنارکیست، وێڕای هەڵوێستی مێژووییمان دژی جەنگ و پێناوەکانی جەنگ و سەروەریی و سیستەمی چینایەتی کە هۆکاری هەموو جەنگەکانن، لێرەدا پێش هەموو شت دژایەتی خۆمان و جیاکردنەوەی ڕیزی خۆمان لە هەر دەنگێکی ناڕازی کە دروشمە پووچ و قێزەونەکانی “نا بۆ جەنگی براکوژیی” ، “نا بۆ جەنگی کوردکوژیی” بەرزدەکاتەوە و خۆشباوەڕیی و چاوەڕوانی ژێردەستان بە سەروەریی بۆرجوازی کورد پتەوتر و زیاتر دەکات، ڕادەگەیێنین و لە بەرانبەردا دوشمی (نا بۆ جەنگی ئایینی و ناسیونالیستی و میلیشیایی و دەوڵەتی، بەڵێ بۆ جەنگی نەدارکراوان و بێدەسەڵاتکراوان بەرانبەر سیستەم و سەروەریی چینایەتیی بۆرجوازی کورد و عەرەب و موسوڵمان و مەسیحی و جولەکە و …تد) بەرزدەکەینەوە، جەنگێك کە ئامانجی کۆتاییهێنانە بە هەموو جەنگەکان و ئەو ئامانجانەی کە لە پێناوی ئەوان گشت جەنگکەکان بەرپادەکرێن؛ نەوت و مشەخۆری و دەسەڵات و سەروەری  چینایەتی.

بەڵام ئەرکی ئێمە بە بەرزکردنەوەی دروشم و هەڵوێست-دەربڕین تەواو نابێت و ئێمە بە ئامانج ناگەیێنێت، چونکە ڕاگرتنی جەنگ هەنگاوی کردەوەیی و بڕیاردانی لەخۆبڕاوانەی دەخوازێت، کە بەگوێرەی ئەزموونەکانی خۆمان و هاودەردەکانمان لە سەرتاسەری دونیا، بریتین لە:

– بەرێخستنی کۆبوونەوەی گشتی دژی جەنگ لە گشت گەڕەك و فێرگە و کارگە و فەرمانگە و چایخانە و پەرەستگە، لە گشت گوند و شارۆچکە و شارەکان و پێکهێنانی کۆمیتەکانی دژی جەنگ …

– داخوازیکردن لە خزم و هاوکار و هاوسێ و هاوەڵانی خۆمان بۆ وەستانەوە بەرانبەر فەرمانی جەنگخوازان و فڕێدانی چەك و گەڕانەوە بۆ نێو خێزان و گەڕەك و گوندەکان و هاتنە نێو سەنگەری خەڵك دژی جەنگ ..

– پێکهێنانی گروپی خۆجێی/ ئەنجومەن/ شورا / کۆمونەکانی خۆبەڕێوەبەریی گەڕەك و گوند و شار و کۆمەڵەکان و بڕیاردان و هەنگاونان بەپیادەکردنی دێمۆکراسی ڕاستەوخۆ لە نێوەندی کۆبوونەوە گشتییەکانەوە.

– کۆبوونەوە و یەکگرتنەوە لەتەك کۆمیتەکانی دژی جەنگ کە لە شوێنەکانی دیکە پێکهاتوون و سەرتاسەریکردنەوەی بزووتنەوەکە، سەرتاسەرییکردنەوە نەك نێوەندییکردنەوە! پێویستە هەموو بڕیارەکان خۆجێی بن …

– پەیوەندیکردن بە هێزە چەکدارەکان و هاندانیان بۆ بەرپاکردنی کۆبوونەوەی گشتی و بڕیاردان بۆ بایکۆتکردنی جەنگ و فڕێدانی چەك و پەیوەستبوون بە بەرەی دژە-جەگی خەڵکەوە …

– دەرکردنی هێزە چەکدارەکان لەنێو گەڕەك و گوند و چواردەوری شارەکان …

– بەڕێخستنی ڕێپێوان و کاروانی دژی جەنگ بۆ ئەو ناوچانەی کە بوونەتە بەرەی جەنگ یان خەریکە دەبنە بەرەی جەنگ …

– ناردنی پشتیوانی و کۆمەك بۆ ئەو گوند و ناوچانەی کە دژی بڕیارەکانی دەسەڵات خۆیان چەکدارکردووە و بڕیاری خۆپارێزییان داوە …

– دەرکردنی بنکەی هەموو پارتییەکان [حزبەکان] لەنێو شوێنی ژییان و کار و چالاکی خەڵك …

– پێکهێنانی هێزەکانی خۆپارێزگاریی گەلیی لەنێو گەڕەك و گوند و شارۆچکە و شارەکان هەر لە ڕێگەی کۆبوونەوە گشتییەکانەوە …

– هەوڵدان بۆ داگیرکردنی شوێنەکانی بڕیاردان لەوانە بنکەی لایەنەکە دەسەڵاتدارەکان، پارلەمان، سەربازگە و پۆلیسخانەکان و بنکەی میلیشیاکان …

– نابێت ڕێگەبدرێت ناڕەزایەتییەکانی دژی جەنگ لەلایەن هیچ پارتییەك و میلیشیایەك دەستەمۆبکرێن و نابێت بواری سەرمایەگوزاریی ڕامیاریی هەلپەرستان و دەسەڵاتخوازان بدەین، کە ناڕەزایەتییەکانی خەڵك دژی جەنگ بکەنە دەستکەلای خۆیان بۆ یەکلاکردنەوەی جەنگی دەسەڵاتخوازانەی خۆیان. بۆ ئەو مەبەستە پێویستە هەر کەسێك کە وەك نوێنەر و قسەکەری هەر لایەنێك بەشداری کۆبوونەوەکان دەکات، دەربکرێت و ڕسوابکرێت و بواری پارتایەتی و مشتومڕی پارتایەتیی نەدرێت.

– ……. ئەمانە و دەیان و سەدان هەنگاوی ورد و گەورەی دیکە بۆ بەرگرتن بە جەنگ  و ملهوڕیی سەروەران.

ئەوە هەڵوێستی ئێمەی ئەنارکیستە بەرانبەر بە جەنگ و سیستەم و سەروەریی چینایەتی و ئەو هەنگاوانەش زادەی هۆشی ئێمە نین، بەڵکو وانە و ئەزموونی مێژوویی مرۆڤایەتین دژی جەنگ و سەروەریی چینایەتی.

ئێمە لە هەموو هەنگاوێکی دژی جەنگ پشتیوانی دەکەین، بەڵام بەبێ خۆشباوەڕیی و چاوەڕوانی و پاڕانەوە لە سەروەران و ڕازیکردنی ئەوان، ئێمە دژی هەموو دروشمێکین، کە سووکایەتی و هەڵاواردنی ڕەگەزی و نەژادی و ئایینی و ..تد لەخۆبگرێت، ئێمە ئەندامانی چین و توێژە نەدارکراو و بێدەسەڵاتکراوەکان بە خوشك و برای یەکدی، بە هاودەرد و هاوئامانجی یەکدی دەزانین نەك دەسەڵاتدار و بێدەسەڵات، سەرمایەدار و کرێگرتە؛ جەنگ ژییان-کوژە، ژینگە وێرانکەرە، گەرمکەری بازاری کۆمپانییەکان و ئامرازی مانەوە و بەهێزکردنەوەی سەروەریی چینایەتییە.

ئێمە بە هەموو توانامانەوە پشتیوانی لە بەرەی خەڵك لە هەموو ناوچەکان و بەدیاریکراوی ناوچەی ئێزیدی-نشین دەکەین و وەستانەوە و بەرەنگاری ئەوان دژی دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان بە هەڵوێستێکی شۆڕشگێرانە دەزانین و دەنگی ئازادیخوازانەی خۆمان دەخەینە پشت دەنگ و بەرخودانی خەڵکی (خانا سوور) دژی ملهوڕیی دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان و پشتیوانی لە بەرخودانی خەڵکی (خانا سوور و هێز و خۆبەڕێوەبەریی ئێزیدییەکان) بە سەرەکیترین هەنگاوی دژی جەنگ و ملهوڕیی سەروەران دەزانین.

سەکۆی ئەنارکیستانی کوردی-زمان

٣ی ئازاری ٢٠١٧

——————————————————-

http://www.anarkistan.com

https://www.facebook.com/sekoy.anarkistan

https://www.facebook.com/sekoy.anarkistan

چه می توان از سوگواری مارکسیست های ایرانی برای کاسترو آموخت؟

نادر تیف
١۷ آذر ١٣٩۵- ۷ دسامبر ۲٠١۶

ما [آنارشیست ها] می گوییم که سرمایه داری دولتی از سرمایه داری خصوصی بدتر است، چرا که علاوه بر استثمار، آزادی را نیز می کشد و امکان هر گونه دفاعی را می گیرد… خلع مالکیت از سرمایه داران خصوصی و زمینداران بزرگ کافی نیست. مسلح کردن مردم به تنهایی به استقرار سوسیالیسم نمی انجامد. این هم کافی نیست که مردم را پشت سر خود داشت …

مرگ «فرمانده» فیدل کاستروی نود ساله روز ۲۵ نوامبر ۲٠١۶ فرصتی به گروه های مختلف مارکسیست ایرانی داد تا با صدور اطلاعیه و نگارش مقاله نظر خود را درباره او که رسماً نزدیک به پنج دهه رهبر بی چون و چرای کوبا بود، اعلام کنند.

جالب این جاست که این فقط گروهی همچون حزب توده ایران نبود که به سوگواری مرگ کاسترو نشست، بلکه مائویست های سابق و کنونی و همه ی گروه های طیف «فدایی» که بالغ بر هفت دسته هستند با واژه های متفاوت مرگ کاسترو را دست مایه ی تعریف و تمجید از وی و دستاوردهای «رهبری»اش نمودند. هر چند این گروه ها چندین دهه است که در خارج از ایران فعالیت می کنند، هر چند برخی از این گروه ها حتا در خارج حضوری عمدتاً مجازی دارند و فعالیت هایشان به صفحات فیس بوکی و اینترنتی محدود می شوند، اما از آن جایی که همگی خود را مدافع آزادی و برابری می دانند و برای آینده مردم ایران برنامه می نویسند، جا دارد که در رابطه با مرگ کاسترو ادعاهایشان راستی آزمایی شود و اشتراکات و افتراقات موضع گیری هایشان در قد و قواره ی یک مقاله بررسی گردد تا بتوان تلاش کرد پاسخی کوتاه به عنوان آن داد.

در طیف «فدایی» دو گروهی که نام سازمان چریک های فدایی خلق ایران را یدک می کشند اما در واقع دو گروه متفاوت هستند (جناح های حسین زُهَری و مهدی سامع)، چریکهای فدایی خلق ایران، سازمان اتحاد فداییان کمونیست، سازمان فداییان (اقلیت)، سازمان اتحاد فداییان خلق ایران و سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) را داریم. واژه «رفیق» کاسترو فقط در اعلامیه های گروه های سامع و زهری مانند حزب توده و سازمان فداییان (اکثریت) به چشم می خورد.

مائویست هایی همچون حزب کمونیست کارگری ایران، دو جناح حزب کمونیست کارگری – حکمتیست، حزب کار ایران (توفان) و حزب کمونیست ایران از جمله گروه های دیگر هستند که در رابطه با مرگ کاسترو موضع گیری کرده اند. در میان این دو طیف بد نیست به دو جناح سازمان راه کارگر نیز اشاره شود.

آن چه بیش از همه در نوشته ها به چشم می خورد سیستم تأمین اجتماعی در کوباست. آقای محمدرضا شالگونی، رهبر یکی از دو جناح راه کارگر در این زمینه می نویسد:«ارزشمندترین دست آورد انقلاب و نظم سیاسی – اجتماعی کوبا (که علیرغم شکست عمومی الگوی سوسیالیسم قرن بیستم) همچنان الهام بخش مانده، سیستم تأمین اجتماعی است.» در این جا می بینیم که نویسنده به شیوه ای زیرکانه این سیستم تأمین اجتماعی را نه فقط دست آورد انقلاب کوبا که نظم سیاسی – اجتماعی آن قرار می دهد. او در هیچ کجای نوشته به این موضوع اشاره نمی کند که انقلاب کوبا فقط ماحصل مبارزات کاسترو و همفکرانش نبود، بلکه در این انقلاب مانند دیگر انقلاب های جهان افرادی با تفکرات گوناگون شرکت داشتند که اتفاقاً یکی از مشهورترین آنان کامیلو سینفوئگوس بود که به همراه کاسترو و چه گوارا به جنبش ۲۶ ژوئیه پیوست. او که یک آنارشیست بود به طرز «مشکوکی» پس از آن که کاسترو قدرت را قبضه کرد مُرد یا شاید خودکشی شد!

شالگونی در بخش دیگری از نوشته اش ادعا می کند که یکی دیگر از دست آوردهای «دولت انقلابی»، که مانند جمهوری اسلامی درکنارهم گذاشتن اسم و صفتی متضاد است، همانا مقابله با نابرابری ها نژادی در کوبا بوده است. ظاهراً او نمی داند که سیاه پوستان و دو رگه ها در میان جمعیت یازده میلیونی کوبا دارای اکثریت هستند، اما تعدادشان در عالی ترین نهادهای دولت و دفتر سیاسی حزب کمونیست کوبا، که یگانه حزب مجاز است، از انگشتان یک دست فراتر نمی رود. با این حال واقعیت این است که سیاهان و دو رگه ها در زمینه ی موسیقی و تحصیلات عالی امکانات کافی برای بروز و ظهور دارند و در آن ها خوش می درخشند. البته این بدان معنا نیست که بتوان دولت کوبا را نژادپرست توصیف کرد.

مسئله دیگری که در نوشته های گروه های مارکسیست ایرانی بارها مطرح شده است سیستم آموزش و پرورش کوباست. برای مثال کمیته مرکزی سازمان اتحاد فدائیان خلق ایران که اطلاعیه اش را با واژه های «یاد این انقلابی بزرگ گرامی باد» به پایان می برد به رایگانی آموزش و پرورش و همچنین بهداشت اشاره می کند. هیئت سیاسی – اجرایی سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) نیز در اطلاعیه گرامیداشت کاسترو بر همین موضوع انگشت تأکید می گذارد. کمیته مرکزی سازمان راه کارگر ضمن اشاره به رایگانی آموزش و پرورش در کوبا نکته ی دیگری به نام برچیدن بیسوادی را یادآوری می کند. چریکهای فدایی خلق ایران که همچنان مبارزه مسلحانه را «هم تاکتیک و هم استراتژی» می دانند و آن را «تنها راه رسیدن به آزادی» تبلیغ می کنند در اطلاعیه اشان می نویسند:«امروز به طور مثال ما می بینیم در کوبا آموزش رایگان تا سطح تحصیلات عالی و از جمله آموزش های عالی یک حق شهروندی شمرده می شود و برای تحقق این حق دولت کوبا در مقایسه با دیگر کشورها در جهان، بخش قابل توجهی از تولید ناخالص داخلی خود را صرف آموزش و پرورش شهروندان کوبایی می کند.» ای کاش چریکهای فدایی خلق ایران به خواننده اطلاع می دادند که این «بخش قابل توجه» چه اندازه از بودجه ی سرمایه داری دولتی کوبا را در خود می گنجاند هر چند اطلاعیه اشان با شعارهای نابود باد نظام سرمایه داری در سراسر جهان و زنده باد انقلاب و زنده باد کمونیسم پایان می یابد!

حزب کمونیست کارگری ایران حزبی است که خود را بسیار مدرن و امروزی می داند به طوری که با توجه به بار منفی که رهبر و رهبر معظم پیدا کرده از واژه «لیدر» برای توصیف رهبر خود استفاده می کند. گویی واژه ی لیدر قبح کمتری از هم معنای فارسی خود دارد. باری، آقای حمید تقوایی «لیدر» حزب کمونیست کارگری نوشته است:«حکومت کوبا به دنیا نشان داد که حتا تحت فشار شدیدترین تحریم های اقتصادی می توان به دست آوردهایی در زمینه ریشه کن کردن بی سوادی، کاهش مرگ و میر میان کودکان، درمان، بهداشت، تحصیل رایگان و تأمین بسیاری از خدمات اجتماعی دست یافت که حتا دولت های رفاه در کشورهای غربی قادر به تحقق آن ها نیستند.» از آن جایی که لیدر درها را برای تمجید از حکومت کوبا باز کرد، طبیعی بود که آقای کاظم نیکخواه، که در سلسله مراتب حزبی پایین تر از لیدر قرار دارد، در گفت و گو با نشریه حزب به همین نکات مجدداً تأکید کند. البته تقوایی و نیکخواه همچون تمام مارکسیست ها به دگم های خود پایبندند و فراموش نکرده اند که بنیانگذار حزب، منصور حکمت پیش از درگذشتش از کوبا به نام کشوری نام برده بود که «نسیمی از سوسیالیسم» در آن وزیدن گرفت.

حزب کمونیست ایران در نوشته ای با عنوان «درگذشت فیدل کاسترو و تبلیغات رسانه های سرمایه داری» مانند اکثر گروه های دیگر که در بالا ذکر شدند به سیستم تأمین اجتماعی اشاره کرده و در پایان نوشته است که «یاد و خاطره کاسترو و همرزمش چه گوارا برای همیشه به عنوان نماد مبارزه و انقلاب علیه قدرت های سرمایه داری زنده خواهد ماند و در تاریخ مبارزه طبقاتی ثبت خواهد شد.»
خانم سگولن رویال، وزیر محیط زیست فرانسه روز ۴ دسامبر ۲٠١۶ به عنوان نماینده دولت کنونی در مراسم تدفین خاکسترهای فیدل کاسترو در شهر سانتیاگوی کوبا شرکت کرد. او گفت ادعا می شود که در کوبا زندانی سیاسی وجود دارد، اما کسی قادر نیست فهرستی از نامشان منتشر کند. این گفته ی او جنجالی در رسانه ها به پا کرد و مخالفان سیاست های کوبا علیه اش موضع گیری کردند. اما هدف از مطرح کردن نام سگولن رویال، شرکتش در مراسم تدفین کاسترو و سخنانش این است که به گروه های مارکسیست ایرانی یادآوری گردد که اگر آن ها سیستم تأمین اجتماعی، مبارزه با بیسوادی یا نژادپرستی را این همه بزرگ می کنند و آن را لااقل «نسیمی از وزیدن سوسیالیسم» می دانند از این پس باید نه فقط از کوبا که از فرانسه هم، صرف از نظر از این که کدام جناح راست یا چپ بورژوازی قدرت را در دست دارد، حمایت و پشتیبانی کنند. در فرانسه مدت هاست که بیسوادی برچیده شده است. بر اساس قوانین این کشور هر گونه گفتار و کردار نژادپرستانه و انسان هراسانه جرم محسوب می گردد و قابل پیگرد قضایی است. گفتار و کردار انسان هراسانه به آن هایی گفته می شود که علیه همجنسگرایان باشند، این در حالی ست که در کوبا دگرباشان جنسی همواره با سرکوب روبه رو بوده اند. در فرانسه بهداشت و درمان رایگان است و همه ی افراد جامعه حق معالجه و استفاده از داروهای مورد نیازشان را دارند در حالی که در کوبا مراجعه به پزشک رایگان است نه داروها. نگارنده این سطور اخیراً سفری به کوبا داشت و گواهی می کند که در داروخانه ای در هاوانا به دارویی علیه سرطان برخورد که بیش از پنچ هزار پزوتای کوبا بهایش بود در حالی که حداقل دستمزد دویست و حداکثر آن هشتصد بود.
اخیراً با توجه به ورشکستگی دولت های چپ و راست که نوبتی و پس از سیرک های انتخاباتی قدرت را به دست می گیرند، بیمارستان ها و درمانگاه های فرانسه اجازه ی معالجه ی پولی کسانی را که در خارج از فرانسه زندگی می کنند، گرفته اند. اما همین موضوع موجب شده است که بخشی از جامعه علیه این تصمیم موضع گیری کند و بیم خود را از گسترش چنین سیاستی به بقیه اعلام نماید.

اگر کسی در نوشته های گروه های مارکسیست ایرانی به دنبال انتقاد هر چند جزیی به رژیم کاستریست است لزومی ندارد وقتش را با خواندن ادبیات حزب توده ی ایران تلف کند. حزب توده ایران را می توان پیگیرترین گروه مارکسیست در حفظ سنت های هفتاد و چند ساله اش دانست. این حزب تا آخرین لحظه ای که اتحاد جماهیر شوروی فرونپاشیده بود و پرچم سرخ منقوش به داس و چکش و ستاره با پرچم سه رنگ پیش از انقلاب ١۹١٧ جایگزین نشده بود این کشور را بهشت برین سوسیالیسم معرفی می کرد. حزب توده ایران در رابطه با کوبا هم چنین می کند. «نامه ی مردم» در شماره ی ١٠١٣ که تاریخ ۸ آذر ١٣٩۵ را دارد می نویسد:«یادگار رفیق فیدل و یاران او، کشور و ملت آزاد کوباست که خودش درباره ی توسعه و تحکیم سوسیالیسم و ادای سهم در به وجود آوردن دنیایی فارغ از استثمار و ستم و تبعیض تصمیم می گیرد.» معلوم نیست منظور نویسنده مقاله نامه مردم از«ملت آزاد» چیست؟ آن چه من از آزادی در کوبا دیدم این بود که فقط روزنامه ی گرانما، ارگان حزب کمونیست کوبا در خیابان ها فروخته می شود. مردمی که در فقر مطلق روزگار می گذرانند قادر به خریداری کارت های گران بها برای اتصال به اینترنت نیستند که دارای سرعتی فوق العاده پایین است. یک کوبایی به من گفت که دولت مأموران شهرداری را برای مبارزه با بیماری های واگیردار که از آب و هوای مردابی و طبیعی کوبا می آیند به خانه ها می فرستد تا آن ها با دود کروزن ضدعفونی شوند، اما اغلب اتفاق می افتد که چند روز بعد آتش نشانان به این خانه یا آن خانه فرستاده می شوند تا همه ی سیم ها به جز برق و تلفن را که مأموران به اصطلاح شهرداری دیده اند، قطع کنند. منظور او این بود که بیش تر مأموران شهرداری که برای ضدعفونی کردن خانه ها می آیند خبرچین دولت هم هستند و سیم های دیگر، به جز برق و تلفن که قطع می شوند، سیم های تلویزیون های ماهواره ای اند که کوباییان حق ندارند نگاه کنند. در کوبا نه فقط یگانه حزب مجاز حزب کمونیست است بلکه یگانه اتحادیه مجاز کارگری نیز CTC یا کانون زحمتکشان کوباست که در واقع مانند خانه کارگر و شورای اسلامی کار در ایران بله قربان گوی دولت است. این هم در حالی است که جنبش سندیکایی قدرتمندی از اوایل سده ی بیستم میلادی در کوبا وجود داشت. رژیم کاسترو پس از گرفتن قدرت با ایجاد اتحادیه ی واحد همه ی اتحادیه های مستقل کارگری را یا برچید یا ممنوع کرد. این رژیم همچنین فوراً کارگران آنارکو- سندیکالیست را از CTC اخراج نمود.

آقای محمدرضا شالگونی در نوشته اش با عنوان «فیدل کاسترو، کسی که تا آخرین نفس به عدالت اجتماعی وفادار ماند» می نویسد که نظام سیاسی کوبا «ضعف بزرگی» داشت که نبود دمکراسی و آزادی بود وسپس فوراً اضافه می کند «دشمنی امپریالیسم آمریکا» این نظام را به سوی نظام تک حزبی راند. پس ما اکنون می دانیم که نبود آزادی و دمکراسی تنها ضعف است و در ثانی این دشمن است که نظام کوبا را ضعیف می کند و قدرت حاکم چاره ای ندارد که به این ضعف تن دردهد. کسی هم در این شش دهه پیدا نشده که دست کم چند لیوان آب پرتقال به این رژیم بدهد تا ضعفش مرتفع گردد! البته خود فیدل کاسترو بیش از شالگونی جدی بود و زمانی در پاسخ به یک روزنامه نگار خارجی گفته بود که اگر در کوبا فقط یک حزب وجود دارد علت این است که نظام تک حزبی در این کشور سُنت است!
شالگونی در بخش دیگری از مقاله اش می نویسد که رابطه کوبا با جمهوری اسلامی ایران «اشتباهی» از مجموعه اشتباهات کاسترو بوده است. اشتباه معمولاً در یک لحظه صورت می گیرد و تکرار نمی شود. اشتباهی که سی و هفت سال ادامه دارد، دیگر اشتباه نیست و سیاست است و باید از این جنبه واکاوی گردد. جناح دیگر راه کارگر موضوع رابطه کوبا با جمهوری اسلامی را نه اشتباه که «کج فهمی بزرگ» دولت کوبا نه فقط از الفاظ ضدامپریالیستی جمهوری اسلامی که دیکتاتورهای دیگر نظیر صدام حسین و معمر قذافی ارزیابی می کند. چریکهای فدایی خلق ایران که کماکان قاطعانه از مبارزه مسلحانه دفاع می کنند می نویسند که کسانی که روابط دولت کوبا با جمهوری اسلامی ایران را «بزرگ» می کنند، قصدشان «ساختن چهره ای کاملاً منفی» از فیدل کاستروست و می خواهند با این کار انقلاب کوبا و کمونیست ها را تخطئه کنند.

حزب کار ایران (توفان) به فیدل کاسترو تنها از این جنبه خرده می گیرد که از نظرات «رفیق استالین» دور شد و به «جبهه ضداستالینی ورویزیونیستی خروشچف» نزدیک! با این حال این حزب که همچنان همه ساله مراسم جشن و شادی برای تولد استالین برپا می کند و مجلس عزا برای مرگش، فیدل کاسترو را مبارزی برای دفاع از «تمامیت ارضی» کوبا می داند. مسئله تمامیت ارضی برای حزب توفان چنان مهم است که حتا در نظر دارد در صورت حمله نظامی آمریکا به ایران برای دفاع از تمامیت ارضی خاک پاک میهن در کنار جمهور اسلامی بجنگد. اما حزب کمونیست کارگری ایران مخالف حزب کار ایران (توفان) است، چرا که آقای کاظم نیکخواه در مصاحبه با نشریه حزبی اش می گوید:«نباید کاسترو و کاستریست ها را در صف ناسیونالیست ها قرار داد.» شاید نیکخواه فراموش کرده است که کاسترو زمانی شعار «یا مرگ یا میهن» را سر می داد.

سازمان فداییان (اقلیت) در نشریه کار در مقاله ای با عنوان «فیدل کاسترو، چهره ماندگار تاریخ» کمی دست و دل بازتر از حزب کار است و می نویسد:«گرچه فیدل کاسترو و چه گوارا هر دو به درجات مختلف از انحرافاتی که اردوگاه سوسیالیستی شوروی درگیر آن بود، آگاهی داشتند و تلاش می کردند با آن ها مرزبندی کنند و فاصله بگیرند، اما جبر شرایط انقلاب کوبا در جزیره ای از جهات مختلف در محاصره امپریالیسم، سرانجام راهی برای آن باقی نگذاشت که وارد مدار و الگوی سوسیالیسم روسیه شود.» چنین است که نویسنده مقاله فقط با استفاده از یک واژه – جبر – مسئله ای اساسی را در یک جمله حل و فصل می کند. این دیگر ایجاز نیست، معجزه است! البته این بار نخستی نیست که سازمان اقلیت با «جبر» تاریخی مسائل را در جمله ای کوتاه توضیح می دهد و تبیین می کند.

رژیم کاستریست به مراتب از گروه های مارکسیست ایرانی پیگیرتر و جدی تر بود و هست و برای حفظ قدرت مطلقه اش دست به هر کاری زده است. از همان ابتدایی که رژیم کاستریست تصمیم گرفت خود را در بلوک شرق حل کند هر اقدامی که بود در این زمینه کرد. این چنین بود که مشاورانی از شوروی، آلمان شرقی و چکسلواکی به کوبا آمدند تا دولت و اقتصاد آن را سر و سامان دهند. سیستم تأمین اجتماعی که گروه های مارکسیست ایرانی این همه به آن علاقه مند هستند را یک پزشک چکسلواک به نام فرانتیزک کریگل سامان داد. او به سازمان دادن دانشکده ی پزشکی نیز بسیار کمک کرد. اما چرا عکس های او از موزه انقلاب کوبا برداشته شد؟ به این دلیل ساده که در اوت ١۹۶۸، کاسترو بی چون و چرا از له کردن بهار پراگ با تانک های برژنف، رهبر وقت شوروی، پشتیبانی کرد و کریگل جزو کمونیست های چکسلواکی بود که از اصلاحات الکساندر دوبچک حمایت کرده بود.

بررسی نوشته ها و اعلامیه های گروه های مارکسیست ایران در تبعید را با خبری پایان دهیم که در تارنمای اخبار روز ١٠ آذر ١٣٩۵ منتشر شد. این خبر مبنی بر این بود که آقای ناصر زرافشان به همراه عده ای دیگر از دوستداران با دسته های گل سرخ در سفارت کوبا در تهران حضور پیدا کرده اند و او پس از سفیر کوبا سخنرانی کرده است. از سخنان او خبری منتشر نشده است، اما با توجه به آن چه گروه های متفاوت مارکسیست ایرانی در خارج منتشر کردند می توان رئوس آن را حدس زد. تارنمای محمود احمدی نژاد هم متن کامل پنج صفحه ای را که او در وصف فیدل کاسترو با حضور در اقامتگاه سفیر کوبا نوشته است به صورت متن و عکس منتشر کرد. او در پایان متنش برای فیدل کاسترو «آمرزش» مسئلت کرد. به جز احمدی نژاد چهار تن از انصارش هم متن را امضا کرده و یکی نوشته است:«جاودان باد روح بلند آقای فیدل کاسترو رهبر فقید کوبا».

راستی آزمایی گروه های مارکسیست ایرانی را که از افق های متفاوتی هستند می توان در این جا پایان داد. بر ما معلوم شد که سوسیالیسم، عدالت اجتماعی و برابری که آن ها در تارنماها، رادیوها و تلویزیون ها و دیگر امکاناتی که دارند تبلیغ می کنند می توان در سیستم تأمین اجتماعی، ریشه کنی بی سوادی، مبارزه با نژادپرستی و یکی دو مورد دیگر خلاصه کرد. بنابراین سوسیالیسم آن ها سوسیالیسم سر و دم بریده ای است که می توان حتا در چارچوب دولتی مانند دولت فرانسه عملی کرد. اگر برخی از این گروه ها نبود آزادی و دمکراسی در کوبا را می پذیرند اما آن را «ضعف» می نامند که تقصیرش هم به گردن دشمن خارجی ست می توان انتظار داشت که به فرض محال اگر همینان در ایران به قدرت برسند آش همان خواهد بود که در کوبا هست و در دیگر کشورهای بلوک شرق بود. چرا که پس از هر انقلاب یا تغییر ریشه ای قطعاً عوامل درونی و بیرونی علیه آن به پا خواهند خاست و اگر قرار باشد شوراهای مردمی و کارگری جایشان را به این دولت و آن حزب واگذار کنند یا آن ها جایشان را بگیرند، همانطور که بلشویک ها در روسیه چنین کردند، ما نباید انتظار داشته باشیم که خبری از آزادی خواهد بود.

گروه های مارکسیست ایرانی تلاش می کنند سیاست خارجی رژیم کاستریست را لااقل در مورد ایران «اشتباه» جا بزنند تا نپذیرند که سیاست خارجی هر دولتی ادامه سیاست داخلی آن است. اگر این رژیم سی و هفت سال است از رژیم جنایتکار اسلامی ایران حمایت می کند، این فقط یک اشتباه نیست، بلکه ادامه سیاست داخلی اش است که نه عدالت اجتماعی برای مردم به ارمغان آورده و نه آزادی سیاسی. از سوی دیگر حمایت رژیم کاستریست از جمهوری اسلامی نشان می دهد که تبلیغات مارکسیست ها در رابطه با انترناسیونالیسم پوچ است، چرا که حزب کمونیست کوبا ترجیح می دهد با دولت هایی مانند جمهوری اسلامی روابط بسیار مستحکم داشته باشد تا این که لااقل علیه سرکوب هایی که این رژیم بر اعضای حزب برادر، حزب توده، روا داشته است برخیزد.

گروه های مارکسیست ایرانی بیش از حد محاصره اقتصادی آمریکا علیه کوبا را بزرگ می کنند. چرا که هر چند کوبا در این محاصره بود و بیش ترین رنجش هم نصیب مردم شد و نه دولت، بلوک شرق به ویژه شوروی، آلمان شرقی، چکسلواکی و حتا چین از کوبا هر گونه حمایت مادی و اقتصادی را کرد و این آخری هنوز هم می کند. در ثانی اگر سوسیالیسم در یک کشور اجراشدنی ست دیگر چه لزومی داردکه چشم به راه امپریالیست ها و آن هم هارترین شان که آمریکا باشد، بود؟

اکنون رژیم کاستریست قصد دارد که سرمایه داری دولتی حاکم بر این کشور را با الهام از مدل چین به سرمایه داری خصوصی تبدیل کند. به همین دلیل شرکت فرانسوی پرنو – ریکار که در سال ۲٠١۵ نزدیک به ٩ میلیارد یورو گردش مالی داشته است نوشابه معروف الکلی کوبا را که رام نام دارد و از نیشکر گرفته می شود به بازارها ارائه می دهد. توزیع سیگار برگ کوبا به دست شرکت های اروپایی افتاده است. شرکت های اسپانیایی جای پای محکمی در توریسم کوبا باز کرده اند و چه بسا در آینده نزدیک با توجه به آشتی با آمریکا و بازگشایی سفارتش در هاوانا کازینوهای آنان هم به این جزیره بازگردند.

فیدل کاسترو ۲۵ نوامبر گذشته مرد اما انقلاب کوبا که با جانفشانی ها و از خود گذشتگی های فراوانی همراه بود سال ها پیش از او مرده بود و همو نقش مهمی در مرگ انقلاب داشت. این موضوع را برخی در همان دوران تشخیص داده بودند. از جمله آنان می توان به گاستون لووال، کارگر آنارشیستی اشاره کرد که عمر کاری اش را در فلزکاری، ساختمان و سپس چاپخانه گذراند و بین سال های ١۸٩۵ تا ١٩۷٨ زیست. گاستون لووال در شماره ی ۷١ نشریه لوموند لیبرتر، ارگان فدراسیون آنارشیست (فرانسه) که در ماه ژوئن ١٩۶١ منتشر شد، یعنی فقط دو سال پس از قبضه قدرت توسط کاسترو نوشت:
[چرا] باید پذیرفت که همه روزنامه ها که به رژیم تمامیت خواه جدید گردن نمی گذارند تعطیل گردند؟ آزار و اذیت کسانی که از آزادی، حق تجمع، حق تشکل و حق آزادی اندیشه دفاع می کنند با بستن مراکز فرهنگی آزاد و هجوم به اتحادیه ها و تعاونی های واقعی به خطر افتاده است… حزب کمونیست اکنون با مشاوره هایی که از «تکنسین» های روس، چکسلواک، چینی و آلمانی شرقی می گیرد بر همه چیز مستولی شده است…ما [آنارشیست ها] می گوییم که سرمایه داری دولتی از سرمایه داری خصوصی بدتر است، چرا که علاوه بر استثمار، آزادی را نیز می کشد و امکان هر گونه دفاعی را می گیرد… خلع مالکیت از سرمایه داران خصوصی و زمینداران بزرگ کافی نیست. مسلح کردن مردم به تنهایی به استقرار سوسیالیسم نمی انجامد. این هم کافی نیست که مردم را پشت سر خود داشت. پرون مردم آرژانتین را پشت سر خود داشت و هنوز هم دارد. هر عوام فریبی می تواند مردم را پشت سر خود ردیف کند. آن چه باید دانست این است که او مردم را به کجا می برد. در حال حاضر مردم کوبا را به سوی یک حکومت تمامیت خواه می برند و ما نمی پذیریم که این راه به سوی آزادی انسان پایان یابد.

چه می توان بیش از این به نوشته ی گاستون لووال افزود؟